رود کلرادو و سپیده‌دم دروغینش

این تصویر در اندازه‌ی بسیار بزرگ‌تر (۶.۵ مگابایت)
چه چیزی این نور سفید که از مرکز افق به بالا تابیده را پدید آورده است؟ پاسخش غبارهاییست که در فضای درونی سامانه‌‌ی خورشیدی به گرد خورشید در چرخشند.
در زمان‌های ویژه‌ای از سال، این غبارها نور خورشید را بازمی‌تابانند و نواری روشن در آسمان پدید می‌آورند که به طور عمده پیش از سر زدن آفتاب دیده می‌شود و نور برجگاهی (منطقه‌البروجی) نام دارد. سرچشمه‌ی بیشتر این غبارها دنباله‌دارهای خانواده‌ی مشتری هستند و به آرامی در گردشی مارپیچی به سوی خورشید می‌آیند. [این نور به نام سپیده‌دم دروغین یا فجر کاذب نیز شناخته می‌شود-م]
در این تصویر، در پیش‌زمینه‌ی آسمانی که با نور برجگاهی روشن شده، نمایی زیبا از پیچ نعل اسبی (خم نعل اسب) در رود کلرادو را می‌بینیم.
بسیار دورتر از نور برجگاهی، آسمانی تماشایی با ستارگانی درخشان مانند شباهنگ، چندین خوشه‌ی آبی‌فام ستاره‌ای از جمله خوشه‌ی پروین، و دسته‌ای از سحابی‌های سرخ‌فام از جمله حلقه‌ی بارنارد در صورت فلکی شکارچی را می‌بینیم. [تصویر دوم را ببینید]
این عکس از پیوند ۳۰ نما درست شده که اوایل همین ماه در فضایی تقریبا تاریک مطلق، و از نقطه‌ای که تنها ۶ اینچ از لبه‌ی یک صخره‌ی خطرناک فاصله داشت گرفته شده.
این تصویر در اندازه‌ی بسیار بزرگ‌تر (۶.۶ مگابایت)
---------------------------------------------
کانال تلگرام یک ستاره در هفت آسمان:

واژه نامه:
Sun - reflect - Solar System - zodiacal light - Jupiter-family comet - Horseshoe Bend - Colorado River - star - Sirius - star cluster - Pleiades - nebula - Barnard's Loop - Orion

منبع: apod.nasa.gov

رازگونه‌ترین ستاره‌ کهکشان دوباره رفتار شگفت‌انگیزش را تکرار کرد

* رازگونه‌ترین ستاره‌ی کهکشان دوباره دارد رفتار شگفت‌انگیزش را تکرار می‌کند.

در روز ۱۹ می ۲۰۱۷، "ستاره‌ی تبی" (Tabby’s star) رو به کم‌نور شدن گذاشت و بر شمار اُفت‌های اسرارآمیز نورش افزود. اخترشناسان در تلاشند تا با هر چند تلسکوپ که می‌توانند این ستاره که با فاصله‌ی ۱۳۰۰ سال نوری از زمین، در صورت فلکی ماکیان جای دارد را رصد کنند تا گره از راز سیگنال‌های آن بگشایند.
برداشت هنری از انبوه دنباله‌دارها و سیارک‌ها پیرامون ستاره‌ی کی‌آی‌سی ۸۴۶۲۸۵۲. این تصویر در اندازه‌ی بزرگ‌تر
در سال ۲۰۱۵، گروهی از اخترشناسان به رهبری تَبثا بویاجیان از دانشگاه ییل، بیننده‌ی کاهشی ناگهانی و تکرارشونده در نور ستاره‌ی کی‌آی‌سی ۸۴۶۲۸۵۲ بودند. این ستاره تا ۲۲ درصد کم‌نور شد و سپس به درخشش معمولش برگشت.

