شارون، روشن از "نور پلوتو"

در این تصویر سمت شب شارون، بزرگ‌ترین ماه پلوتو که از بازتاب نور خورشید توسط خود پلوتو روشن شده را بر پس‌زمینه‌ای از ستارگان می‌بینیم. این روشنی را می‌توانیم "پلوتوتاب" بنامیم زیرا همسان با روشنی ماه خودمان در اثر بازتاب نور خورشید از روی زمین است که به نام "زمین‌تاب" شناخته می‌شود.

ولی هلال روشنی که روی سمت راست شارون دیده می‌شود از نور مستقیم خورشید روشن شده و در واقع باریکه‌ای از سمت روز شارون است. تصویر با نوردهی بلند گرفته شده و به همین دلیل این هلال کمی روشن‌تر از چیزی که هست دیده می‌شود.

این عکس را فضاپیمای نیوهورایزنز ناسا به کمک "دوربین نور دیدنی چندطیفی/رالف" خود (MVIC)، در تاریخ ۱۵ ژوییه‌ی ۲۰۱۵ و پس از گذشتن از کنار پلوتو، از فاصله‌ی ۱۶۰ هزار کیلومتری گرفته بود.

--------------------------------------------
به کانال تلگرام یک ستاره در هفت آسمان بپیوندید:

واژه نامه:
Charon - Plutoshine - Ralph/Multispectral Visible Imaging Camera - NASA - New Horizons - Pluto - Texas - moon - reflect - crescent

منبع: nasa

شش‌ضلعی زمستانی در آسمان تبت

این تصویر در اندازه‌ی بزرگ‌تر
اگر بتوانید صورت فلکی شکارچی (جبار) را پیدا کنید، شاید بتوانید شش‌ضلعی زمستانی را هم در آسمان بیابید.
این تصویر در اندازه‌ی بزرگ‌تر
شش‌ضلعی یا شش‌گوش زمستانی از شماری از درخشان‌ترین ستارگان آسمان درست شده که با هم یک الگوی کاملا نمایان در آسمان زمستان نیمکره‌ی شمالی زمین پدید آورده‌اند. 
این چند ستاره را حتی گاهی می‌شود در آسمان شهرهای بزرگ با آلودگی نوری بسیار هم شناسایی کرد، ولی عکسی که اینجا می‌بینید آسمان تاریک بر فراز مخزن سد مانلا در تبت چین را نشان می‌دهد.
شش ستاره‌ای که شش‌ضلعی زمستانی را ساخته‌اند عبارتند از:
۱- دبران (آلفا گاو، پس‌رونده)، ۲- بُزبان (سروش، عیوق)، ۳- سرپیشین (آلفا دوپیکر) و سرپَسین (بتا دوپیکر)، ۴- شعرای شامی (آلفا سگ کوچک)، ۵- پای شکارچی (رجل‌الجبار، بتا شکارچی) و ۶- شباهنگ (آلفا سگ بزرگ).
در اینجا نوار کهکشان راه شیری را هم می‌بینیم که از مرکز شش‌ضلعی زمستانی گذشته. خوشه‌ی ستاره‌ای باز پروین هم درست بالای چارچوب به چشم می‌خورد.
شش‌ضلعی زمستانی که یک صورت‌واره یا اخترگان (asterism) است، چندین صورت فلکی از جمله بیشتر صورت فلکی آشنای شکارچی را در بر گرفته است.

--------------------------------------------
به تلگرام یک ستاره در هفت آسمان بپیوندید:

واژه نامه:
Orion - Winter Hexagon - star - Earth - Manla Reservoir - Tibet - China - Aldebaran - Capella - Castor - Pollux - Procyon - Rigel - Sirius - Milky Way Galaxy - Pleiades - open star cluster - asterism - constellations

منبع: apod.nasa.gov

تپ‌اخترهایی که تنها در هندسه تفاوت دارند

رصدخانه‌ی پرتو X چاندرای ناسا عکس‌هایی ژرف (با نوردهی بلند) از دو تپ‌اختر پرانرژی نزدیک به زمین که در فضای کهکشان راه شیری به پیش می‌روند گرفته. شکل تابش‌های این دو نشان می‌دهد برای تفاوت‌های شگفت‌انگیزی که میان رفتارهای برخی از تپ‌اخترها دیده شده می‌توان یک توضیح هندسی ارایه داد.

