هم‌ترازی شگفت‌انگیز در محور چرخش ستارگان در خوشه‌های باز

یک گروه پژوهشی از کمیسیون مرکزی انرژی هسته‌ای فرانسه (CEAمرکز ملی پژوهش‌های علمی فرانسه (CNRS)، و دانشگاه گرنوبل-آلپ به وجود یک همترازی شگفت‌انگیز در محور چرخش ستارگان درون خوشه‌های باز پی برده‌اند؛ چیزی که می‌تواند به شناخت شرایط حاکم بر محیط‌های ستاره‌زایی در کهکشان راه شیری به دانشمندان کمک کند. این دستاورد با بهره از داده‌های تلسکوپ فضایی کپلر ناسا و از راه بررسی دسته‌ای از غول‌های سرخ در دو خوشه‌ی باز کهنسال در راه شیری به دست آمد. گزارش این یافته‌ها روز ۱۳ مارس ۲۰۱۷ در برگ نخست نشریه‌ی نیچر آسترونومی منتشر شده است.
بر پایه‌ی شبیه‌سازی‌های عددی، هنگامی که چرخش بیشترین سهم را در انرژی پیش‌خوشه داشته باشد، محورهای چرخش ستارگان هم‌تراز می‌شود.

این پژوهشگران با رصد مستقیم دسته‌ای از ستارگان پیر شرایطی را توصیف کرده‌اند که در زمان تولد ستارگان در کهکشانمان حکمفرما بوده. آنها به ویژه همترازی محورهای چرخش ستارگان در دو خوشه‌ی باز را شناسایی کردند [۱]. این همترازی می‌تواند مدل‌های کنونی ستاره‌زایی را به چالش بکشد. به همراه یافته‌های این پژوهش اخترلرزه‌شناختی، شبیه‌سازی‌های سه-بعدی از رُمبش ابرهای پیش‌ستاره‌ای هم انتشار یافته.

بیشتر ستارگان کهکشان راه شیری از رمبش ابرهای گازی غول‌آسا در مناطقی پوشیده در گاز و غبار، که آنها را در نور دیدنی (مریی) پنهان کرده پدید آمده‌اند. به همین دلیل است که شناخت سازوکار تنظیم‌کننده‌ی ستاره‌زایی یک چالش بزرگ برای اخترفیزیک نوین است. این پژوهش می‌تواند فرآیندهایی که نقشی مهم در فرگشت ستارگان و رشد سیاره‌ها، و به طور کلی در پیدایش و فرگشت کهکشانمان دارند ولی تاکنون نادیده گرفته شده بودند را روشن‌تر کند.

با پیدایش روش‌های بسیار دقیق نورسنجی فضایی [۲]، اخترلرزه‌شناسی هم توانایی کاوش درون ستارگان و تعیین پارامترهای بنیادین آنها را به دست آورده است. این پژوهشگران نور گسیلیده از حدود پنجاه غول سرخ [۳] با جرم‌هایی میان یک تا دو برابر خورشید را بررسی کردند. این ستارگان که در دو خوشه‌ی باز پیر در کهکشان خودمان به نام‌های ان‌جی‌سی ۶۷۹۱ (هشت میلیارد ساله) و ان‌جی‌سی ۶۸۱۹ (دو میلیارد ساله) جای دارند، به مدت چهار سال به طور پیوسته توسط ماهواره‌ی کپلر ناسا رصد می‌شدند و نوسان‌های آشکاری همسان با نوسان‌های خورشید را نمایش می‌دهند.
video
شبیه‌سازی از پیدایش ستارگان یک خوشه‌ی باز (چپ) با زوم بر مرکزی‌ترین بخش خوشه (راست). در این شبیه‌سازی، هنگامی که انرژی جنبشی آغازین ابر مولکولی هم‌اندازه‌ی انرژی آشفته‌ی محیط بود، هم‌ترازی‌ای مانند آنچه تلسکوپ کپلر دیده بود رخ می‌داد. اگر ویدیو اینجا اجرا نشد، می‌توانید آن را در فیسبوک یا کانال تلگرام یک ستاره در هفت آسمان ببینید.