سپس در سال ۲۰۱۶، دانشمندان در بازبینی صفحه‌های عکاسی قدیمی پی بردند که کی‌آی‌سی ۸۴۶۲۸۵۲ میان سال‌های ۱۸۹۰ و ۱۹۸۹ نیز تا ۱۴ درصد کم‌نور شده بوده. این ستاره که از روی نام بویاجیان، ستاره‌ی تبی نام گرفته، اکنون پس از چهار سالی که از زمان رصدش به کمک رصدخانه‌ی فضایی کپلر می‌گذرد، دوباره دارد دستخوش افت نور می‌شود و بر پایه‌ی خبر ۱۹ می، نورش تا ۳ درصد کاسته شده.

اخترشناسان توضیح‌های احتمالی بسیار گوناگونی را برای رفتار شگفت‌انگیز این ستاره پیشنهاد داده‌اند. برخی آن را به دلیل دینامیک درونی آن می‌دانند، برخی می‌گویند شاید با انبوهی از سیارک‌ها و آوارها در بر گرفته شده، و برخی دیگر نیز دلیل آن را سیاره‌ای می‌دانند که در زمانی در گذشته بلعیده بوده. پرآوازه‌ترین توضیح از سوی برخی از اخترشناسان ارایه شده که می‌گویند این افت‌های نور زیر سر ابَرسازه‌هایی بیگانه است که به گرد ستاره در چرخشند.

به دلیل راز و رمز بسیارِ ستاره‌ی تبی، واکنش‌ها به این اُفت نور تازه هم سریع و مشتاقانه بوده، به اندازه‌ای که شماری از تلسکوپ‌ها برای رصد آن در چند روز آینده آماده شده‌اند. اگر خوش‌شانس باشیم، این مشاهدات تازه می‌تواند گره از راز این ستاره و چیزی که نور آن را می‌کاهد (که شاید ربطی به بیگانه‌ها نداشته باشد) بگشایند.

درباره‌ی این ستاره خوانده بودید:

--------------------------------------------
کانال تلگرام یک ستاره در هفت آسمان:

واژه نامه:
star - Tabby’s star - constellation Cygnus - Yale - Tabetha Boyajian - KIC 8462852 - photographic plate - Kepler space observatory - asteroid - planet - megastructure - aliens

منبع: newscientist

اثری که آزمایش‌های هسته‌ای جنگ سرد بر محیط فضای نزدیک زمین گذاشتند

* جنگ سرد سالهاست که به پایان رسیده، ولی اکنون تاریخچه‌ی آن به دانشمندان شانس خوبی برای شناخت سامانه‌ی فضایی پیچیده‌ای که زمین را در بر گرفته داده است. 

هواشناسی فضا (space weather) که دگرگونی‌های محیط مغناطیسی زمین هم بخشی از آنست، به طور معمول از فعالیت‌های خورشید سرچشمه می‌گیرد، ولی به تازگی داده‌های طبقه‌بندی شده‌ای که درباره‌ی آزمایش‌های هسته‌ای در فراز بالا وجود داشت [و اکنون آزاد شده]، بینش تازه‌ای درباره‌ی سازوکاری که سامانه‌ی مغناطیسی پیرامون زمین را برمی‌آشوبد به دانشمندان داده است. چنین اطلاعاتی می‌توانند پشتیبان تلاش‌های ناسا برای محافظت از ماهواره‌ها و فضانوردان در برابر تابش‌های طبیعی فضا باشند.
فعالیت‌های انسانی در دوران جنگ سرد بر شرایط فضای نزدیک زمین نیز تاثیر می‌گذاشت
از سال‌ ۱۹۵۸ تا ۱۹۶۲، آمریکا و شوروی آزمایش‌هایی در فراز بالا با نام‌های رمز عجیب و غریبی مانند Starfish ،Argus، و Teak انجام دادند. اکنون مدت‌هاست که این آزمایش‌ها که با هدف‌ نظامی انجام می‌شد پایان یافته. ولی امروز، همین آزمایش‌ها می‌توانند آگاهی‌های کلیدی و ارزشمندی درباره‌ی چگونگی اثرگذاری انسان بر فضا به ما بدهند. این آزمایش‌ها، و دیگر تغییرات فضایی با ریشه‌ی انسانی، کانون یک پژوهش فراگیر تازه شده‌اند که گزارش آن در نشریه‌ی اسپیس ساینس ریویوز منتشر شده است.

