ژرفای بزرگترین دریاچه تیتان، ماه اسرارآمیز کیوان به ۳۰۰ متر می‌رسد

* بیش از سه سال از پایان ماموریت حماسی فضاپیمای کاسینی ناسا در کنار کیوان (زحل) گذشته، ولی این ماموریت همچنان داده‌های ارزشمند علمی تولید می‌کند.

داده‌های به دست آمده از یکی از واپسین گذرهای این فضاپیما از کنار تیتان (بزرگ‌ترین ماه کیوان که دربردارنده‌ی پیش‌ماده‌های شیمیایی زندگی است) نشان می‌دهد که یک دریاچه‌ی غول‌پیکر روی سطح آن به نام دریای کراکن دارای ژرفایی بیش از ۱۰۰۰ پا (۳۰۰ متر) است- تقریبا هم‌ارزِ بلندیِ ساختمان کرایسلر در نیویورک. در حقیقت این دریاچه به اندازه‌ای ژرف است که رادار کاسینی نتوانسته بود تا ته آن را بکاود.

داده‌های آغازین که در سال ۲۰۱۴ از این دیدار به دست آمده بود نشان می‌داد که دریای کراکن دستکم ۱۱۵ پا (۳۵ متر) ژرفا دارد؛ ولی نتایج تازه منتشر شده نشان می‌دهند که این دریاچه ۱۰ برابر ژرف‌تر از برآورد آغازین است.

به گفته‌ی پژوهشگران، شناخت ژرفا و همنهشِ (ترکیبِ) دریای کراکن کم کم چیزهای بیشتری را درباره‌ی شیمی اسرارآمیزِ تیتان آشکار خواهد کرد، شیمی‌ای که در چیرگیِ متان و اِتانی‌ست که روی سطح، در آبگیرها، دریاچه‌ها، و رودها انباشته شده‌اند. اهمیت دریای کراکن به دلیل بزرگیِ اندازه‌ی آنست که اگر روی زمین می‌بود، همه‌ی پنج دریاچه‌ی "دریاچه‌های بزرگ" در آمریکای شمالی را می‌پوشاند.

نویسنده‌ی اصلی پژوهش، والریو پوجالی از مرکز اخترفیزیک و دانش سیاره‌ایِ دانشگاه کرنل می‌گوید: «دریای کراکن ... نه تنها دارای نام بزرگی‌ست، بلکه حدود ۸۰ درصد از مایع‌های سطحی این ماه را هم در بر دارد.»

اگر چه شیمی تیتان در مقایسه با زمین شیمی بیگانه‌ایست، ولی جغرافیای آن یادآور زمین‌های مردابی یا پر از دریاچه‌ی سیاره‌مان است. تیتان همچنین تنها ماهِ شناخته شده‌ای در سامانه‌ی خورشیدی است که جَوی انبوه و کلفت دارد- یک پوشش نیتروژن گازی، در برابر زمین که جَوی عمدتا نیتروژن-اکسیژن دارد.

تیتان از این جهت متفاوت با دیگر ماه‌های پرشمارِ سامانه‌ی خورشیدی است- آنها یا تنها برون‌سپهرهایی (اگزوسفرهایی) تنُک دارند یا هیچ جوی ندارند (مانند ماه خودمان)؛ و متفاوت با "ماه‌های یخی" هم هست، ماه‌های احتمالا زندگی-دوستی که در آنها، پوسته‌ای از آب یخ‌زده اقیانوسی از آب مایع را در خود پنهان کرده- مانند اروپا، ماه مشتری و انسلادوس، ماه کیوان، که هر دو آب‌های درونشان را در فواره‌هایی، از میان شکاف‌های پوسته‌ی یخی خود به فضا می‌افشانند.

داده‌های دریای کراکن در ۱۰۴مین گذرِ کاسینی از کنار تیتان، که ۲۱ اوت ۲۰۱۴ انجام شده بود گردآوری شد، حدود سه سال پیش از آن که مهندسان به عمد این فضاپیمای کهنه را به درون کیوان فرستادند تا مبادا برخوردی شانسی با سطح ما‌ه‌های آن انجام داده و آنها را بیالاید.

