هابل هم به سراغ "بوریسف" رفت

این ویدیوی زمان‌گریز [۱۱ ثانیه‌ای که تکرار می‌شود] از پیوند تصویرهایی درست شده که تلسکوپ فضایی هابل در یک بازه‌ی ۷ ساعته از دنباله‌دار ۲آی/بوریسف گرفته بود. جابجایی بوریسف در آسمان به اندازه‌ای سریع است که هابل برای تصویربرداری از آن ناچار بود آن را دنبال کند، مانند عکاسی که یک اسب مسابقه را دنبال می‌کند، از همین رو ستارگان پس‌زمینه ردهایی از خود در تصویر به جا گذاشته‌اند. یک ماهواره هم از میدان دید هابل می‌گذرد. 
این پویانمایی در اندازه‌های بزرگتر: ۸.۱ مگ- ۹.۳ مگ
روز ۱۲ اکتبر ۲۰۱۹، تلسکوپ فضایی هابل ناسا بهترین دیدگاه از یک مهمان میان‌ستاره‌ای به نام دنباله‌دار ۲آی/بوریسف را برای اخترشناسان فراهم کرد. باور بر اینست که بوریسف از یک سامانه‌ی سیاره‌ای بیگانه، در جایی از کهکشان خودمان به اینجا آمده.

تصاویر هابل بهترین و پُروضوح‌ترین نماهایی است که تاکنون از این دنباله‌دار میان‌ستاره‌ای دیده‌ایم. هابل در این تصاویر توده‌ی غباری که گرگراگرد هسته‌ی سخت یخی آن انباشته شده [در حقیقت گیسو و دم آن] را آشکار کرده است [نوشته‌ای درباره‌ی ویژگی‌های این ابر: * دُم دنباله‌دار میان‌ستاره‌ای "بوریسف"].

دنباله‌دار ۲آی/بوریسف تنها دومین نمونه‌ی شناخته شده از چنین اجرامی است که از درون سامانه‌ی خورشیدی گذشته‌اند. نخستین جرم میان‌ستاره‌ای که اومواموا نام گرفت در سال ۲۰۱۷ شناسایی شد. اومواموا از فاصله‌ی حدود ۳۸ میلیون کیلومتری خورشید گذشت و سپس راهی فضای بیرون از سامانه‌ی خورشیدی شد.

هابل این دنباله‌دار را هنگامی که در فاصله‌ی حدود ۴۲۰ میلیون کیلومتری زمین بوده رصد کرد. این جرم دارد به سوی خورشید می‌آید و در روز ۷ دسامبر به نزدیک‌ترین فاصله‌اش از آن که دو برابر فاصله‌ی زمین تا خورشید خواهد بود می‌رسد. بوریسف دارای مسیری هذلولی پیرامون خورشید است و اکنون دارد با سرعت باورنکردنی بیش از ۱۵۰ هزار کیلومتر بر ساعت به پیش می‌تازد. این دنباله‌دار در میانه‌های ۲۰۲۰ به فضای میان‌ستاره‌ای برمی‌گردد تا شاید پس از میلیون‌ها سال سرگردانی، دوباره سر از یک سامانه‌ی دیگر در آورد.

دنباله‌دار بوریسف در ۳۰ اوت ۲۰۱۹ به دست ستاره‌شناس آماتور روس، گنادی بوریسف یافته شد. رصدهای بعدی هابل از این دنباله‌دار برای ژانویه‌ی ۲۰۲۰ برنامه‌ریزی شده.

--------------------------------------------
تلگرام و توییتر یک ستاره در هفت آسمان:

واژه‌نامه:
NASA - ESA - Hubble Space Telescope - Comet 2I/Borisov - planetary system - galaxy - nucleus - Solar System - ‘Oumuamua - Sun - Earth - hyperbolic - star system - racetrack horse - Crimean - Gennady Borisov

منبع: spacetelescope

مهره‌های بازی در مریخ

این تصویر به هنگام بهار در نیمکره‌ی شمالی سیاره‌ی بهرام (مریخ) گرفته شده، زمانی که مناطق قطبی هنوز زیر یخبندان فصلی دی‌اکسید کربن (یح خشک) هستند. در تصویر، ناحیه‌ای نزدیک دریای ماسه‌ای (ریگ، اِرگ) را می‌بینیم که ته‌نشست‌های لایه لایه‌ی پر از یخ آب را در بر گرفته.