فیل اریکسون، دستیار مدیر رصدخانه‌ی هیستک ام‌آی‌تی در وستفورد ماساچوست، و یکی از نویسندگان این پژوهش می‌گوید: «این آزمایش‌ها ریشه‌ی انسانی داشتند و نمونه‌ی افراطی برخی از تاثیرات هواشناسی فضا بودند که هر از گاهی به دلیل فعالیت‌های خورشید رخ می‌دهند. اگر ما بفهمیم در یک رویداد خشن مهارشده که ریشه‌اش یکی از همین آزمایش‌های انسانی بوده چه رخ داده، آسان‌تر می‌توانیم دگرگونی‌های طبیعی در محیط فضای نزدیک را نیز درک کنیم.»

به طور کلی، دگرگونی‌های هواشناسی فضا (که بر فضای نزدیک زمین، جایی که فضانوردان و ماهواره‌ها در آنند اثر می‌گذارد)، از عوامل بیرونی ریشه می‌گیرد. خورشید میلیون‌ها ذره‌ی پرانرژی به نام "باد خورشیدی" به فضا می‌دمد که در فضای سامانه‌ی خورشیدی پخش شده و به زمین و مغناطکره‌اش برخورد می‌کنند. مغناط‌کره یا مگنتوسفر یک میدان مفناطیسی است که زمین را در بر گرفنه و مانند سپری از این سیاره نگهداری می‌کند. بیشتر این ذرات باردار پس زده می‌شوند ولی برخی نیز به راهشان به سوی زمین ادامه می‌دهند و می‌توانند به دستگاه‌های الکترونیکی ماهواره‌ها آسیب رسانده و سیگنال‌های ناوبری و ارتباطی را دچار آشفتگی کنند. این ذرات با انرژی الکترومغناطیسی‌شان می‌توانند شفق‌های قطبی زیبا را هم پدید بیاورند، ولی تغییراتی نیز در میدان مغناطیسی زمین ایجاد می‌کنند که می‌تواند با القای جریان‌های الکتریکی، به شبکه‌های برق آسیب برسانند.

آزمایش‌های جنگ سرد، که انفجارهایی در فرازای ۲۵.۵ تا ۴۰۰ کیلومتری سطح زمین بودند نیز باعث پدید آمدن برخی از این اثرهای طبیعی می‌شدند. با انفجار بمب، نخست یک موج ضربه باعث شکل‌گیری یک آتشگوی گسترنده‌ی پلاسما می‌شد، گازی داغ با ذرات باردار الکتریکی. این یک آشفتگی زمین‌مغناطیسی (ژئومغناطیسی) پدید می‌آورد که خطوط میدان مغناطیسی زمین را به هم می‌ریخت و یک میدان الکتریکی در سطح زمین القا می‌کرد.

برخی از این آزمایش‌ها حتی کمربندهای تابشی ساختگی، همسان با کمربندهای وان آلن پدید می‌آورند- لایه‌ای از ذرات باردار که میدان مغناطیسی زمین آنها را سر جایشان نگه می‌داشت. این ذرات باردارِ به دام افتاده تا چندین هفته، و در مواردی تا چندین سال آنجا ماندگار می‌شدند. این ذرات، چه طبیعی و چه ساختگی، می‌توانند بر دستگاه‌های الکترونیکی ماهواره‌های فراز بالا اثر بگذارند- و در حقیقت برخی از آنها شکستی برای این آزمایش‌ها بودند.