محورهای چرخش این ستارگان همگی رو به یک نقطه در آسمان بودند

هزاران حالت نوسانی موجود به دانشمندان امکان داد تا جهت‌گیری محور چرخش هر یک از این ستارگان را به دقت بسنجند. نتیجه غافلگیرکننده بود، زیرا تقریبا همه‌ی این ستارگان (حدود ۷۰ درصد آنها)، محور چرخششان با یکدیگر نزدیک به همتراز بوده و رو به یک نقطه از آسمان بودند. چنان چه انریکو کورسارو، نویسنده‌ی اصلی پژوهش و اخترفیزیکدان CEA می‌گوید: «این به کلی نامنتظره بود زیرا آشفتگی ناشی از حرکت‌های بی‌نظم گاز در خوشه‌ها می‌بایست به راستاهای محوری گوناگون بیانجامد.»

دانشمندان با در نظر گرفتن ریخت‌شناسی خوشه‌های ستاره‌ای و فاصله‌ی چشمگیر میان ستارگان خوشه‌های باز، نتیجه گرفتند که این همترازیِ نزدیک در محورهای چرخش نمی‌تواند در اثر برهم‌کنش‌های کشندی میان ستارگان پدید آمده باشد و می‌بایست ریشه در میلیاردها سال پیش، زمان پیدایش خوشه داشته باشد.

این اخترفیزیکدانان با بهره از شبیه‌سازی‌های سه‌بعدی دیجیتالی هیدرودینامیک توانستند شرایط گوناگونی که بر پیدایش ستارگان حاکم است را بازسازی کنند. در این شبیه‌سازی‌ها به ویژه، با مقایسه‌ی مقدار انرژی مربوط به آشفتگی‌ها، مقدار انرژی‌های گوناگونی برای چرخش آغازین پیش‌خوشه‌ها در نظر گرفته شد [۴]. دانشمندان با بهره از این شبیه‌سازی‌ها توانستند تعیین کنند که محورهای ستارگان به طور کارآمد، زمانی هم‌تراز می‌شود که دستکم ۵۰ درصد از تعادل انرژی کل پیش‌خوشه‌ها مربوط به چرخش باشد. این نشان می‌دهد که ویژگی‌های چرخشی ابر مولکولی (به ویژه سرعت زاویه‌ای کلی آن) به طور کارآمدی به تک-ستارگانی که درونش به دنیا می‌آیند منتقل می‌شود. افزون بر آن، تنها ستارگانی با جرم کافی (دستکم ۰.۷ برابر خورشید) می‌توانند این ویژگی‌ها را به ارث ببرند. در نتیجه، ستارگان کم‌جرم‌تر این همترازی محورِ دیده شده را ندارند زیرا فرآیند پیدایش آنها تا اندازه‌ی بسیاری زیر نفوذ آشفتگی‌ای بوده که با این چرخش زاویه‌ای تداخل می‌کرد.
video
این نمودار تغییرات دامنه‌ی یک مد دوقطبی نوسان (با سه مولفه) را نسبت به زاویه‌ی کجی (انحراف) محور چرخش ستاره نشان می‌دهد. هنگامی که ستاره همتراز با خط دید (کجی صفر درجه) است، تنها مولفه‌ی مرکزی نوسان را می‌شود دید. اگر زاویه ۹۰ درجه باشد، مانند چیزی که ما روی زمین از خورشید می‌بینیم،‌ تنها دو مولفه‌ی انتهای نوسان دیده می‌شوند. با سنجش دامنه‌های نسبی این سه مولفه، می‌توان به زاویه‌ی کجی ستاره پی برد. اگر ویدیو اینجا اجرا نشد، می‌توانید آن را در کانال تلگرام یک ستاره در هفت آسمان ببینید.

رافائل گارسیا، اخترفیزیکدان CEA در پایان می‌گوید: «ما اکنون دسته‌ای از قوانین تازه داریم. بررسی ژرفای هسته‌ی غول‌های سرخ دوردست، آگاهی‌های تازه‌ای درباره‌ی شرایط آغازین ستاره‌زایی در این خوشه‌ی ستاره‌ایِ ۸ میلیارد ساله، در زمانی که کیهان هنوز بسیار جوان بود به ما می‌دهد.»

در آینده، با عکس‌هایی که فضاپیمای ام۳ پلاتوی سازمان فضایی اروپا [۵] خواهد گرفت، این پژوهش برای دیگر خوشه‌های ستاره‌ای پرشمار کهکشانمان نیز انجام خواهد شد.

---------------------------------------------
یادداشت‌ها:
۱] خوشه‌ی باز دسته‌ای از ۱۰۰ تا ۱۰۰۰ ستاره‌ی همسن است که نیروی گرانش، آنها را در کنار یکدیگر نگهداشته.