[ریگ یا اِرگ به نواحی گسترده و هموار در بیابان گفته می‌شود که با پهنه‌های ماسه‌ایِ بادآورده پوشیده شده- ویکیپدیا]

برآمدگی‌هایی که روی سطح دیده می‌شود تلماسه‌هایی (تپه‌های شنی) به پهنای کمتر از ۱۰۰ متر هستند که به به طور عمده با یخبندان فصلی پوشیده شده‌، و نمایی پیدا کرده‌اند که مانند چیزی ساختگی و دست‌ساز به نظر می‌رسد ولی در حقیقت یکی از پیامدهای طبیعی الگوهای باد در این منطقه‌اند.

لکه‌های تیره‌ی کوچک‌تری که درتصویر دیده می‌شود جاهایی هستند که یخ خشک فصلی در آنها فرازیده (تعصید) ده و سطح تیره‌ی زیرش را نمایان کرده است. آمیزه‌ی این ویژگی‌ها چشم‌اندازی بیگانه و فرازمینی آفریده!

گفتنی‌ست این عکس را فضاپیمای مدارگرد شناسایی بهرام ناسا (ام‌آراو) به کمک دوربین هایراز خود (HiRISE) گرفته است.
تصویر گسترده‌ی خام
--------------------------------------------
تلگرام و توییتر یک ستاره در هفت آسمان:

واژه‌نامه:
Northern Hemisphere - Mars - carbon dioxide - frost - dry ice - sand sea - erg - deposit - HiRISE

چشم‌انداز کهن بالای سرمان

این تصویر در اندازه‌ی بزرگ‌تر (۶ مگ)
آیا تازگی‌ها به کهکشان خانگی‌مان نگریسته و در اندیشه‌ی آن فرو رفته‌اید؟ اگر آسمانتان چنین چشم‌اندازی داشته باشد، چه بسا بارها این کار را کرده باشید!
این تصویر در حقیقت پیوندی از دو عکس است که ماه گذشته از جایی ثابت در جنوب برزیل و با یک وربین ولی با اختلاف چند ساعت گرفته شده بودند.
شخص درون تصویر -که خود عکاس است- چیزهای بسیاری برای تماشا در کهکشان راه شیری دارد. نوار مرکزی کهکشان که در راستای قطر تصویر کشیده شده پر است از ساختارهای دیدنی و چشمگیری مانند سحابی‌های تاریک، ستارگان [و سحابی‌های] درخشان آبی‌فام، و سحابی‌های سرخ‌فام و میلیون‌ها ستاره‌ی سرخ‌تر در دوردست‌های کهکشان.
پایین، سمت راست کهکشان ابرهای رنگین گاز و غبارِ "رو ماراَفسای" را می‌بینیم، با ستاره‌ی درخشان و نارنجی‌رنگ کژدم‌دل (آنتارس، قلب عقرب).
در آن شب، سیاره‌ی تابناک مشتری هم کمی بالاتر از کژدم‌دل می‌درخشید.
این آسمان به اندازه‌ی کهن و به اندازه‌ای برای بشر آشناست که در درازنای تاریخ مایه‌ی داستانسرایی‌های بسیاری بوده، داستان‌هایی که برخی از آنها الهام‌بخش همین تصویر بوده‌اند.

--------------------------------------------
تلگرام و توییتر یک ستاره در هفت آسمان:

واژه‌نامه:
Brazil - Milky Way Galaxy - dark nebula - star - Rho Ophiuchi - Antares - planet - Jupiter

منبع: apod.nasa

دُم دنباله‌دار میان‌ستاره‌ای "بوریسف"

در سال ۲۰۱۷ که نخستین مهمان شناخته شده‌ی میان‌ستاره‌ای -اومواموا- پا به سامانه‌ی خورشیدی گذاشت، پژوهشگران نتوانستند شناختی از این جرم سیگار-مانند پیدا کنند. پنداشت‌های گوناگونی ارایه شد، از "بادبان نوری بیگانه" گرفته تا یک دنباله‌دارِ سنگواره (فسیل) شده. اکنون بازدیدکننده‌ی دیگری از سوی ستارگان آمده: "۲آی/بوریسف" یا سی/۲۰۱۹ کیو۴. و این یکی قطعا یک دنباله‌دار است. 
این یک تصویر پویا (گیف) است. برای کامل شدنش شکیبایی کنید. اندازه‌های بزرگ‌تر: ۲ مگ، ۵.۷ مگ
در این ویدیو که روز ۱۱ اکتبر به دست ستاره‌شناس آماتور،  میشاییل یاگر از وایسن‌کرشن اتریش گرفته شده، به روشنی می‌توان دم بوریسف که نمایی بچه قورباغه‌ای به آن داده را مشاهده کرد.