اگرچه این کمربندهای تابشی القایی از نظر فیزیکی همانند کمربندهای تابشی طبیعی زمین بودند، ولی ذرات به دام افتاده در آنها انرژی‌‌های متفاوتی داشتند. با مقایسه‌ی انرژی‌های این ذرات، می‌شود ذرات ناشی از شکافت را از ذرات کمربندهای وان آلن بازشناخت.
video
آزمایش‌های دیگر دستاوردهایی همسان با دیگر پدیده‌های فضایی داشتند. آزمایش Teak که در ۱ اوت ۱۹۵۸ انجام شد، شفق‌های ساختگی پدید آورد. این آزمایش بر فراز جزیره‌ی جانستون در اقیانوس آرام انجام شد. در همان روز، رصدخانه‌ی آپیا در ساموآی باختری یک شفق بسیار نامعمول را مشاهده کرد، چیزی که به طور معمول تنها در قطب‌ها دیده می‌شود. ذرات بارداری که در این آزمایش آزاد شدند به احتمال بسیار در راستای خطوط میدان مغناطیسی زمین به جزیره ی پلی‌نزی رسیده و برای مردم آنجا شفق پدید آورند. بررسی چگونگی پدید آمدن شفق در پی این آزمایش‌ها، می‌تواند بینش‌هایی درباره‌ی سازوکار شفق‌های طبیعی نیز به ما بدهد.

سپس در همان سال، هنگامی که آزمایش‌های Argus انجام شد، اثرهایش در سرتاسر دنیا دیده شد. این آزمایش‌ها در فرازایی بالاتر از آزمایش‌های پیشین انجام شدند و ذراتشان توانستند به جاهای دورتر زمین بروند. توفان‌های زمین‌مغناطیسی ناگهانی از سوئد تا آریزونا دیده شد و دانشمندان با بهره از زمانِ دیده شدن این رویدادها، سرعت ذراتی که در آزمایش آزاد شده بودند را اندازه گرفتند. آنها دو موج پرسرعت دیدند: موج نخست با سرعت ۲۹۷۶ کیلومتر بر ثانیه، و موج دوم با سرعتی کمتر از یک چهارم آن. برخلاف کمربندهای تابشی طبیعی، این اثرهای زمین‌مغناطیسی کوتاه‌مدت بوده و تنها چند ثانیه پاییدند.

این گونه آزمایش‌های هسته‌ایِ جَوی دیرزمانیست که متوقف شده، و اکنون تنها پدیده‌های طبیعی هستند که بر محیط فضای پیرامون زمین اثر می‌گذارند. ولی بررسی این رویدادهای تاریخی به دانشمندان و مهندسان امکان می‌دهد اثرهایی که هواشناسی فضا بر زیرساخت‌ها و سامانه‌های فنی ما می‌گذارند را بهتر بشناسند.

--------------------------------------------
به کانال تلگرام یک ستاره در هفت آسمان بپیوندید:

واژه نامه:
Cold War - Earth - magnetic environment - sun - NASA - astronaut - U.S.S.R. - code name - Starfish - Argus - Teak - space weather - Space Science Reviews - Phil Erickson - MIT - Haystack Observatory - Westford - Massachusetts - solar wind - solar system - magnetosphere - magnetic field - planet - charged particle - electronics - navigation - electromagnetic energy - aurora - blast wave - fireball - plasma - electric field - radiation belt - Van Allen belts - fission - Johnston Island - Pacific Ocean - Apia Observatory - Western Samoa - pole - Polynesian - geomagnetic storm - Sweden - Arizona - infrastructure

منبع: nasa

گردباد در مرداب

این تصویر در اندازه‌ی بزرگ‌تر با ابعادی متفاوت
گردبادی از ستاره‌زایی‌های تماشایی در مرکز سحابی مرداب برپاست.
در پایین، سمت چپ این تصویر، دستکم دو ابر قیفی-شکل، هر یک به درازای حدود نیم سال نوری به چشم می‌خورد که در اثر بادهای شدید و نیرومند و پرتوهای پرانرژی ستارگان پدید آمده‌اند.
ستاره‌ی بسیار درخشان هرشل ۳۶ که در کنار این ابرهاست، منطقه را با نور خود روشن کرده. دیواره‌های گسترده‌ی غبار، ستارگان داغ و جوانِ دیگر را پنهان کرده و تنها نور سرخی از آنها به چشم ما می‌رسانند.
رسیدن انرژی این ستارگان به گاز و غبار سرد، تفاوت‌های دمایی چشمگیری میان مناطق همسایه‌ی هم پدید آورده؛ این هم به نوبه‌ی خود بادهایی برشی پدید آورده که احتمالا باعث پیدایش این قیف‌ها شده‌اند.
این عکس در سال ۱۹۹۵ توسط تلسکوپ فضایی هابل گرفته شده و گستردگی‌اش به حدود ۵ سال نوری می‌رسد.
سحابی مرداب که به نام ام۸ نیز شناخته می‌شود، حدود ۵۰۰۰ سال نوری از زمین دور است و در راستای صورت فلکی کمان (به عربی: قوس) دیده می‌شود.