۲] در اخترلرزه‌شناسی، با سنجش نوسان‌های (حرکت‌های لرزه‌ای) ستارگان می‌توان ساختار درونی آنها را بررسی کرد، زیرا ساختار و همنهش ستارگان با رشد آنها دگرگون می‌شود- مدهای لرزشی‌شان با بالا رفتن سن تغییر می‌کند. بنابراین اخترلرزه‌شناسی به دانشمندان امکان می‌دهد تا برآوردی به نسبت دقیق از سن ستارگان انجام دهند.

۳] غول سرخ ستاره‌ایست که همه‌ی هیدروژن درون هسته‌اش را همجوشانده و به پایان برده.

۴] یک پیش‌خوشه ابری از گاز است که دارد زیر فشار گرانش می‌رمبد.

۵] فضاپیمای "گذرهای سیاره‌ای و نوسان‌های ستارگان" (Plato) که بر پایه‌ی برنامه، در سال ۲۰۴۰ راهی فضا خواهد شد.

--------------------------------------------
به تلگرام یک ستاره در هفت آسمان بپیوندید:

واژه نامه:
asteroseismology - CEA - CNRS - Université Grenoble-Alpes - rotation axis - star - open cluster - galaxy - Nasa - Kepler mission - red giant - Milky Way - Nature Astronomy - 3D - simulatio - pre-stellar cloud - star formation - astrophysics - planet - photometry - solar mass - NGC 6791 - NGC 6819 - Sun - Enrico Corsaro - tidal interaction - proto-cluster - molecular cloud - angular velocity - rotation axis - Rafael García - core - European Space Agency - M3 Plato - star cluster - hydrogen - Planetary Transits and Oscillations of stars

منبع: sciencedaily
خلاصه برگردان: یک ستاره در هفت آسمان

غار سرخ

این تصویر در اندازه‌ی بزرگ‌تر
در این نمای رنگین آسمان، "سحابی غار" را می‌بینیم، یک ناحیه‌ی گسیلشی (نشری) غبارآلود که با عنوان اس‌اچ۲-۱۵۵ در کاتالوگ شارپلس ثبت شده. این تصویر تلسکوپی به کمک یک فیلتر باریک-باند گرفته شده و تابش سرخ‌فام اتم‌های یونیده‌ی هیدروژن را نمایان کرده‌ است.
سحابی غار با فاصله‌ی حدود ۲۴۰۰ سال نوری از زمین، در راستای صفحه‌ی کهکشان راه شیری و در محدوده‌ی صورت فلکی شمالی و شاهانه‌ی قیفاووس جای دارد. بررسی‌های اخترشناختی که روی این منطقه انجام گرفته نشان می‌دهد که در مرز میان ابر مولکولی بزرگ "قیفاووس ب" و ستارگان داغ، جوان وآبی فام انجمن اوبی ۳ در قیفاووس شکل گرفته است.
چیزی که باعث یونش و برافروختگی لبه‌های درخشان این توده‌های هیدروژن شده، پرتوی پرانرژی همین ستارگان داغ است، به ویژه ستاره‌ی آبی فام و درخشانی که در بالای مرکز تصویر دیده می‌شود و ستاره‌ای از رده‌ی طیفی O است.
پرتوهایی که به برافروختگی لبه‌ی این توده‌ها انجامیده به احتمال بسیار باعث رُمبش هسته‌هایی از گاز در دل آنها و ساخته شدن ستارگان تازه نیز شده است.
پهنای این غار کیهانی به بیش از ۱۰ سال نوری می‌رسد که برای یک پرورشگاه ستاره‌ای اندازه‌ی مناسبی‌ست.

--------------------------------------------
به تلگرام یک ستاره در هفت آسمان بپیوندید:

واژه نامه:
Sh2-155 - Cave Nebula - Sharpless catalog - emission nebula - plane - Milky Way Galaxy - constellation of Cepheus - Cepheus B - molecular cloud - star - OB 3 association - hydrogen gas - O-type - star formation - stellar nursery

منبع: apod.nasa.gov

چشم‌انداز قلب سرخ ماکیان

این تصویر در اندازه‌ی بزرگ‌تر (۳ مگابایت)