تیتان و سرزمین هزار دریاچه‌اش - اندازه‌ی بزرگ‌تر- تصویر بدون نوشته

دریای کراکن تنها یکی از دریاچه‌های درونِ فهرست کاسینی برای کاوش در آن ماموریت بود. پژوهشگران همچنین خواهان بررسی دریای له‌جیا (دریاچه‌ای که یک "جزیره‌ی جادویی" اسرارآمیز دارد که به طور منظم پدیدار و ناپدید می‌شود) و یک پای‌رودِ کوچک‌تر به نام "گودال مارِی" بودند که برآورد می‌شد دارای ژرفای ۲۵۰ پا (۸۵ متر) است، هم‌ارز بلندی تندیس آزادی در نیویورک. کاسینی سطح این ماه را به کمک فرازیابِ (ارتفاع‌سنجِ) راداری‌اش از فرازای ۹۶۵ کیلومتری کاوید.

پژوهشگران ژرفای دریا را با اندازه گیری مدت زمانی که طول می‌کشد تا سیگنال رادار از سطح مایع دریا و از کفِ آن بازبتابد، و همسنجی (مقایسه) میان این ژرفاها و در نظر گرفتنِ همنهش مایعِ دریا که بخشی از انرژیِ سیگنال رادار را در می‌آشامد (جذب می‌کند) اندازه گرفتند.

همنهش (ترکیب) دریای کراکن، و همچنین ژرفایش دانشمندان را شگفت‌زده کرد. این دریاچه دربردارنده‌ی آمیزه‌ای از متان و اتان است که متفاوت با چیزی‌ست که مدل‌های پپیشین نشان داده بودند؛ آن مدل‌ها می‌گفتند به دلیل اندازه‌ی دریاچه و جایگاه جغرافیایی‌اش که دورتر از قطب‌های تیتان است، اتان می‌بایست در آن برتری داشته باشد. به گفته‌ی این پژوهشگران، شیمی نامنتظره‌ی این دریاچه می‌تواند به دانشمندان در بهتر شناختنِ چرخه‌ی بارندگی در تیتان کمک کند.

دانشمندان همچنین امیدوارند بفهمند ریشه‌ی متان در تیتان از کجاست. با در نظر گرفتن این که تیتان حدود ۱۰ برابر از زمین دورتر است، انرژیِ دریافتی‌اش از خورشید باید حدود ۱۰۰ برابر کمتر از زمین باشد.

تیتان با آفتابِ کم‌جانی که در دسترسش است متانِ درون جَوش را به اتان تبدیل می‌کند، ولی بر پایه‌ی مدل‌های کنونی، این ماه باید همه‌ی متانِ روی طحش را تنها در ۱۰ میلیون سال وارد چرخه کند، که زمانی بسیار کوتاه در زندگی ۴.۵ میلیارد ساله‌ی سامانه‌ی خورشیدی ماست.

مهندسان اکنون دارند روی یک پنداشت زیردریایی کار می‌کنند که اگر ناسا آن را تایید کرده و سرمایه‌اش را فراهم کند، می‌تواند در دهه‌ی ۲۰۳۰ برای بررسی دریاچه‌های تیتان آغاز به کار کند. پوجالی می‌گوید این داده‌های تازه بررسی شده‌ی کاسینی می‌تواند به مهندسان کمک کند تا «ناوبری و فاصله‌یابی صوتی (سونار) در این زیردریایی را بهتر وابسنجند (کالیبره کنند) و جریان‌های گردشی دریاها را بهتر بشناسند.»

گزارشی از این پژوهش در ماه دسامبر، در نشریه‌ی "جئوفیزیکال ریسرچ: پلنتز" منتشر شده است.