تپ‌اخترها -ستارگان نوترونی چرخان و به شدت مغناطیده‌ای که در انفجارهای ابرنواختری در پی رُمبش یک ستاره‌ی بزرگ پدید می‌آیند- ۵۰ سال پیش، از روی تپ‌های رادیویی بسیار منظمشان شناسایی شدند. تپ‌اخترها باریکه‌هایی از پرتوهای رادیویی از قطب‌های مغناطیسی خود می‌گسیلند که با چرخش آنها، مانند نور یک چراغ دریایی آسمان را در می‌نوردند. اگر زمین در مسیر این باریکه‌ها باشد، آنها را مانند تپ‌هایی از نور می‌بینیم.

در این ۵۰ سال هزاران تپ‌اختر یافته شده که بسیاری از آنها همزمان پرتوهای رادیویی و فرابنفش می‌گسیلند. ولی برخی از تپ‌اخترها تنها تپ‌های رادیویی دارند و برخی دیگر تنها تپ‌های فرابنفش. تلسکوپ چاندرا تاکنون تابش‌های پرتو X استوارتری را آشکار کرده که از ابرهای گسترده‌ی ذرات پرانرژی به نام "سحابی‌های باد تپ‌اختر"، که هر دو گونه‌ی تپ‌اختر آن را دارند گسیلیده می‌شود. داده‌های تازه‌ی چاندرا از سحابی‌های باد تپ‌اختر شاید بتواند دلیلِ بود و نبود تپ‌های رادیویی و تپ‌های گاما در این دو گونه را توضیح دهد.
این دو تصویر ژرف چاندرا جهت چرخش دو تپ‌اختر متفاوت را نمایان کرده و به اخترشناسان کمک می‌کند بودن و نبودن تپ‌های رادیویی و پرتو گاما در آنها را به شیوه‌ای هندسی توضیح دهند. اندازه‌ی بسیار بزرگ‌تر (۷.۹ مگابایت)
چهار نمایی که اینجا می‌بینید دو تپ‌اختر از دو گونه را از چشم تلسکوپ چاندرا نشان می‌دهد. تپ‌اختر جمینگا بالا، سمت چپ و تپ‌اختر B0355+54 بالا، سمت راست. هر دوی این عکس‌ها از همگذاری داده‌های پرتو X چاندرا و داده‌های فروسرخ تلسکوپ فضایی اسپیتزر ناسا درست شده‌اند- پرتوهای X به رنگ‌های آبی و بنفش نشان داده شده‌اند. داده‌های فروسرخ هم ستارگانی که در میدان دید هستند را آشکار کرده. زیر هر چارچوب یک نقاشی می‌بینیم که جزییات بیشتری از تصور اخترشناسان درباره‌ی ساختار این دو سحابی باد تپ‌اختر را نشان می‌دهد.

برای جمینگا، دانشمندان تصویر چاندرا که در چند سال و با نوردهیِ کلی هشت روزه به دست آمده بود را بررسی کردند و توانستند دنباله‌های پیچیده و کمانی‌شکلی به بلندی نیم سال نوری و یک ساختار باریک درست پشت تپ‌اختر را در عکس شناسایی کنند. برای B0355+54، نوردهی پنج روزه‌ی چاندرا یک کلاهک روشن با یک دنباله‌ی دوگانه به درازای تقریبا پنج سال نوری را آشکار کرده.

