ریزگردهای پلوتو یخ‌هایی با هسته آلی هستند

* بر پایه‌ی پژوهشی تازه، ریزگردهای هوای پلوتو می‌توانند از بلورهای یخ با هسته‌های سیانور باشند.

ریزگردها که از خُرده‌های ریز غبار، دود، یخ و چیزهای دیگر درست شده‌اند تنها منحصر به زمین نیستند- دانشمندان لایه‌های ریزگردی را در سیاره‌های بهرام، ناهید، کیوان و مشتری هم دیده‌اند.

لایه‌ی ریزگرد جوی پلوتو رنگ آبی خود را در این تصویرِ فضاپیمای نیوهورایزنز نشان می‌دهد. تصویر بزرگ‌تر

این پدیده حتی منحصر به سیاره‌ها هم نیست. تیتان، بزرگ‌ترین ماه (قمر) کیوان، تنها ماهی که از وجود ابر در آن آگاهیم نیز با پوشش ریزگردی کلفت و نارنجی‌رنگی در بر گرفته شده که ساختاری همانند مه‌دودهای زمین دارد. همچنین فضاپیمای وویجر۲ی ناسا هم ریزگرد را در جو تریتون، بزرگ‌ترین ماه سیاره‌ی نپتون دیده بود.

فضاپیمای نیوهورایزنز ناسا که در سال ۲۰۱۵ از کنار پلوتو گذشت، به گونه‌ی نامنتظره‌ای دریافت که پلوتو هم ریزگردهایی دارد که سطح یخزده‌ی این سیاره‌ی کوتوله را در آغوش گرفته‌اند. از آنجا که پلوتو، تیتان و تریتون همگی دنیاهایی یخ‌زده با جَوهایی سرشار از نیتروژن، متان، و مونوکسید کربن هستند، پژوهشگران فکر می‌کردند احتمالا همگی دارای گونه‌ی یکسانی از ریزگرد هم هستند.

پژوهش گذشته نشان داده بود که ریزگردهای تیتان دستاورد تابش پرتوهای فرابنفش خورشید هستند که واکنش‌هایی شیمیایی را در بالای جو این ماه به راه می‌اندازند. این واکنش‌ها ترکیب‌های آلی ساده‌ای پدید می‌آورند که به پیدایش مولکول‌های بزرگ‌تر و پیچیده‌تر کمک می‌کنند.

ولی اکنون دانشمندان پی برده‌اند که ریزگردهای پلوتو و تریتون احتمالا ریشه‌های بسیار متفاوتی با ریزگردهای تیتان دارند.

فضاپیمای وویجر۲ی ناسا رگه‌های تیره‌ای را روی سطح قطب جنوب تریتون دید که از یخ فشان‌های روی سطح آن پدید آمده بودند

نویسنده‌ی اصلی این پژوهش، پانایوتیس لاواس از دانشگاه رنس شامپانی-آردن در رنس فرانسه می‌گوید: «اگرچه تیتان و پلوتو بسیار مانند هم هستند، ولی ویژگی‌های ریزگردهایشان می‌تواند به شدت متفاوت باشد.»

این پژوهشگران در بررسی مدل‌های رایانه‌ایِ پیدایش ریزگرد پی بردند که اگر همان واکنش‌های شیمیایی که در تیتان جریان دارند روی پلوتو هم رخ دهند، تنها می‌توانند ذرات ریزگردی با بزرگی نصف ذراتی که روی این سیاره‌ی کوتوله دیده شده بوده پدید بیاورند. (دمای جو پلوتو حدود ۸۰ درجه‌ی سلسیوس سردتر از جو تیتان است، از همین رو واکنش‌های شیمیایی در جو آن کُندتر انجام می‌شوند.)

دراین پژوهش تازه، لاواس و همکارانش نشان دادند که در پلوتو هم مانند تیتان، نور خورشید واکنش‌های شیمیایی را در بالای جو به پا می‌کند و ترکیب‌های ساده‌ای مانند سیانید هیدروژن که مولکولی با یک اتم هیدروژن، یک اتم کربن و یک اتم نیتروژن است می‌سازد. مدل‌های آنها نشان می‌دهد که سیانید هیدروژن می‌تواند یخ بزند و ذرات ریز یخ بسازد.