--------------------------------------------

تلگرام و توییتر یک ستاره در هفت آسمان:

واژه نامه:
NASA - Cassini mission - Saturn - Titan - Kraken Mare - New York City - Chrysler Building - radar - ethane - methane - Earth - Great Lakes - North America - moon - Valerio Poggiali - Cornell University - Center for Astrophysics and Planetary Science - planet - solar system - nitrogen - oxygen - exosphere - Jupiter - Europa - Enceladus - Ligeia Mare - magic island - estuary - Moray Sinus - Statue of Liberty - altimeter - pole - precipitation cycle - submarine - sonar - directional flow - Geophysical Research: Planets

برگردان: یک ستاره در هفت آسمان

یک جزیره کیهانی غول‌پیکر

این تصویر در اندازه‌ی بزرگ‌تر
این یکی از بزرگ‌ترین کهکشان‌های شناخته شده در کیهانست: کهکشان مارپیچی ان‌جی‌سی ۲۸۴۱ که با فاصله‌ی ۴۶ میلیون سال نوری از زمین، در صورت فلکی شمالی خرس بزرگ (به عربی: دب اکبر) دیده می‌شود.
نمای پرتو X از ان‌جی‌سی ۲۸۴۱ که هاله‌ی
گسترنده‌ی آن را هم نشان می‌دهد
در این نمای روشن و واضح از این جزیره‌ی شکوهمند کیهانی، هسته‌ی درخشان و زردفام آن را هم در دل قرص کهکشانی‌اش می‌بینیم. بازوهای مارپیچی کُپه کپه و به هم فشرده‌ی آن با رگه‌های غبار، مناطق کوچک و صورتی‌رنگِ ستاره‌زایی، و خوشه‌های جوان و آبی‌فام ستاره‌ای آراسته شده.
بر خلاف این کهکشان، بسیاری از کهکشان‌های مارپیچی دیگر بازوهایی گسترده و باز با مناطق ستاره‌زایی بزرگ دارند.
ان‌جی‌سی ۲۸۴۱ با داشتن قُطری بیش از ۱۵۰ هزار سال نوری، حتی از کهکشان راه شیری خودمان هم بزرگ‌تر است.
این تصویرِ همنهاده از همگذاری نماهایی که توسط تلسکوپ فضایی ۲.۴ متری هابل و تلسکوپ زمینی ۸.۲ متری سوبارو گرفته شده‌اند درست شده.
نماهای پرتو ایکس نشان می‌دهند که بادها و انفجارهای ستاره‌ای در ان‌جی‌سی ۲۸۴۱ توده‌هایی از گاز داغ پدید آورده که با هم به پیدایش یک هاله‌ی گسترنده (رو به گسترش) گرداگرد این کهکشان انجامیده‌اند. [تصویر دوم را ببینید]

-------------------------------------------

تلگرام، توییتر، و اینستاگرام یک ستاره در هفت آسمان:

telegram.me/onestar_in_sevenskies
twitter.com/1star_7sky
instagram.com/1star.7sky

واژه‌نامه:

spiral galaxy - NGC 2841 - constellation of Ursa Major - island universe - nucleus - galactic disk - star-forming region - star clusters - spiral arm - Milky Way - Hubble Space Telescope - Subaru Telescope - X-ray - wind - halo

منبع: apod.nasa

تصویر هابل از کهکشان مرگ و زندگی

این تصویر در اندازه‌ی بزرگ‌تر (۳.۳ مگ)

کهکشان ان‌جی‌سی ۶۹۴۶ هیچ چیزی برای تماشا کم ندارد. تنها در همین سده‌ی گذشته ۱۰ انفجار ابرنواختری در این کهکشان دیده شده و از همین رو دانشمندان نامِ کهکشان آتشبازی را برایش برگزیده‌اند. بخواهیم مقایسه کنیم، میانگین رویدادهای ابرنواختری در کهکشان خودمان، راه شیری، تنها یکی یا دو رویداد در هر سده است. این تصویرِ تلسکوپ فضایی هابل ستارگان، بازوان مارپیچی، و محیط‌های ستاره‌ایِ گوناگونِ ان‌جی‌سی ۶۹۴۶ را را با جزییاتی باورنکردنی نشان می‌دهد.