در این تابلوی زیبای آسمانی که هنرمند کیهانی با قلم‌مویی از گاز برافروخته‌ی هیدروژن آن را رنگ‌آمیزی کرده، بخشی از کهکشان راه شیری نزدیک انتهای شمالی "شکاف بزرگ" و مرکز صورت فلکی ماکیان را می‌بینیم. این چشم‌انداز از پیوند ۳۶ نمای تلسکوپی درست شده و حدود شش درجه از آسمان زمین سیاره‌ی را می‌پوشاند.
ستاره‌ی ابرغول پرنور گاما ماکیان (صدر یا "صدر دجاجه") در بالا، سمت راست مرکز چارچوب بر پس‌زمینه‌ای از ابرهای پیچیده‌ی گاز و غبار و میدان‌های پرستاره نور می‌افشاند.
سمت چپ گاما ماکیان هم پیکره‌هایی مانند دو بال روشن را می‌بینیم که با یک رگه‌ی بلند و تیره‌ی غبار از هم جدا شده‌اند؛ این سحابی آی‌سی ۱۳۱۸ است که به نام برازنده‌ی "سحابی پروانه" نیز شناخته می‌شود [با این یکی سحابی زیبای پروانه تفاوت دارد-م].
سحابی کوچک‌تر و درخشان‌تری که پایین، سمت راست چارچوب دیده می‌شود ان‌جی‌سی ۶۸۸۸ یا سحابی هلال نام دارد.
بر پایه‌ی برخی برآوردها، ستاره‌ی گاما ماکیان حدود ۱۸۰۰ سال نوری از زمین فاصله دارد ولی فاصله‌ی آی‌سی ۱۳۱۸ و ان‌جی‌سی ۶۸۸۸ از زمین چیزی میان ۲۰۰۰ تا ۵۰۰۰ سال نوری برآورد شده است.
این تصویر در اندازه‌ی بزرگ‌تر
--------------------------------------------
به تلگرام یک ستاره در هفت آسمان بپیوندید:

واژه نامه:
brush stroke - hydrogen - plane - Milky Way Galaxy - constellation Cygnus - Swan - supergiant - star - Gamma Cygni - Sadr - star field - dust lane - IC 1318 - Butterfly Nebula - nebula - NGC 6888 - Crescent Nebula

منبع: apod.nasa.gov

برخی از پیرترین ابرسیاهچاله‌ها می‌توانند از رُمبش ابرستارگان پدید آمده باشند

* احتمالا کهن‌ترین ابرسیاهچاله‌های کیهان در دوران نوزادی‌شان هم بزرگ بوده‌اند. اگر چنین باشد، این می‌تواند وجود این هیولاها در یک میلیارد سال نخست پس از مهبانگ که به تازگی دیده شده‌‌اند را توجیه کند.

ساخته شدن ابرسیاهچاله‌ها (سیاهچاله‌های ابرپرجرم) زمان درازی می‌بَرَد، از همین رو انتظار دیدن شمار بسیاری از آنها در روزگار آغازین کیهان را نداریم. هر چه بیشتر ابرسیاهچاله‌های باستانی پیدا می‌کنیم، احتمال این که آنها هم به روش ابرسیاهچاله‌های امروزی شکل گرفته باشند، یعنی با بلعیدن گاز و غبار [که فرآیندی آرام و زمان‌بر است] کمتر می‌شود.
مارکو آیِلو از دانشگاه کلمسون در کارولینای جنوبی می‌گوید: «ممکن است چند سیاهچاله‌ای وجود داشته باشد که به مدتی بسیار دراز، با بالاترین نرخ ممکن برافزایش انجام دهند، ولی همه‌ی آنها این گونه نیستند.»

ولی به طور کلی ستارگان می‌توانند سریع‌تر از سیاهچاله‌ها بر جرم خود بیافزایند. جوزف اسمیت از آزمایشگاه ملی لوس آلاموس در نیومکزیکو به همراه همکارانش می‌گویند این می‌تواند وجود ابرسیاهچاله‌ها در روزگار جوانی کیهان را توضیح دهد.

اگر یک ستاره به جرم حدود ۱۰۰ هزاربرابر خورشید برُمبد، می‌تواند بی‌درنگ یک سیاهچاله‌ی بزرگ پدید آورد [چنین ستاره‌ی هیولایی می‌تواند وجود داشته باشد ولی بر پایه‌ی نسبیت عام، ناپایدار است و می‌رمبد و یک سیاهچاله به بزرگی ۱۰۰ برابر خورشید می‌سازد- منبع: ۱ و ۲]. این سیاهچاله می‌تواند با خوردن گازهای سرد، با روندی آرام و با طمانینه رشد کرده و در همان یک میلیارد سال نخست کیهان، به جرم یک میلیارد برابر خورشید برسد.