هنگامی این ذرات به دلیل گرانش پایین می‌آیند، گازهای دیگری در مسسیرشان به گرد آنها چگالی‌ده می‌شود و پوششی به گرد آنها می‌سازد. بابراین ذرات ریزگرد در پلوتو عمدتا می‌توانند به جای مواد آلی پیچیده‌تری مانند ریزگردهای تیتان، از  یخ‌های گوناگون ساخته شوند. به گفته‌ی دانشمندان، اندازه‌ها، مقدارها و  پراکندگی (توزیع) جَوی این دانه‌های یخ در مدل‌های رایانه‌ای همخوانی نزدیکی با آنچه برای ذرات ریزگردی پلوتو دیده شده داشتند.

فضاپیمای کاسینی ناسسا با نگاه به سمت شبِ تیتان، ماه کیوان، پراکنش نور خورشید از جوِ ریزگردی تیتان را دید که حلقه‌ای رنمگین پیرامون آن ساخته بود

افزون بر این، پژوهشگران می‌گویند این ذرات یخ روی پلوتو باید برهکنش کمتری با انرژیِ ورودی خورشیدی داشته باشند تا ذرات ریزگردی تیتان. بنابراین به گفته‌ی لاواس، نقشی که آنها در کنترل گرما در جو پلوتو بازی کنند هم میبایست کمتر از چیزی باشد که در گذشته پنداشته می‌شد.

به تریتون که می‌رسیم، چون دمایش از پلوتو هم پایین‌تر است ریزگردهایش باید از آن هم یخی‌تر باشند.

لاواس می‌گوید: «این همسنجی (مقایسه) میان تیتان، پلوتو و تریتون تفاوت‌های مهم در سازوکار پیدایش ریزگرد در جوهای سیاره‌ای را روشن می‌کند.»

جزییات یافته‌های خود را در نگارش آنلاین ۲۱ دسامبرِ نشریه‌ی نیچر آسترونومی منتشر کردند.


-----------------------------------------

تلگرام، توییتر، و اینستاگرام یک ستاره در هفت آسمان:
telegram.me/onestar_in_sevenskies
twitter.com/1star_7sky
instagram.com/1star.7sky

واژه‌نامه:

 Pluto - haze - cyanide - Earth - Mars - Venus - Saturn - Jupiter - planet - moon - Titan - smog - NASA's - Voyager 2 - Neptune - Triton - New Horizons - dwarf planet - nitrogen - methane - carbon monoxide - ultraviolet - organic molecule - Panayotis Lavvas - University of Reims Champagne-Ardenne - Reims - France - hydrogen cyanide - molecule - carbon - Nature Astronomy

برگردان: یک ستاره در هفت آسمان

ابرهای آبی شکارچی

این تصویر در اندازه‌ی بزرگ‌تر
ابرهای غبار میان‌ستاره‌ای و سحابی‌های برافروخته و روشن در جای جای صورت فلکی بارور شکارچی پراکنده شده‌اند. یکی از درخشان‌ترین آنها ام۷۸ است که در مرکز این چشم‌انداز گسترده و رنگین که بخشی از ناحیه‌ی شمالی کمربند شکارچی را می‌پوشاند دیده می‌شود.
این سحابی بازتابی آبی‌فام حدود ۱۵۰۰ سال نوری از زمین فاصله دارد و پهنایش به حدود ۵ سال نوری می‌رسد. رنگ آن دستاورد غبارهاییست که نور آبی ستارگان داغ و جوان را بیش از دیگر نورها بازمی‌تابانند. سحابی بازتابی دیگری به نام ان‌جی‌سی ۲۰۷۱ درست سمت چپ ام۷۸ دیده می‌شود.
رگه‌های غبار تیره و سحابی‌های دیگر، و نیز چندین جرم هربیگ-هارو (فواره‌های پرانرژی که از جنین‌های ستاره‌ای بیرون زده‌اند) را هم به آسانی می‌توان در این نمای کیهانی تماشا کرد
نوردهی این چشم‌انداز همچنین تابش سرخ‌فام کم‌نور و فراگیرِ این منطقه که از هیدروژن اتمی گسیلیده شده را هم آشکار کرده است.