به تصویر کشیدن دم یک دنباله‌دارِ میان‌ستاره‌ای با یک تلسکوپ خانگی دستاورد چشمگیری‌ست. یاگر می‌گوید: «۲آی/بوریسف بسیار کم‌نور است- با قدر حدود ۱۷. ستارگانِ به ظاهر درخشانی که در فیلم دیده می‌شوند در حقیقت بسیار کم‌نورند، با قدرهای حدود ۸ و ۹. آنها حتی نام درستی هم ندارند.»

این دم از چه چیزی ساخته شده؟ برای پاسخ به این پرسش، یک گروه بین‌المللی از اخترشناسان به رهبری آلن فیتزیمونز در ماه سپتامبر به کمک تلسکوپ ۴.۲ متری ویلیام هرشل در لا پالما نگاه دقیقی به این جرم انداختند. آنها یافته‌های خود را به تازگی منتشر کرده‌اند.

دم بوریسف انباشته از سیانید (CN) است. هسته‌ی آن دارد در هر ثانیه ۴ در ۱۰ به توان ۲۴ مولکول سیانید به فضا پس می‌زند. این شاید نرخ بی‌اندازه بالایی به نظر بیاید، ولی نیست. در دم دنباله‌دارهای همین سامانه‌ی خورشیدی هم سیانید فراوانی یافته می‌شود، و نرخ تولید آن در بوریسف همانند دنباله‌دارهای سامانه‌ی خودمان است. دانشمندان بر پایه‌ی این نرخ تولید سیانید، به همراه ویژگی‌های دیگری مانند درخشش و نمای غبارآلود بوریسف برآورد کردند که هسته‌ی آن دارای پهنایی میان ۰.۷ کیلومتر و ۳.۳ کیلومتر است- که این هم مانند دنباله‌دارهای معمولی است.

روی هم رفته پی برده‌ایم که ویژگی‌های گازی، غباری و هسته‌ای این نخستین جرم فعال میان‌ستاره‌ای همانند دنباله‌دارهای معمولی در سامانه‌ی خورشیدی است. به بیان دیگر، هر جایی که دنباله‌دار بوریسف از آن آمده باید جایی همانند اینجا بوده باشد.

--------------------------------------------
تلگرام و توییتر یک ستاره در هفت آسمان:

واژه‌نامه:
solar system - 'Oumuamua - light sail - fossil - comet - 2I/Borisov - Michael Jäger - Weißenkirchen - Austria - tadpole - tail - magnitude - star - Alan Fitzsimmons - William Herschel Telescope - La Palma - CN - cyanide - nucleus - molecule

منبع: spaceweather

چهره آندرومدا پیش و پس از رتوش

این تصویر در اندازه‌ی بزرگ‌تر
چهره‌ی واقعی کهکشان زن در زنجیر (آندرومدا) چگونه است؟
در این تصویر می‌بینیم که این نزدیک‌ترین همسایه‌ی بزرگ کهکشانی راه شیری، با نوردهی‌های بلند در آسمان شلوغ سیاره‌ی زمین و با دوربین دیجیتال، که ایرادها و کاستی‌ها را هم آشکار می‌کند چگونه دیده می‌شود.
این عکس از همگذاری ۲۲۳ تصویر با نوردهی‌های جداگانه‌ی ۳۰۰ ثانیه‌ای که سال گذشته در یک رصدخانه‌ی خانگی در پرتغال گرفته شده بودند درست شده.
از جمله‌ی نقص‌های بارز تصویر می‌توان از ردهای درخشان و همراستای هواپیماها، رد بلند و پیوسته‌ی ماهواره‌ها، رگه‌های کوتاه پرتوهای کیهانی، و چند پیکسل بد نام برد.
در تصویر دوم، همین تصویر را بدون نقص می‌بینیم، ولی این نقص‌ها در حقیقت با فتوشاپ زدوده نشده‌اند، بلکه با بهره از یک رشته بسته‌ی نرم‌افزاری رایانه‌ای کاهش یافته‌اند- نرم‌افزارهایی مانند Astro Pixel Processor، DeepSkyStacker، و PixInsight.
همه‌ی این کارها نه برای فریب دادن شما با تخیل‌های دیجیتالی‌ای که همانندی چندانی با چهره‌ی واقعی کهکشان زن در زنجیر (ام۳۱) ندارند، بلکه برای کاستن از آشفتگی‌های ساختگی در جو زمین که به این کهکشان ربطی ندارند انجام شده تا نمای واقعی ام۳۱ را برایتان بازبیافرینیم.
--------------------------------------------
تلگرام و توییتر یک ستاره در هفت آسمان:

واژه‌نامه:
Andromeda galaxy - Milky Way Galaxy - Earth - Portugal - cosmic ray - Photoshop - Astro Pixel Processor - DeepSkyStacker - PixInsight - M31

منبع: apod.nasa

نیرومندترین آهنرباهای کیهان چگونه ساخته می‌شوند؟

* بر پایه‌ی پژوهشی تازه، شاید ریشه‌ی مغناطیسی‌ترین ستارگان کیهان را بتوان در ادغام ستارگان یافت.

پژوهشی در گذشته نشان داده بود که حدود ۱۰ درصدِ ستارگانِ به نسبت بزرگ -با جرم بیش از ۱.۵ برابر خورشید- دارای میدان‌های مغناطیسی نیرومندی با شدت میانگین ۱۰۰ تا ۱۰۰۰ برابر خورشید هستند. پژوهش دیگری هم در گذشته نشان داده بود که ستارگان پیوندی (آنهایی که از ادغام دو ستاره‌ی دیگر پدید آمده‌اند) می‌توانند میدان‌های مغناطیسی نیرومندی تولید کنند، و نیز این که، پیش‌بینی می‌شود ۱۰ درصد از ستارگان پرجرم دستاورد ادغام باشند.
برداشت هنری از یک مگنتار یا مغناختر
یک دلیل برای این که انتظار می‌رود ستارگان پیوندی دارای میدان‌های مغناطیسی نیرومندی باشند اینست که -چنانچه انتظار می‌رود- هر گاه دو ستاره به هم برخورد می‌کنند، آشفتگی‌های عظیمی به پا می‌شود. به گفته‌ی فابین اشنایدر، اخترفیزیکدان دانشگاه هایدلبرگ آلمان و نویسنده‌ی اصلی این پژوهش، ستارگان پیوندی چنین آشفتگی‌هایی را به ارث می‌برند و «چنین انرژی آشفته‌ای به انرژی مغناطیسی تبدیل می‌شود».

(میدان مغناطیسی یک ستاره یا سیاره توسط چیزی به نام دینام تولید می‌شود، که دستاورد حرکت چرخشی یک شاره‌ی رسانای الکتریکی است. در مورد زمین، این شاره آهن مذابِ چرخنده در هسته‌ی زمین است؛ در مورد ستارگان، این شاره پلاسما است، توده‌هایی از ذرات باردار.)

اشنایدر و همکارانش برای این که ببینند آیا ستارگان پیوندی عملا می‌توانند پس از آرام گرفتن در پی ادغامِ ستارگان مادری خود، میدان‌های مغناطیسی نیرومند تولید کنند شبیه‌سازی‌های رایانه‌ای سه‌بعدی از ادغام دو ستاره‌ی بزرگِ غیرمغناطیسی انجام دادند، و دگرگونی نتایج با گذر زمان را دنبال کردند. آنها به طور ویژه ادغام‌هایی را بررسی کردند که انتظار می‌رفت به ستارگان پیوندی می‌انجامند، هر یک با جرم ۱۷ برابر خورشید، همانند ستاره‌ی "تاو کژدم" (نیاط) که با فاصله‌ی ۴۷۰ سال نوری از زمین، در صورت فلکی کژدم جای دارد.

به گفته‌ی اشنایدر در گفتگو با اسپیس دات کام، شبیه‌سازی‌ها نشان می‌داد پس از آن که ستارگان ادغامی که در روند ادغام آشفته و متلاطم شده‌اند آرام گرفته و به ترازمندی (تعادل) می‌رسند، "واقعا میدان‌های مغناطیسی نیرومندی تولید می‌شود."