---------------------------------------------
کانال تلگرام یک ستاره در هفت آسمان:

واژه نامه:
Lagoon Nebula - whirlwind - star formation - funnel- - stellar wind - star - Hershel 36 - shearing wind - Hubble Space Telescope - M8 - constellation of Sagittarius

منبع: apod.nasa.gov

چشم‌انداز باشکوه یک جزیره کیهانی

این تصویر در اندازه‌ی بزرگ‌تر
کهکشان مارپیچی بزرگ ام۱۰۱ یکی از آخرین ورودی‌ها در فهرست پرآوازه‌ی شارل مسیه بود، ولی به طور یکی از کوچک‌ترین‌های آن نبود.
این کهکشان با پهنای ۱۷۰ هزار سال نوری، کهکشانی غول‌پیکر است، به بزرگی تقریبا دو برابر کهکشان راه شیری خودمان. همچنین ام۱۰۱ یکی از سحابی‌های مارپیچی اصلی بود که به کمک "لویاتان پارسونزتاون"، تلسکوپ بزرگ سده‌ی ۱۹ ساخته‌ی لردِ راس -ویلیام پارسونز- رصد شد.
در پیش‌زمینه‌ی این عکس که از پشت تلسکوپ‌های پیشرفته‌ی امروزی گرفته شده، چند ستاره‌ی پرنور کهکشان خودمان را می‌بینیم و در پس‌زمینه هم کهکشان‌هایی دورتر به چشم می‌خورند.
رنگ‌های ستارگان راه شیری را در ستارگان این جزیره‌ی بزرگ کیهانی هم می‌توان یافت. هسته‌ی آن از نور زردفام ستارگان پیر و سرد می‌درخشد. بازوهای گسترده‌ی آن هم با رنگ‌های آبی ستارگان جوان‌تر و داغ‌تر، رگه‌های تیره‌ی غبار، و همچنین مناطق سرخ‌فام ستاره‌زایی آراسته شده است.
ام۱۰۱ که به نام کهکشان فرفره نیز شناخته می‌شود، با فاصله‌ی ۲۵ میلیون سال نوری از زمین، در مرزهای صورت فلکی شمالی خرس بزرگ دیده می‌شود.

---------------------------------------------
کانال تلگرام یک ستاره در هفت آسمان:

واژه نامه:
spiral galaxy - M101 - Charles Messier - catalog - Milky Way galaxy - spiral nebulae - Lord Rosse - Leviathan of Parsontown - star - island universe - core - spiral arm - star forming - Pinwheel Galaxy - constellation Ursa Major

منبع: apod.nasa.gov

پاسخ به یکی از بزرگ‌ترین پرسش‌های طبیعت: چه چیزی به گسترش کیهان شتاب می‌دهد؟

* فیزیکدانان دانشگاه بریتیش کلمبیا شاید پاسخ یکی از چیستان‌های بزرگ کیهان را یافته باشند: چه چیزی گسترش (انبساط) جهان هستی را شتابدار کرده؟

دانشجوی پسادکترا، چینگ‌دی وانگ در پژوهشی تازه که برای حل یک ناسازگاری مهم میان دو تا از پیروزترین نظریه‌های توضیح‌دهنده ی کارکرد کیهان، یعنی مکانیک کوانتومی و نظریه‌ی نسبیت عام اینشتین انجام داده بود، پاسخ این پرسش را یافت.
کهکشان ان جی سی ۳۰۸۱، یک کهکشان سیفرت از رده‌ی ۲. درباره‌اش بخوانید: * کهکشانی با یک حلقه‌ی درخشان ستاره‌زایی

این پژوهش نشان می‌دهد که اگر در جهان هستی بی‌اندازه زوم کنیم، پی می‌بریم که از فضا و زمانی درست شده که پیوسته در نوسان است.

