برنامه ژاپن برای فرستادن خودرو به ماه‌های مریخ

ماه‌های دوقلوی سیاره‌ی بهرام (مریخ) شاید به زودی پذیرای یک مهمان زمینی شوند. تاکنون هیچ کاوشگری روی فوبوس و دیموس ننشسته، ولی مدارگردهای پیرامون بهرام تاکنون عکس‌های بسیاری از سطح آنها گرفته‌اند. اکنون سازمان فضایی ژاپن (جاکسا، JAXA) برنامه‌ای برای فرستادن کاوشگری به سوی آنها دارد؛ این سازمان بر پایه‌ی برنامه، در سال ۲۰۲۴ یک خودرو را به یکی از این دو ماه کوچک خواهد فرستاد ولی این که کدام یک از این دو، هنوز تعیین نشده.
فوبوس، ماه بزرگ‌ترِ سیاره‌ی بهرام- تصویر در اندازه‌ی بزرگ‌تر
در این ماموریت که "کاوش ماه‌های بهرام" یا ام‌ام‌ایکس (MMX) نام دارد، فضاپیمایی به گرد هر دو ماه خواهد چرخید. سپس در سال ۲۰۲۵ وارد مدار خود بهرام شده و در سال ۲۰۲۹ با نمونه‌خایی از خاک و سنگ ماه‌ها به زمین بازخواهد گشت. جاکسا همچنین در یک همکاری با سازمان‌های فضایی آلمان و فرانسه، دارد بر روی ساخت خودرویی که یکی از این ماه‌ها را کاوش خواهد کرد کار می‌کند. این نخستین خودرویی خواهد بود که بر روی یکی از اجرام خُرد سامانه‌ی خورشیدی می‌نشیند.

تیم گلاچ از دانشگاه استونی بروک نیویورک می‌گوید: «به گمان من آنها به فوبوس خواهند رفت مگر این که دلیل فنی‌ای در فضاپیما مانع آن شود، زیرا فوبوس هدف بزرگ‌تری است و گرانش بیشتری دارد. فرود در آنجا می‌تواند به ما کمک کند گره از راز ریشه و خاستگاه این ماه‌ها بگشاییم.»

فوبوس (بالا) و دیموس
دو نظریه‌ی برتر در این باره اینست: فوبوس یا دستاورد برخورد جرمی به بهرام بوده، یا سیارکی بوده که به دام بهرام افتاده. گلاچ می‌گوید: «بررسی‌های طیفی مواد آن را همانند مواد یک سیارک کندریت کربن‌دار نشان می‌دهد.» این ماه همچنین پیکره‌ای سیب‌زمینی-مانند دارد که یادآور برخی سیارک‌های دیده شده است.

ولی به گفته‌ی گلاچ، ویژگی‌های مداری فوبوس به گونه‌ایست که بعید است آن را جرمی بدانیم که از کمربند سیارک‌ها آمده و به دام بهرام افتاده است. برخی از داده‌ها نشان می‌دهند که این ماه دارای همنهشی مانند همنهش بهرام است، هرچند که این قطعی نیست.

گلاچ می‌گوید: «یک خودرو می‌تواند از سنگ‌های آن نمونه برداشته و به ما بگوید سطح آن از چه ساخته شده. اگر از کانی‌هایی همسان با کانی‌های پوسته‌ی بهرام باشد، این می‌تواند نظریه‌ی نخست را پشتیبانی کند، و اگر کانی‌هایش نزدیک به کندریت‌های کربن‌دار باشد، احتمالش بیشتر است که سیارکی به دام افتاده باشد.»

تا جایی که می‌توانیم بگوییم، فوبوس برخلاف سیارک‌های بن‌نو و ریوگو که به تازگی فضاپیماهایی با آنها دیدار کرده‌اند سنگلاخ نیست. گلاچ می‌گوید: «بیشتر سطح آن پوشیده از مواد خاکی ریزدانه است که نشستن رویش را کمی آسان‌تر می‌کند. راندن روی آن به نسبت ساده است و جاهای امن بسیاری برای فرود دارد.»

شناخت همنهش این ماه‌ها می‌تواند بر شناخت ما از چگونگی پیدایش سامانه‌ی خورشیدی بیفزاید ولی برای ماموریت‌های سرنشین‌دار آینده در بهرام هم سودمند خواهد بود، برای نمونه، فوبوس می‌تواند در این مورد نقش ایستگاه بین راهی داشته باشد.