خود تپ‌اخترها کاملا همسانند. هر دو با سرعت حدود پنج دور در ثانیه می‌چرخند و سن هر دو هم به حدود نیم میلیون سال می‌رسد. با این وجود، جمیگنا دارای تپ‌های فرابنفش است و گسیلش رادیوییِ چندانی ندارد، ولی B0355+54 یکی از درخشان‌ترین تپ‌اخترهای رادیویی شناخته شده است که تقریبا هیچ پرتو گامایی ندارد.

یک برداشت احتمالی از عکس‌های چاندرا اینست که دنباله‌های باریک و بلندِ دو سوی جمینگا و دنباله‌ی دوگانه‌ی B0355+54 نمایانگر فواره‌های باریکی هستند که از قطب‌های چرخش آنها بیرون زده. هر دو تپ‌اختر همچنین چنبره ای از پرتوها به گرد استوای چرخشی خود دارند. همچنان که تپ‌اخترها با سرعت‌های زِبَرصوتی در فضای کهکشان به پیش می‌روند، این ساختارهای قرص-مانند و این فواره‌ها هم خمیده شده و رو به پشت تپ‌اخترها کشیده شده‌اند.

ما از روی زمین، چنبره‌ی جمینگا را تقریبا از پهلو (از لبه) می‌بینیم، ولی فواره‌هایش از چشم ما از دو سمت آن بیرون زده‌اند. B0355+54 هم ساختاری همانند دارد ولی چنبره‌اش را تقریبا از روبرو می‌بینیم، و فواره‌هایش یکی رو به زمین است و دیگری از زمین دور می‌شود. فواره‌های به پس رانده شده‌ی B0355+54 تقریبا روی هم افتاده‌اند و نمای یک دُم دوتایی را پدید آورده‌اند.

قطب‌های مغناطیسی هر دو تپ‌اختر بسیار نزدیک به قطب‌های چرخش آنهاست، مانند سیاره‌ی خودمان. این قطب‌ها جایگاه تابش‌های رادیویی آنها هستند بنابراین اخترشناسان فکر می‌کنند باریکه‌های رادیویی آنها هم باید تقریبا همراستا با فواره‌های آنها باشند. برخلاف آن، تابش‌های پرتو گاما به طور عمده در راستای استوای چرخشی آنها تولید می‌شود و از همین رو همراستا با چنبره‌ی آنهاست.

اخترشناسان پرتوهای گامای جمینگا را در راستای لبه‌ی چنبره می‌بینند، ولی باریکه‌های رادیوییِ نزدیک فواره‌ها از دو سو بیرون زده و در نتیجه از چشم ما دیده نمی‌شوند [رو به زمین نیستند]. فواره‌ی B0355+54 تقریبا در راستای خط دید ماست. این بدان معنیست که اخترشناسان تپ‌های رادیویی درخشان آن را می‌بیینند ولی چنبره و پرتوهای گامای مربوط به آن عمود بر خط دید ما بوده وبه زمین نمی‌رسند [آنها را نمی‌بینیم].

کوتاه سخن اینکه این دو تصویر ژرف چاندرا جهت چرخش این تپ‌اخترها را نمایان کرده و به اخترشناسان کمک می‌کند بودن و نبودن تپ‌های رادیویی و پرتو گاما در آنها را به شیوه‌ای هندسی توضیح دهند.

پژوهشنامه‌ای در این باره در نشریه‌ی آستروفیزیکال جورنال منتشر شده است.

--------------------------------------------
به کانال تلگرام یک ستاره در هفت آسمان بپیوندید:

واژه نامه:
NASA - Chandra X-ray Observatory - pulsar - Milky Way galaxy - X-ray - magnetized - neutron star - supernova - lighthouse - pulse - radio wave - gamma ray - pulsar wind nebula - Geminga - B0355+54 - infrared - Spitzer Space Telescope - equator - jet - supersonic - torus - Earth - magnetic pole - spin poles - magnetic field -