اسمیت و همکارانش پرجزییات‌ترین شبیه‌سازی‌ برای این سناریوی "رمبش مستقیم" تا به امروز را انجام دادند. در این شبیه‌سازی، همین سیاهچاله‌هایی که امروزه می‌بینیم، و همچنین گازهای یونیده پیرامون آنها و نرخ ستاره‌زایی کهکشان میزبانشان پدید آمد.

اسمیت می گوید: «نتایج دیگر نشان دادند که می‌توان جرم بسیاری به دست آورد- ولی سیاهچاله‌ها چیزی بیش از جرمند. ما نشان داده‌ایم که می توانیم چندین ویژگی دیگر که به طور مستقل دیده شده‌اند را با یکدیگر همخوان کنیم.»
video
 در این ویدیو یک شبیه‌سازی از فرایند رمبش یک ابرستاره و تبدیل آن به ابرسیاهچاله نشان داده شده. اگر ویدیو اینجا اجرا نشد، می‌توانید آن را در فیسبوک، یا کانال تلگرام یک ستاره در هفت آسمان ببینید

تاکنون اخترشناسان هیچ ستاره‌ی هیولاپیکری [supermassive star یا SMS] را در روزگار آغازین کیهان به طور مستقیم ندیده‌اند. ولی اگر چنین اَبَرستارگانی وجود داشته باشند، تلسکوپ فضایی جیمز وب که سال آینده راهی فضا می‌شود، توانایی دیدنشان را خواهد داشت.

با این همه، رُمبش مستقیم هنوز یک احتمال است. نظریه‌های دیگر، مانند ادغام سیاهچاله‌های کوچک همچنان اعتبار دارند، و پژوهشگران نیز هنوز به درستی نمی‌دانند که واقعا چند سیاهچاله در کیهان آغازین وجود داشته.

پریاموادا ناتاراجان از دانشگاه ییل می‌گوید: «به گمان ما بیشتر سیاهچاله‌های بزرگ آغاز کیهان از رمبش مستقیم پدید آمده بودند، ولی شمار کمتری هم می‌توانسته‌اند از راه‌های دیگر پدید آمده باشند.»

--------------------------------------------
به تلگرام یک ستاره در هفت آسمان بپیوندید:

واژه نامه:
supermassive black hole - big bang - black hole - accrete - Marco Ajello - Clemson University - South Carolina - Joseph Smidt - Los Alamos National Laboratory - New Mexico - star - solar mass - galaxy - direct-collapse - ionised - star formation - supergiant star - James Webb Space Telescope - Priyamvada Natarajan - Yale University - supermassive star- SMS

منبع: newscientist

ستاره آواره‌ای که تاریخ یک خوشه را آشکار کرد

* در سده‌ی ۱۵ میلادی، زمانی که خاندان‌های سلطنتی انگلستان در جنگ رزها بر سر تاخ و تخت به سر می‌بردند، ۱۵۰۰ سال نوری دورتر، در سحابی شکارچی نیز گروهی از ستارگان در نبردی آسمانی با هم درگیر شده بودند.

سرانجامِ کشمکش گرانشی این ستارگان، فروپاشی گروه و بیرون افتادن دستکم سه ستاره بود که هر یک به سویی آواره شدند. این ستارگان آواره‌ی پرسرعت تا صدها سال گمنام و ناشناخته باقی ماندند تا این که چند دهه‌ پیش، دوتا از آنها که لایه‌ی فشرده‌ی غبارهای سحابی شکارچی را شکافته بودند در تصاویر فروسرخ و رادیویی شناسایی شدند.
این تصویر سه تکه نشان می‌دهد که یک گروه ستاره چگونه می‌تواند از هم بپاشد و اعضایش به فضا پرتاب شوند. چارچوب ۱: اعضای یک سامانه‌ی چندستاره‌ای به گرد هم در چرخشند. چارچوب ۲: دو تا از ستارگان در مدارشان به هم نزدیک‌تر می‌شوند. چارچوب ۳: این دو سرانجام یا با هم ادغام می‌شوند یا یک دوتایی تنگ و فشرده را می‌سازند. هر دوی این رویدادها می‌تواند به اندازه‌ی کافی انرژی گرانشی آزاد کند که همه‌ی ستارگان سامانه را به بیرون پرتاب کند (در همان چارچوب ۳ نشان داده شده).