وانگ می‌گوید: «فضازمان برخلاف چیزی که به نظر می‌رسد ایستا و ساکن نیست، بلکه پیوسته در جنبش است.»

بیل آنرو، استاد فیزیک و اخترشناسی که برنگر (ناظر) این پژوهش بود می‌گوید: «این یک اندیشه‌ی تازه در زمینه‌ایست که اندیشه‌های تازه‌ی چندانی در تلاش برای حل این راز در آن وجود نداشته.»

در سال ۱۹۹۸، اخترشناسان دریافتند که جهان هستی دارد با نرخی فزاینده گسترش می‌یابد، این بدان معناست که فضا خالی نیست و انباشته از انرژی تاریکی است که بر ماده فشار وارد می کند.

ساده‌ترین نامزد برای انرژی تاریک، انرژی خلا است. هنگامی که فیزیکدانان نظریه‌ی مکانیک کوانتومی را برای انرژی خلا به کار می‌برند، وجود چگالی بی‌اندازه بزرگی از انرژی خلا پیش‌بینی می‌شود، بسیار بیش از کل انرژی همه‌ی ذرات کیهان. اگر این درست باشد، نظریه‌ی نسبیت عام اینشتین می‌گوید که این انرژی می‌بایست اثر گرانشی نیرومندی داشته باشد و به گمان بیشتر فیزیکدانان، این باید جهان را به گسترشی انفجاری وادارد.

خوشبختانه چنین چیزی رخ نمی‌دهد و گسترش کیهان بسیار آرام است. ولی این یک مساله است که باید برای پیشرفت فیزیک بنیادی حل شود.

برخلاف دانشمندان دیگر که می‌کوشند برای حل این مساله، نظریه‌های مکانیک کوانتومی یا نسبیت عام را اصلاح کنند، وانگ و همکارانش آنرو و ژن‌ ژو که او هم یک دانشجوی پی‌اچ‌دی در دانشگاه بریتیش کلمبیا است، رویکرد متفاوتی را پیشنهاد می‌کنند. آنها چگالی هنگفت انرژی خلا که توسط مکانیک کوانتومی پیش‌بینی می‌شود را جدی گرفته و پی بردند که اطلاعات ارزشمندی درباره‌ی انرژی خلا در آنست که در محاسبه‌های پیشین نادیده گرفته شده بود.

محاسبه‌های آنها یک تصویر فیزیکی کاملا متفاوت را برای کیهان به نمایش می‌گذارد. در این تصویر تازه، فضایی که در آن زندگی می‌کنیم به شدت در نوسان است. فضا در هر نقطه‌، میان گسترش (انبساط) و ترنگش (انقباض) نوسان می‌کند. با نوسان میان این دو، هر دو یکدیگر را خنثی می‌کنند ولی اثر خالص بسیار کوچکی به جا می‌ماند که کیهان را به گسترشی آرام و شتابنده وامی‌دارد.

ولی اگر فضا و زمان دارد نوسان می‌کند، پس چرا حسش نمی‌کنیم؟

وانگ می‌گوید: «این در مقیاسی بسیار خُرد رخ می‌دهد، حتی میلیاردها و میلیاردها بار کوچک‌تر از یک الکترون

آنرو می‌گوید: «این مانند امواجیست که در اقیانوس می‌بینیم. رقص تند و شدید تک‌اتم‌های سازنده‌ی آب‌هایی که این امواج روی آن جابجا می‌شوند، اثری رویشان نمی‌گذارد.»

پژوهشنامه‌ی این دانشمندان در فیزیکال ریویو دی منتشر شده است.

---------------------------------------------
کانال تلگرام یک ستاره در هفت آسمان:

واژه نامه:
UBC - expansion - PhD - Qingdi Wang - quantum mechanics - Einstein - general relativity - Bill Unruh - dark energy - vacuum energy - fundamental physics - Zhen Zhu - electron - atom

منبع: sciencedaily

Blogger template 'Browniac' by Ourblogtemplates.com 2008

بالای صفحه