پژوهشگران همچنین دریافتند که انباشت سوخت‌هایی که دو ستاره‌ی پیوندی از ستارگان مادری به ارث برده‌اند باعث شد هر دو داغ‌تر از ستارگان معمولی با همین سن شده و در نتیجه جوان‌تر و آبی‌تر به نظر بیایند. این می‌تواند ویژگی‌های شگفت‌انگیز تاو کژدم را که یک ستاره‌ی "ولگرد آبی" (آواره‌ی آبی، سرکش آبی، blue straggler) هم شناخته می‌شود توضیح دهد، ستاره‌ای عجیب که به نظر می‌رسد کم‌سن‌تر از همسایگان باستانی‌اش است، با آن که همه‌ی ستارگان در آن منطقه احتمالا همزمان شکل گرفته‌اند.

ولگردهای آبی در مقایسه با برادران خود به گونه‌ی توضیح‌ناپذیری داغ، جوان و آبی به نظر می‌رسند، و پژوهشی در گذشته نشان می‌داد که ولگردهای آبی شاید در زمانی، از بلعیده شدن یک ستاره توسط ستاره‌ای دیگر پدید آمده باشند، و یک ادغام هم به همین روال رخ می‌دهد.

افزون بر این، پژوهشگران می‌گویند یافته‌های آنها می‌تواند چیزهایی را درباره‌ی پیدایش مگنتارها روشن کند، نیرومندترین آهنرباهای کیهان. مگنتارها یا مغنااخترها گونه‌ی کمیابی از ستارگان نوترونی‌اند (یک ستاره‌ی نوترونی هسته‌ی یک ستاره‌ی بزرگ است که همه‌ی سوختش را به پایان برده و زیر گرانش خود رمبیده، و سپس در انفجاری ابرنواختری مرده است). میدان مغناطیسی مگنتارها می‌تواند تا حدود ۵۰۰۰ تریلیون بار نیرومندتر از میدان مغناطیسی زمین شود.

این دانشمندان پی بردند هنگامی که ستاره‌ی مغناطیسی بزرگ در شبیه‌سازی رایانه‌ای‌شان می‌رمبد و یک ستاره‌ی نوترونی می‌سازد، می‌تواند میدان مغناطیسی‌ای به شدتِ میدان مغناطیسی یک مگنتار پیدا کند. آنها همچنین خاطرنشان کردند که پژوهش گذشته نشان می‌داد حدود ۱۵ درصد ابرنواخترهایی که ستاره‌ی نوترونی پدید می‌آورند، [به جای آن] مگنتار می‌سازند. این با میدان مغناطیسی داشتنِ ۱۰ درصد از ستارگان بزرگ سازگاری دارد، که تاییدی بر گفته‌های این پژوهش تازه است و نشان می‌دهد که مگنتارها می‌توانند از رمبش ستارگان بزرگ و پرجرم مغناطیسی پدید بیایند.

اشنایدر می‌گوید: «به نظر می‌رسد سازوکار ادغام ما یک راه امیدوارکننده برای توضیح این هم هست که چرا برخی از ستارگان نوترونی دارای میدان‌های مغناطیسی بی‌اندازه نیرومند و باورنکردنی هستند که ظاهرا نیرومنترین در سرتاسر کیهانست.»

اشنایدر میگوید در آینده، دانشمندان ادغام‌های گونه‌های دیگری از ستارگان بزرگ را بررسی خواهند کرد تا ببینند آیا آنها هم ستارگان مغناطیسی تولید می‌کنند یا نه. آنها همچنین می‌خواهند ببینند میدان‌های مغناطیسیِ این ستارگان پیوندی عملا تا چقدر می‌پاید (دوام می‌آورد).

اشنایدر می‌گوید: «ما هنوز نمی‌توانیم بگوییم این میدان تا کی وجود خواهد داشت. در حال حاضر همه چیز به این اشاره دارد که تا پایان زندگی ستاره، و چه بسا بیشتر دوام می‌آورد. یافتن پاسخ دشوار است، ولی امیدواریم راهی بیابیم.»

این دانشمندان جزییات یافته‌های خود را در شماره‌ی ۹ اکتبر نشریه‌ی نیچر منتشر کرده‌اند.

--------------------------------------------
تلگرام و توییتر یک ستاره در هفت آسمان:

واژه‌نامه:
star - sun - magnetic field - magnetic energy - Fabian Schneider - University of Heidelberg - Germany - dynamo - conducting fluid - Earth - planet - core - plasma - Tau Scorpii - constellation Scorpius - blue straggler - magnetar - neutron star - supernova - Nature

منبع: Space.com

Blogger template 'Browniac' by Ourblogtemplates.com 2008

بالای صفحه