مشاهدات نشان می‌داد که این دو ستاره با سرعت بسیار در دو جهت مخالف یکدیگر در حرکتند. ولی خاستگاه آنها (جایی که از آن آمده بودند) هنوز یک راز بود. اخترشناسان مسیر هر دو ستاره را تا ۵۴۰ سال پیش دنبال کردند و متوجه شدند که مسیر هر دوی آنها به یک جا می‌رسد؛ به گفته‌ی دانشمندان، به یک سامانه‌ی چندستاره‌ای که اکنون از هم پاشیده. ولی این با انرژی جنبشی آنها که دلیل پیشرویشان بود سازگاری نداشت. [از همین رو] دانشمندان استدلال کردند که دستکم یک سیاره‌ی دیگر نیز بوده که بخشی از انرژی گریز آن دو را از آنها ربوده بوده.

اکنون تلسکوپ فضایی هابل ناسا با به دام انداختن یک ستاره‌ی گریزان دیگر، به اخترشناسان کمک کرده تا آخرین تکه‌ی این جورچین را نیز بیابند. اخترشناسان مسیر این ستاره‌ی نویافته را هم دنبال کردند و دیدند در ۵۴۰ سال پیش، به همان جایی که آن دوی دیگر هم بودند می‌رسید، جایی در منطقه‌ای از ستارگان جوان به نام سحابی کلاینمن-لو، نزدیک مرکز مجموعه‌ی گسترده‌ی سحابی شکارچی در فاصله‌ی ۱۳۰۰ سال نوری زمین.

کوین اومن از دانشگاه ایالتی پنسیلوانیا در یونیورسیتی پارک پنسیلوانیا می‌گوید: «مشاهدات تازه‌ی هابل شواهدی نیرومند از این ارایه می‌دهد که هر سه ستاره از یک سامانه‌ی چندستاره‌ای به بیرون پرتاب شده بودند. اخترشناسان در گذشته چند نمونه‌ی دیگر از ستارگان پرسرعت که ردشان به سامانه‌های چندستاره‌ای می‌رسید و بنابراین از آنجا به بیرون پرتاب شده‌ بودند را هم یافته بودند. ولی این سه ستاره جوان‌ترین نمونه از این گونه ستارگان آواره‌‌ است. سن آنها شاید چند صد هزار سال باشد. در واقع، بر پایه‌ی تصاویر فروسرخ، این ستارگان هنوز به اندازه‌ای جوانند که قرص مواد زاینده‌شان هنوز آنها را در بر گرفته.»

سرعت گریز هر سه ستاره از سحابی کلاینمن-لو بی‌اندازه بالاست، چیزی نزدیک به ۳۰ برابر سرعت بیشترِ ستارگان درون این سحابی. شبیه‌سازی‌های رایانه‌ای نشان می‌دهند که این کشمکش‌های گرانشی می‌تواند در خوشه‌های جوان رخ دهد، جاهایی که ستارگان نوزاد در فضایی کوچک کنار هم به دنیا آمدهه‌اند. لومن می‌گوید: «ولی نمونه‌های چندانی ندیده بودیم، به ویژه در خوشه‌های ستاره‌ای بسیار جوان. سحابی شکارچی می‌تواند با ستارگان جوان دیگری هم در بر گرفته شده باشد که در گذشته به بیرون پرتاب شده و اکنون دارند به فضای میان‌ستاره‌ای می‌روند.»

یافته‌های این دانشمندان در شماره‌ی ۲۰ مارس ۲۰۱۷ آستروفیزیکال جورنال لترز منتشر خواهد شد.

لومن هنگامی که به عنوان عضو گروهی بین‌المللی سرگرم جستجو برای یافتن سیاره‌های سرکش در سحابی شکارچی بود، به طور شانسی ستاره‌ی سوم را یافت و آن را "چشمه‌ی ایکس" نامید. وی عکس‌های فروسرخ تازه‌ای که در سال ۲۰۱۵ گرفته شده بود را با عکس‌هایی که در طیف فروسرخ-نزدیک در سال ۱۹۹۸ گرفته شده بود مقایسه کرد و پی برد که جایگاه "چشمه‌ی ایکس" در این ۱۷ سال، نسبت به ستارگان نزدیکش تغییر چشمگیری کرده، نشانه‌ی این که دارد با سرعتی بسیار، حدود ۲۰۰ هزار کیلومتر بر ساعت جابجا می‌شود.