ولی مرگ زایش را به همراه می‌آورد- و پرورشگاه‌های ستاره‌ای بی‌شمارِ کهکشان آتشبازی از این پنداشت پشتیبانی می‌کنند. در بازوهای مارپیچی این کهکشان، ابرهایی که عمدتا از هیدروژنند، و عنصرهای سنگین‌تری که در ابرنواخترهای پیشین به فضا افشانده شده‌اند در فضاهایی انباشته شده‌اند و می‌توانند آبستن میلیون‌ها ستاره‌ی تازه شوند. بنابراین اگرچه شاید به نظر برسد که ان‌جی‌سی ۶۹۴۶ دارد ستارگانش را با نرخی هشداردهنده از دست می‌دهد، ولی از سوی دیگر دارد به سرعت نسل‌های تازه‌ی ستارگان را جایگزینِ رفتگان می‌کند.

کهکشان آتشبازی از یک سو از رده‌ی کهکشان‌های مارپیچی میانجی است و از سوی دیگر از رده‌ی کهکشان‌های ستاره‌فشان. مارپیچی میانجی به معنای اینست که ساختار ان‌جی‌سی ۶۹۴۶ با داشتن یک میله‌ی کوچک در مرکزش، چیزی میان یک کهکشان مارپیچی کامل و یک کهکشان مارپیچی میله‌ای است. ستاره‌فشان هم بدین معناست که نرخ ستاره‌زایی در این کهکشان به گونه‌ای استثنایی بالاست.

ان‌جی‌سی ۶۹۴۶ یک کهکشان "رونما"ست، یعنی ما قرص آن را درست از روبرو می‌بینیم نه مانند کهکشان خودمان، از لبه (کهکشان‌های لبه‌نما). فاصله‌ی آن از زمین ۲۵.۲ میلیون سال نوری‌ست و در مرز صورت‌های فلکی شمالی قیفاووس و ماکیان جای دارد.


-----------------------------------------

تلگرام، توییتر، و اینستاگرام یک ستاره در هفت آسمان:
telegram.me/onestar_in_sevenskies
twitter.com/1star_7sky
instagram.com/1star.7sky

واژه‌نامه:

NGC 6946 - supernova - Fireworks Galaxy - Milky Wa - NASA - ESA - Hubble Space Telescope - star - spiral arm - hydrogen - element - face-on - edge-on - intermediate spiral galaxy - starburst galaxy - barred spiral galaxy - bar - star formation - constellations of Cepheus - Cygnus - The Swan