-------------------------------------------
تلگرام و توییتر یک ستاره در هفت آسمان:

واژه نامه:
Mars - moon - Phobos - Deimos - JAXA - Japanese space agency - Martian Moons eXploration - MMX - Earth - German - Frenc - solar system - Tim Glotch - Stony Brook University - New York - asteroid - carbonaceous chondrite - asteroid belt - crust - Bennu - Ryugu

منبع: newscientist

۲۵ ستاره درخشان نخست آسمان شب

ااین تصویر در اندازه‌ی بزرگ‌تر
نام درخشان‌ترین ستارگان آسمان را می‌دانید؟
به احتمال بسیار می‌دانید، ولی این را هم می‌دانستید که نام برخی از این ستارگان بسیار کهن است و تقریبا به زمان آغاز پیدایش زبان نوشتاری می‌رسد؟
بسیاری از فرهنگ‌های جهان نام‌های ویژه‌ای برای درخشان‌ترین ستارگان دارند و به یاد داشتن آنها هم از دید فرهنگی و هم از دید تاریخی مهم است.
ولی انجمن بین‌المللی اخترشناسی (آی‌ای‌یو) با هدف آسان شدن ارتباطات جهانی و پرهیز از گنگی و ابهام، آغاز به گزیتش نام‌هایی استاندارد برای ستارگان کرده است.
در این تصویر، ۲۵ ستاره‌ی نخست از درخشان‌ترین ستارگانِ کنونی آسمان شب را به رنگ واقعی، و به همراه نام استانداردی که آی‌ای‌یو برایشان برگزیده می‌بینیم.
برخی از این نام‌ها معنی جالبی دارند، از جمله شباهنگ (Sirius که در لاتین به معنای "سوزاننده" است)، کرکس نشسته (Vega، ونند، نسر واقع که در زبان تازی به معنی "اُفتان" است)، و کژدم‌دل (قلب عقرب، Antares که در زبان یونانی نام "هماورد آرس" است).
نکته اینجاست که شماری از این ستارگان با وجود درخشان بودن، نامشان برای بسیاری ناآشنا است ولی ستاره‌ی قطبی (جدی یا پولاریس) با وجود نام‌آشنا بودنش در این فهرست جایی ندارد.

--------------------------------------------
تلگرام و توییتر یک ستاره در هفت آسمان:

واژه‌نامه:
International Astronomical Union - IAU - star - Sirius - Latin - Vega - Arabic - Antares - Mars - Greek - Polaris

منبع: apod.nasa

پرتوهایی که در نقطه مخالف خورشید به هم رسیده‌اند

این تصویر در اندازه‌ی بزرگ‌تر
 اگر به جایی در خلاف جهت خورشید نگاه کنیم، چیز جالبی خواهیم دید؟ گاهی وقت‌ها بله!
از جمله چیزهایی که می‌شود دید می‌توانیم از اینها نام ببریم: سایه‌ی خودمان، سایه‌ی ماه در زمان خورشیدگرفتگی کلی، قرص کامل ماه (که اگر همترازی خوبی باشد، به شکل ماه‌گرفتگی خواهد بود)، قرص کامل زمین [اگر در فضا باشیم]، سیاره‌ها در جایگاه پادیستان یا مقابله، برق سیاره‌ها، گگن‌شاین یا پادفروغ که از بازتاب نور خورشید توسط غبارهای میان‌سیاره‌ای پدید می‌آید، مرکز دایره‌ی رنگین‌کمان، تالار روی کوه که از مه‌کمان درست می‌شود، و هاله‌ی گرداگرد هواپیما در آسمان.
ولی یک چیز شگفت‌انگیز دیگر هم هست که اگر زمان‌بندی خوب باشد و ابرها و خورشید در جای درست باشند دیده می‌شود.
این پدیده هنگامی رخ می‌دهد که ابرهای نزدیک خورشید در آسمان، به گونه‌ای جلوی آن را گرفته باشند که خورشید بتواند از درون شکاف‌های میان توده‌های ابر به بیرون بتابد و باریکه‌هایی از نور به نام پرتوی نیمتابی یا شفقی پدید بیاورد.
در این تصویر کمیاب که در میانه‌های آوریل، از درون یک هواپیما گرفته شده، این پرتوهای نیمتابی را می‌بینیم که با فاصله‌ی ۱۸۰ درجه از خورشید در آسمان به هم رسیده‌اند. در این نقطه، به آنها پرتوهای پادنیمتابی یا پادشفقی می‌گوییم.
نقطه‌ای که این پرتوها به هم رسیده‌اند نقطه‌ی پادخورشید (مخالف خورشید) است و آنچه که دیده می‌شود مانند اینست که انگار چیزی درخشان در آن نقطه است و دارد از آنجا نور می‌تاباند، ولی در حقیقت این یک تابش وارونه است و نور دارد به سوی آن می‌آید نه از آن.
تصویر سراسرنمای ۱۸۰ درجه‌ی زیر را ببینید:
--------------------------------------------
تلگرام و توییتر یک ستاره در هفت آسمان:

واژه‌نامه:
Moon - total solar eclipse - full moon - earth - planet - opposition - gegenschein - rainbow - fogbow - glory - Sun - crepuscular ray - anticrepuscular ray - antisolar

منبع: apod.nasa

ردیابی بیشترین میزان متان در هوای مریخ

این عکس در روز ۱۸ ژوئن ۲۰۱۹ توسط یکی از دوربین‌های ناوبری کنجکاوی (ناوکم) گرفته شده و بخشی از "پشته ی تیل"، در منطقه‌ای رسی را نشان می‌دهد
در این هفته، خودروی کنجکاوی ناسا به نتیجه‌ای نامنتظره رسید: بیشترین میزان متانی که از آغاز ماموریتش تا به امروز ثبت کرده- حدود ۲۱ بخش در میلیارد از حجم (ppbv). هر ppbv به معنای اینست که اگر حجمی از هوای سیاره‌ی بهرام را بگیرید، یک میلیاردم این حجم از متانست.

این نتیجه به کمک دستگاه طیف‌سنج لیزری تنظیم‌پذیر خودرو که به نام "آزمایشگاه نمونه‌ها در بهرام" (سام، SAM) شناخته می‌شود به دست آمد. این خبر هیجان‌انگیزیست زیرا روی زمین، جانداران ذره‌بینی یکی از سرچشمه‌های مهم متان هسستند، ولی متان می‌تواند از برهمکنش میان سنگ‌ها و آب هم پدید بیاید.

خودروی کنجکاوی دستگاهی ندارد که بتواند با قاطعیت سرچشمه‌ی این متان را بشناسد، یا حتی ببیند آیا سرچشمه‌اش محلی، در همان دهانه‌ی گیل بوده یا جای دیگری از سیاره.

پل ماهافی، پژوهشگر اصلی دستگاه سام در مرکز پروازهای فضایی گودارد ناسا می‌گوید: «ما با دستگاه‌های کنونی نمی‌توانیم بگوییم سرچشمه‌ی این متان زیستی است یا زمین‌شناختی، یا حتی این که مال گذشته بوده یا تازه است.»

کنجکاوی در جریان ماموریتش تاکنون متان را چندین بار ردیابی کرده. پژوهشنامه‌های گذشته چگونگی کاهش و افزایش فصلی سطح گاز زمینه را ثبت کرده‌اند. در آنها همچنین افزایش ناگهانی متان هم دیده شده، ولی شناخت دانشمندانِ گروه کنجکاوی از مدت دوام این توده‌های گذرا و یا این که چرا این تغییرات با الگوهای فصلی نمی‌خوانند بسیار اندک است.

درباره‌ی نخستین مورد شناسایی متان در سیاره‌ی سرخ اینجا خواندید:

--------------------------------------------
تلگرام و توییتر یک ستاره در هفت آسمان:

واژه نامه:
NASA - Curiosity Mars rover - methane - Mars - Sample Analysis at Mars - SAM - laser - spectrometer - Earth - Gale Crater - planet - Paul Mahaffy - Goddard Spaceflight Center - Greenbelt - Maryland

منبع: nasa


درخش سبز کمیاب روی یک ابر

برای عکاسان ساحلی هیچ چیز بهتر از یک "درخش سبز" (green flash) نمی‌شود- تابش ناگهانی سبزفامی که در زمان غروب، به هنگام فرو رفتن خورشید و پنهان شدنش پشت امواج اقیانوس دیده می‌شود.

تام پک از پووی کالیفرنیا کنار ساحل اقیانوس آرام بود که یک درخش سبز را دید و به تصویر کشید، ولی این درخش نه از موج‌های اقیانوس، بلکه از بالای یک ابر می‌آمد.