این اخترشناس سپس با به هم پیوستن جایگاه کنونی و پیشین چشمه‌ی ایکس، مسیر آن را در زمان دنبال کرد و دریافت که در سال‌های ۱۴۷۰، جایی نزدیک همان جایگاه آغازین آن دو ستاره‌ی آواره‌ی دیگر در سحابی کلاینمن-لو بوده. آن دو ستاره به نام‌های "بکلین-نوگبائور" (بی‌ان، BN) و "چشمه‌ی آی" شناخته می‌شوند.
این عکس از تلسکوپ فضایی هابل گروهی از ستارگان جوان به نام خوشه‌ی ذوزنقه را نشان می‌دهد (در مرکز عکس). چارچوبی که درست بالای خوشه‌ی ذوزنقه کشیده شده جایگاه سه ستاره‌ای که گفتیم را نشان می دهد. چارچوب پیوست بالا-سمت راست، نمای نزدیک این ستاره‌ها را نشان می‌دهد. زادگاه سامانه‌ی چندستاره‌ای با "initial position" نشان داده شده. دو تا از این ستارگان به نام‌های بی‌ان و آی (کوتاه شده‌ی چشمه‌ی آی) چند دهه پیش یافته شده بودند. چشمه‌ی آی در پوشش فشرده‌ای از غبار جای دارد و در این تصویر دیده نمی‌شود. دانشمندان به تازگی متوجه شده‌اند که ستاره‌ی سوم، یعنی چشمه‌ی ایکس یا تنها "ایکس"، میان سال‌های ۱۹۹۸ تا ۲۰۱۵ به اندازه‌ی چشمگیری جابجا شده، این جابجایی را در چارچوب پیوست پایین، سمت راست می‌بینید. تصویر بزرگ تر

ستاره‌ی بی‌ان در عکس‌های فروسرخ سال ۱۹۶۷ یافته شده بود، ولی تا ۱۹۹۵ کسی متوجه سرعت بسیارِ آن نشد؛ در آن سال، رصدهای رادیویی سرعت این ستاره را ۹۶۰۰۰ کیلومتر بر ساعت برآورد کردند. چشمه‌ی آی هم سرعتی نزدیک به ۳۵۰۰۰ کیلومتر بر ساعت دارد. این ستاره تنها در تصاویر رادیویی دیده شد زیرا غبارهای پیرامونش به اندازه‌ای انبوه است که جلوی بیشتر نورهای فروسرخ و دیدنی (مریی) آن را گرفته‌اند.

به گفته‌ی لومن، این سه ستاره به احتمال بسیار هنگامی که سرگرم یک بازی بیلیارد گرانشی بودند از خانه بیرون افتادند. چیزی که اغلب در یک سامانه‌ی چندستاره ای رخ می‌دهد اینست که دو تا از ستاره‌های درون آن بسیار به هم نزدیک می‌شوند تا جایی که یا با هم یکی می‌شوند یا یک سامانه‌ی دوتایی بسیار فشرده می‌سازند، در هر دو صورت، این رویداد به اندازه‌ی کافی انرژی گرانشی آزاد می‌کند که همه‌ی ستارگان سامانه را به بیرون پرتاب کند. این رویداد پرانرژی همچنین یک برون‌ریزی گسترده‌ی مواد هم پدید می‌آورد که در عکس‌های "دوربین فروسرخ-نزدیک و طیف‌سنج چندجرمی هابل" (NICMOS) به شکل انگشتانی از مواد دیده می‌شد که از جایگاه آغازین ستاره‌ی "چشمه‌ی آی" بیرون زده بودند.

تلسکوپ‌های آینده، مانند تلسکوپ جیمز وب توان آن را خواهند داشت که نوار گسترده‌ای از سحابی شکارچی را رصد کنند. اخترشناسان امیدوارند با همسنجی میان عکس‌های تلسکوب جیمز وب از این سحابی و عکس‌های چند سال پیش هابل، ستارگان گریزان بیشتری که از سامانه های چندستاره‌ایِ از هم پاشیده بیرون انداخته شده‌اند را شناسایی کنند.