منبع: ناسا و astronomy.com

برگردان: یک ستاره در هفت آسمان

آوارهای ۳۵۰ ساله

این تصویر در اندازه‌ی بزرگ‌تر (۵.۵ مگ)
ستارگان بزرگ کهکشان راه شیری زندگی‌هایی تماشایی دارند.
آنها از رُمبش ابرهای بزرگ کیهانی درست شده و با روشن شدن کوره‌های هسته‌ایشان عنصرهای سنگین را در دل خود می‌سازند. پس از چند میلیون سال، با انفجار ستاره، این مواد پرمایه (غنی) شده هم دوباره وارد فضای میان‌ستاره‌ای شده و در ساختن ستارگانی تازه شرکت می‌کنند.
ابر آواریِ رو به گسترشی که اینجا می‌بینید پسماند ابرنواختر "ذات‌الکرسی ای" (Cassiopeia A) نام دارد و نمونه‌ای از این گام پایانی در چرخه‌ی زندگی ستاره‌ای است.
نور انفجاری که این پسماند را به جا گذاشت پس از پیمودن ۱۱۰۰۰ سال نوری در فضا، سرانجام ۳۵۰ سال پیش به زمین رسید.
این تصویر رنگ‌ زیف (کاذب) از پیوند داده‌های تصویرِ پرتو X و نور دیدنی (مریی) که از رصدخانه‌ی پرتو X چاندرا و تلسکوپ فضایی هابل به دست آمده درست شده و رشته‌ها و گره‌های همچنان داغِ پسماند "ذات‌الکرسی ای" را نشان می‌دهد.
پهنای سرتاسری این تصویر در فاصله‌ی برآوردیِ ذات‌الکرسی ای حدود ۳۰ سال نوری است.
برای کمک به پژوهشگران در بررسی بازیافت مواد ستاره‌ای درون کهکشان، پرتوهای پرانرژی‌ X که از عنصرهای گوناگونِ این پسماند می‌تابد به رنگ‌های گوناگون نمایانده شده‌اند- سیلیسیم به رنگ سرخ، گوگرد به رنگ زرد، کلسیوم به رنگ سبز، و آهن به رنگ بنفش.
حلقه‌ی آبی بیرونی موج انفجار را نشان می‌دهد که همچنان دارد گسترش می‌یاید.
نقطه‌ی روشن نزدیک مرکز چارچوب هم یک ستاره‌ی نوترونی است، هسته‌ی رُمبیده و بی‌اندازه چگالی که از این ستاره‌ی منفجرشده بر جای مانده [تصویر دوم را ببینید].
-------------------------------------------

تلگرام، توییتر، و اینستاگرام یک ستاره در هفت آسمان:

telegram.me/onestar_in_sevenskies
twitter.com/1star_7sky
instagram.com/1star.7sky

واژه‌نامه:

Milky Way Galaxy - nuclear furnace - element - core - star formation - Cassiopeia A - supernova - planet - Earth - false-color - X-ray - Chandra X-ray Observatory - Hubble Space Telescope - element - blast wave - silicon - sulfur - calcium - iron

منبع: apod.nasa

برگردان: یک ستاره در هفت آسمان

توضیحی برای سیگنال ناشناخته روی ره‌آ، ماه کیوان

شاید سرانجام گره از یک راز درباره‌ی ره‌آ، ماهِ سیاره‌ی کیوان (زحل) گشوده شده باشد.

هنگامی که فضاپیمای کاسینی ناسا پیش از پایان ماموریتش در ۲۰۱۷ از کنار ره‌آ، دومین ماهِ بزرگ کیوان گذشت یک همنهش (ترکیب) رازگونه را در آن دید. اکنون پی برده‌ایم که این همنهش می‌توانسته هیدرازین باشد، ماده‌ای که اغلب در سوخت موشک به کار می‌رود.

کاسینی هنگامی از کنار ماه‌های کیوان می‌گذشت، به بررسی نور خورشید که از سطح آنها بازمی‌تابید هم می‌پرداخت تا ببیند از چه ساخته  شده‌اند. در ره‌آ هم مانند بسیاری از ماه‌های دیگر، چیزی روی سطح بود که بخشی از نور خورشید در طیف فرابنفش را در می‌آشامید (جذب می‌کرد).

آماندا هندریکس از بنیاد دانش سیاره‌ای در کالیفرنیا می‌گوید: «ما متوجه یک شیب در طیف شدیم که نمی‌دانستیم چیست، ولی حدس زدیم شاید گونه‌ای از یخ آب باشد.»«ما مدت‌ها برای شناخت چیستی آن سردرگم شده بودیم.»

او و همکارانش شیوه‌ی بازتاب نور از روی چندین همنهش را در آزمایشگاه بررسی کردند و دو همنهش را یافتند که به نظر می‌رسید با آنچه کاسینی روی ره‌آ دیده بود همخوانی دارند: هیدرازین و کلر. اگرچه هر دوی اینها می‌توانستند با مشاهدات کاسینی سازگار باشند، ولی یافتنِ راهی که تولید کلر در ره‌آ را توضیح دهد کار سختی بود.