این یک درخش سبز کمیابِ "قله‌ی ابری" بود، این درخش‌ها که به خوبی شناخته نشده‌اند زمانی پدید می‌آیند که نور خورشید لبه‌ی بالایی یک ابر دوردست را بخراشد و به چشم ما برسد.

درخش سبزهای معمولی برای پدید آمدن نیاز به یک لایه با وارونگی دما دارند. درخش‌های سبز روی خورشید هنگامی پدید می‌آیند که به هنگام غروب، هوای زمین با رفتار منشوری خود نور آن را به رنگ‌های اصلی آرجی‌بی (R-G-B) تجزیه کند و وارونگی دما (معمولا بر فراز سطح دریا)، با بزرگنمایی رنگ سبز و دادن جلوه‌ای درخشان و چشم‌نواز به آن، گونه‌ای سراب پدید می‌آورد. این پدیده که زمانش هم چند ثانیه بیشتر نیست، معمولا تنها در مناطقی دیده می‌شود که افقی پایین و دوردست دارند. چنین وارونگی‌هایی می‌توانند گاهی [به جای سطح آب] در لبه‌ی یک ابر پوشنی (استراتوس) دریایی هم پدید بیاید، مانند همین تصویر.

--------------------------------------------
تلگرام و توییتر یک ستاره در هفت آسمان:

واژه نامه:
green flash - Poway CA - Pacific Ocean - sun - temperature inversion - marine stratus cloud

منبع: spaceweather

هم‌محله‌ای نامنظم و آتشین‌مزاج

این تصویر در اندازه‌های بزرگ‌تر: ۷.۴ مگ، ۱۶.۱ مگ
در این تصویر یک کهکشان نامنظم به نام آی‌سی ۱۰ را می‌بینیم، یکی از اعضای گروه محلی کهکشان‌ها که بیش از ۵۰ عضو دارد و راه شیری خودمان هم یکی از آنهاست.

آی‌سی ۱۰ جرمی بااهمیت است. این کهکشان نزدیک‌ترین کهکشان ستاره‌فشان به ماست*، یعنی فرآیندهای آتشین ستاره‌زایی از انبوه گاز سرد هیدروژن در آن جریان دارد. این گازهای سرد کپه کپه شده و ابرهای مولکولی گسترده‌ای می‌سازد. در این ابرها، گره‌هایی از گاز چگالیده و فشرده می‌شوند و فشار و دما در آنها به اندازه‌ای بالا می‌رود که به روشن شدن کوره‌ی همجوشی هسته‌ای در آنها می‌انجامد، و اینجاست که در هر یک از این گره‌ها ستاره‌ای نو به دنیا می‌آید.

این کهکشان یک سامانه‌ی دوتایی پرتو X درخشان هم دارد که احتمالا دربردارنده‌ی یک سیاهچاله است.

آی‌سی ۱۰ چون یک کهکشان نامنظم است نه ساختار باشکوه کهکشان‌های مارپیچی‌ای مانند راه شیری را دارد و نه پیکره‌ای گِرد و یکدست مانند کهکشان‌های بیضیگون را. این کهکشان یک جرم کم‌نور است که با وجود نزدیکی نسبی‌اش به ما (تنها ۲.۲ میلیون سال نوری) تا سال ۱۸۸۷ میلادی برای بشر ناشناخته بود؛ در آن سال، اخترشناس آمریکایی، لوییس سویفت در جریان یک چالش رصدی آن را یافت.

این کهکشان کوچک با پهنای تنها ۵۰۰۰ سال نوری، هنوز هم به عنوان یک هدف دشوار برای پژوهش شناخته می‌شود زیرا در راستای خط دید ما از یک بخشِ پر از ستاره و غبار کیهانی در صورت فلکی ذات‌الکرسی (خداوند اورنگ) جای دارد.
این تصویر در اندازه‌ی بزرگ‌تر
-------------------------
* در حقیقت آی‌سی ۱۰ تنها عضو ستاره‌فشان در گروه محلی‌ هم هست.

--------------------------------------------
تلگرام و توییتر یک ستاره در هفت آسمان:

واژه نامه:
irregular galaxy - IC 10 - Local Group - Milky Way - starburst galaxy - star formation - hydrogen - molecular cloud - nuclear fusion - X-ray - binary star system - black hole - spiral galaxy - elliptical galaxy - American - Lewis Swift

منبع: spacetelescope

Blogger template 'Browniac' by Ourblogtemplates.com 2008

بالای صفحه