منبع: nasa

موشکی که از میان ابرها به فضا می‌رود

این تصویر در اندازه‌ی بزرگ‌تر (۲.۵ مگابایت)
هیچ پرنده‌ای را یارای رسیدن به این اوج و هیچ هواپیمایی را توان دستیابی به این سرعت نیست. تندیس آزادی وزنی کمتر دارد و هیچ موجود زنده‌ای به جز انسان حتی توان درک آنچه دارد رخ می‌دهد را نیز ندارد. حتی انسان‌های یک هزاره پیش نیز از فهم و تصور چنین چیزی ناتوان بودند. سخن از پرتاب موشک به فضاست، رویدادی پرهیبت که زبان از وصفش عاجز است.
در این تصویر که ژوییه‌ی گذشته گرفته شده یک موشک "فالکون ۹ v" متعلق به شرکت اسپیس ایکس را می‌بینیم که برای رساندن خواروبار به ایستگاه فضایی بین‌المللی، از پایگاه فضایی کیپ کاناورال فلوریدا پرتاب شده و با گذشتن از توده‌‌های ابر راهی فضا شده است. این موشک با وزن بیش از ۳۰۰ تُن، همچنین یک کپسول دراگون را نیز با خود به مدار زمین، در فرازایی که هوا تنُک‌تر از آنست که بشود نفس کشید برد.
امروزه پرتاب موشک‌های فضاپیما آن چنان رایج شده که تقریبا هر هفته یکی از آنها از نقطه‌ای از زمین به فضا پرتاب می‌شود.

--------------------------------------------
به تلگرام یک ستاره در هفت آسمان بپیوندید:

واژه نامه:
Bird - Airplane - Statue of Liberty - SpaceX - Falcon 9 V - rocket - Cape Canaveral - Florida - International Space Station - Dragon Capsule - Earth

منبع: apod.nasa.gov

خورشید از آغاز تا پایان ۲۰۱۶

این تصویر در اندازه‌ی بزرگ‌تر (۳.۳۸ مگابایت)- بزرگ و در نگارش پی‌ان‌جی  (۲۰۰ مگابایت)
این تصویر چیدمانی از ۳۶۶ تصویر است که خورشید را در تک تک روزهای سال ۲۰۱۶ از چشم ماهواره‌ی اروپایی پروبا-۲ نشان می‌دهد. یکی از دوربین‌های این ماهواره به نام SWAP در طول موج‌های فرابنفش-دور کار می‌کند و جو پرآشوب خورشید یا به عبارتی "تاج خورشیدی" را به تصویر می‌کشد.

هر یک از این عکس‌ها از ۳۰ نمای جداگانه درست شده که هر روز، در زمان‌هایی به مرکزیت ساعت ۰۱:۰۰ به وقت جهانی گرفته شده و برای نمایان‌تر کردن ساختارهای بیرون زده از قرص خورشید، پردازش شده‌اند.

در درازنای سال ۲۰۱۶، چرخه‌ی فعالیت خورشید رو به کمینه‌ی فعالیت‌ها ادامه یافت؛ کمینه‌ی خورشیدی زمانیست که شمار لکه‌های خورشیدی، مناطق فعال، شراره‌ها و فوران‌های تاجی خورشید به کمترین اندازه می‌رسند. فعال‌ترین منطقه‌ای که در سال ۲۰۱۶ روی خورشید پدید آمد در تصویر روز ۱۷ ژوییه دیده می‌شود. در آن روز، منطقه‌ی روشنی که نزدیک به مرکز خورشید دیده می‌شود هشت شراره از ۲۰ شراره‌ی نیرومندی که سال گذشته دیده شد را پدید آورد.

از دیگر ویژگی‌های نمایان در این عکس‌ها می‌توان به حفره‌های تاجی اشاره کرد- مناطق تیره‌ای که نشانگر دما و تابش کمتر نسبت به بخش های دیگر سطح خورشیدند. ولی همین حفره‌های تاجی می‌توانند جریان‌هایی از بادهای پرسرعت خورشیدی تولید کنند که با برخورد به مغناطکره‌ی زمین، توفان‌هایی زمین‌مغناطیسی (ژئومغناطیسی) به راه بیاندازند. یکی از بزرگ‌ترین حفره‌های تاجی پارسال را می‌توان در شمال عکس ۲۴ نوامبر دید. این حفره تا چند دور چرخش خورشید روی آن دوام آورد.