ولی از آن سو، هیدرازین می‌تواند در واکنش میان مواد شیمیاییِ شناخته شده روی این ماه یخی پدید آمده باشد. این ماده همچنین می‌تواند از جوِ انبوهِ ماه همسایه، تیتان هم بیاید. اگرچه کاسینی از سوخت هیدرازین برای پیشران‌هایش بهره می‌گیرد، ولی این پیشران‌ها هرگز نزدیک ره‌آ روشن نشده بودند، نبابراین پژوهشگران اطمینان دارند که این ماده از خود فضاپیما نیامده بوده.

هندریکس می‌گوید: «این یک توضیح احتمالی برای ویژگی روی ره‌آ است، ولی ما هنوز برای فهمیدن این که چرا روی ماه‌های دیگر هم دیده می‌شود کار داریم. این سرنخی برای گونه‌ای فرآیند است که در کل سامانه‌ی کیوان، و چه بسا در هر جای دیگری رخ می‌دهد.»

گزارش این دانشمندان در نشریه‌ی ساینس ادونسز منتشر شده است.


--------------------------------------------

تلگرام و توییتر یک ستاره در هفت آسمان:

واژه نامه:
Saturn - moon - Rhea - NASA - Cassini spacecraft - planet - hydrazine - ultraviolet - spectrum - Amanda Hendrix - Planetary Science Institute - California - chlorine - Titan - thruster - Science Advances

برگردان: یک ستاره در هفت آسمان

حلقه راه شیری

این تصویر با اَفکَنشِ سراسر-آسمان گرفته شده و گستره‌ی غبارهای کیهانی، ستارگان و سحابی‌های درون صفحه‌ی کهکشان خودمان، راه شیری را که به طور معمول مانند یک نوار در آسمان شب دیده می‌شود در یک حلقه‌ی زیبا نشان می‌دهد.
این چشم‌انداز سراسرنمای خلاقانه یک موزاییک ۳۶۰ درجه است که دو سال برای کامل شدن زمان برده و همه‌ی چیزی که در آسمانِ سیاره‌ی زمین از کهکشان دیده می‌شود را خود گنجانیده است.
داده‌های تصویریِ نیمکره‌ی شمالی در باخترِ کشور چین و داده‌های نیمکره‌ی جنوبی در کشور زلاند نو گرآوری شده‌اند.
درست بالای حلقه، کوژِ مرکز کهکشان را می‌بینیم که همچون نگینی درخشان بر این حلقه‌ی کیهانی می‌درخشد. سیاره‌ی تابناک هرمز (مشتری ) همان شبچراغی‌ست که بالای کوژ مرکزی و سمت چپِ ستاره‌ی غول سرخِ کژدم‌دل (قلب عقرب) خودنمایی می‌کند.
خانواده‌ی شکارچی که مهمانان آسمان شامگاه‌های زمستانیِ نیمکره‌ی شمالی هستند هم در راستای صفحه‌ی کهکشان و حدود ۱۸۰ درجه دورتر از کوژ مرکزی، در پایین حلقه دیده می‌شوند.
این اَفکنش، حلقه‌ی راه شیری دو کهکشان برجسته‌ی آسمانِ نیمکره‌ی جنوبی را در میان گرفته است- ابرهای ماژلانی کوچک و بزرگ که ماهواره‌های راه شیری‌اند.

-------------------------------------------

تلگرام، توییتر، و اینستاگرام یک ستاره در هفت آسمان:

telegram.me/onestar_in_sevenskies
twitter.com/1star_7sky
instagram.com/1star.7sky

واژه‌نامه:

star - nebula - plane - Milky Way galaxy - planet - Earth - China - New Zealand - bulge - galactic center - Jupiter - red giant - Antares - Orion - large and small Magellanic clouds


منبع: apod.nasa

برگردان: یک ستاره در هفت آسمان

Blogger template 'Browniac' by Ourblogtemplates.com 2008

بالای صفحه