-------------------------------------------------
تلگرام یک ستاره در هفت آسمان:

واژه نامه:
War of the Roses - England - throne - star war - Orion Nebula - infrared - radio - multiple-star system - NASA - Hubble Space Telescope - runaway star - Kleinmann-Low Nebula - Kevin Luhman - Penn State University - University Park - Pennsylvania - computer simulation - cluster - The Astrophysical Journal Letters - source x - Massimo Robberto - Space Telescope Science Institute - Baltimore - Maryland - Wide Field Camera 3 - Near Infrared Camera and Multi-Object Spectrometer - NICMOS - Becklin-Neugebauer - BN - source I - billiards - binary - James Webb Space Telescope - gravitational energy - Trapezium Cluster

منبع: nasa

تصویر تازه هابل از قلب باشکوه‌ترین ابر آسمان

این تصویر در اندازه‌ی بزرگ‌تر
اخترشناسان به هنگام جستجوی سیاره‌های سرکش و ستارگان ناتمام به کمک تلسکوپ فضایی اِسا/ناسای هابل، تصویر موزاییکی تازه‌ای هم از سحابی شکارچی (به عربی: جبار) پدید آوردند. آنها در پیمایش خود از این منطقه‌ی ستاره‌زایی پرآوازه، چیزی را یافتند که می‌تواند تکه‌ی گمشده‌ی یک جورچین کیهانی باشد؛ سومین عضو یک خوشه‌ی ستاره‌ای که دیرزمانیست از هم پاشیده. [خبر کاملش را به زودی خواهید خواند]

سحابی شکارچی نزدیک‌ترین منطقه‌ی ستاره‌زایی به زمین است و تنها ۱۴۰۰ سال نوری از زمین فاصله دارد. این سحابی جای پرآشوبیست- ستارگان در آن به دنیا می‌آیند، سامانه‌های سیاره‌ای ساخته می‌شوند و پرتوهای ستارگان بزرگ و جوان ابرهای سحابی را می‌تراشند و حفره‌هایی در آن پدید می‌آورند و با پس زدن آنها، رشد ستارگان کوچک‌تر نزدیک را دچار اختلال می‌کنند.

به دلیل همین آشوب و هیاهو، دانشمندان تاکنون بارها برای بررسی فرآیندهای گوناگونی که در این سحابی جریان دارد هابل را رو به آن تنظیم کرده‌اند. این تصویر همنهاده‌ی گسترده که ناحیه‌ی مرکزی این سحابی را نشان می‌دهد، از همگذاری داده‌های دیدنی (مریی) و فروسرخ-نزدیک درست شده و تازه‌ترین دستاورد هابل از بررسی این سحابی است.

اخترشناسان از این داده‌های تازه‌ی فروسرخ برای شکار سیاره‌های آواره و سرکش (سیاره‌هایی که آزادانه و بدون هیچ ستاره‌ی میزبانی در فضا شناورند) و کوتوله‌های قهوه‌ای در سحابی شکارچی کمک گرفتند. توانایی‌های فروسرخ هابل همچنین به آن امکان می‌دهد تا ابرهای چرخان گاز و غبار را به دقت بنگرد و ستارگان پنهان در آنها را آشکار کند که در تصویر پایانی به رنگ‌های سرخ درخشان دیده می‌شوند. یکی از این ستارگان که اخترشناسان به طور شانسی آن را یافتند، سرعتی نامعمول داشت -حدود ۲۰۰ هزار کیلومتر بر ساعت. این ستاره می‌تواند تکه‌ی گمشده‌ی جورچین یک سامانه‌ی ستاره‌ای باشد که حدود ۵۴۰ سال پیش از هم پاشیده بود.

در ویدیوی زیر، با بزرگنمایی بخشی از آسمان در صورت فلکی شکارچی، به سحابی شکارچی می‌رسیم. اگر ویدیو اینجا اجرا نشد می‌توانید آن را در فیسبوک یا کانال تلگرام یک ستاره در هفت آسمان ببینید:
video
-------------------------------------------------
تلگرام یک ستاره در هفت آسمان:

واژه نامه:
rogue planet - failed star - NASA - ESA - Hubble Space Telescope - Orion Nebula - star formation - puzzle - star system - Earth - star - planetary system - nebula - visual - infrared - brown dwarf

منبع: spacetelescope
خلاصه برگردان: یک ستاره در هفت آسمان

Blogger template 'Browniac' by Ourblogtemplates.com 2008

بالای صفحه