--------------------------------------------
به تلگرام یک ستاره در هفت آسمان بپیوندید:

واژه نامه:
Sun - ESA - Proba-2 - SWAP - ultraviolet - wavelength - solar corona - activity cycle - minimum - sunspot - active region - solar flare - eruption - coronal hole - solar wind - geomagnetic storm - Earth

منبع: esa

نزدیک‌ترین نما از یک موج‌ساز کوچک

در این عکس که روز ۱۶ ژانویه‌ی ۲۰۱۷ توسط فضاپیمای کاسینی ناسا گرفته شده دافنیس، ماه موج‌ساز سیاره‌ی کیوان را از نزدیک‌ترین نمایی که تاکنون دیده شده می‌بینیم. کاسینی این عکس را در یکی از گذرهای حلقه‌خراش خود از کنار لبه‌های بیرونی حلقه‌های کیوان (زحل) گرفته است.

دافنیس که پهنایی نزدیک به ۸ کیلومتر دارد، در مداری درون شکاف ۴۲ کیلومتری کیلر به گرد سیاره می‌چرخد. زاویه‌ی دید کاسینی در این عکس باعث شده شکاف کیلر باریک‌تر از واقعیت دیده شود.

این ماه کوچک با پیشروی از چپ به راست، با گرانش خود موج‌هایی را در لبه‌های شکاف کیلر، در هر دو راستای عمودی و افقی پدید می‌آورد. کاسینی در سال ۲۰۰۹، در زمانی نزدیک به "برابران فصلی" (اعتدال فصلی) کیوان هم توانسته بود این موج‌ها را به تصویر بکشد.

دافنیس هم مانند اتلس و پان، دیگر ماه‌‌های کوچک درونی سیاره، به نظر می‌رسد یک برجستگی باریک دور استوایش دارد با پوششی به نسبت هموار از مواد روی سطحش که به احتمال بسیار در اثر نشستن و انباشت ذرات ریز حلقه‌ها روی آن پدید آمده. وضوح این عکس چند دهانه را نیز روی سطح دافنیس آشکار کرده، با یک پشته‌ی دیگر در بخش شمالی، همراستا با نوار استوایی.

در این عکس همچنین جزییات کوچکی نیز در حلقه‌ها دیده می‌شود. به ویژه یک بافت دانه‌دار در چند ردیف پهن که نشانگر جاهایی است که ذرات روی هم انباشته شده‌اند. لبه‌ی شکاف در سمت راست صاف و تیز است ولی در سمت چپ برخلاف آن، نوک موج‌ها ملایم و نرم دیده می‌شود. احتمال می‌رود این به دلیل جابجایی ذرات ریز حلقه باشد که در پی تازه‌ترین گذر دافنیس از سمت چپ لبه، و در اثر گرانش آن رخ داده، به گونه ای که این ذرات از حلقه بیرون کشیده شده و وارد شکاف شده‌اند.

یک رشته‌ی بسیار باریک پیچکی پشت سر دافنیس و به دنبال آن می‌رود (سمت چپ دافنیس). این پیچک می‌تواند دستاورد زمانی باشد که دافنیس توده‌ای از مواد را از حلقه بیرون کشیده بوده و این توده اکنون دارد پخش می‌شود.

--------------------------------------------
به کانال تلگرام یک ستاره در هفت آسمان بپیوندید:

واژه نامه:
wavemaker - moon - Daphnis - NASA - Cassini spacecraft - ring-grazing - Saturn - rings - Keeler Gap - equinox - Atlas - Pan - equator - narrow-angle camera - Sun - phase angle

منبع: nasa

Blogger template 'Browniac' by Ourblogtemplates.com 2008

بالای صفحه