-------------------------------------------

تلگرام، توییتر، و اینستاگرام یک ستاره در هفت آسمان:

telegram.me/onestar_in_sevenskies
twitter.com/1star_7sky
instagram.com/1star.7sky

واژه‌نامه:

nebula - constellation of Orion - M78 - Orion's belt - reflection nebula - reflect - star - NGC 2071 - Herbig-Haro object - dust lane - atomic hydrogen

منبع: apod.nasa

برگردان: یک ستاره در هفت آسمان

نقشه مغناطیسی یک گرداب

این تصویر در اندازه‌ی بزرگ‌تر (۴.۲ مگ)
کهکشان مارپیچی ام۵۱ (کهکشان گرداب) که با فاصله‌ی ۳۱ میلیون سال نوری از زمین، در راستای صورت فلکی تازی‌ها دیده می‌شود، دارای قرصی دقیقا "رونما" است، یعنی ما قرص آن را درست از روبرو می‌بینیم و می‌توانیم الگوی مارپیچ ساختارِ یک کهکشان قرص-گون، و چرخه‌ی ابرهای گاز و غباری که کارخانه‌های بزرگ ستاره‌سازی هستند را در آن به خوبی و به زیبایی تمام ببینیم.

تلسکوپ‌های رادیویی در گذشته میدان‌های مغناطیسی آراسته و منظمی را در درازای بازوان بزرگ این کهکشان نشان داده بودند. ولی  اکنون چشم فروسرخ رصدخانه‌ی پوش‌سپهری اخترشناسی فروسرخ ناسا (سوفیا، SOFIA) برای نخستین بار نشان داده که این خطوط مغناطیسی به بخش بیرونی بازوهای مارپیچی که می‌رسند نمایی آشفته می‌آفرینند.

پژوهشگران با بهره‌گیری از یک دستگاه دوربین فروسرخ-دور و قطبش‌سنج تصویری به نام "هاوک+" به مشاهده‌ی نور فروسرخِ قطبیده که از ذرات کشیده‌ی غباری که در راستای میدان مغناطیسی محلی می‌چرخند گسیلیده می‌شد پرداختند و دریافتند که میدان‌های مغناطیسی در بخش‌های بیرونی کهکشان گرداب دیگر از ساختار مارپیچیِ آن پیروی نمی‌کنند و به جای آن، آشفته و به هم ریخته می‌شوند.

چه چیزی باعث بروز این آشوب مغناطیسی شده؟

فرآیندهای شدید ستاره‌زایی در این نواحی آشفته‌بازاری را پدید آورده که تنها با چشم فروسرخ دیده می‌شود. کهکشان زردفام ان‌جی‌سی ۵۱۹۵ که اینجا در بالای چارچوب دیده می‌شود هم با کشیدنِ نوکِ بیرونیِ یکی از بازوهای ام۵۱ بر این آشوب افزوده و احتمالا دارد میدان‌های مغناطیسی را تشدید می‌کند.

این پژوهش که این هفته در ۲۳۷مین نشستجامعه‌ی اخترشناسی آمریکا ارایه شد بر پایه‌ی یافته‌های پیشین سوفیا انجام شده که اهمیت میدان‌های مغناطیسی برای شکل‌دهی به کهکشان‌های مارپیچی و نیز نقش پیچیده‌ی آنها در فرگشت کهکشان‌ها را نشان نمایان کرده بودند.

در این تصویر، نمای زمینه از تلسکوپ فضایی هابل است.

-------------------------------------------

تلگرام، توییتر، و اینستاگرام یک ستاره در هفت آسمان:

telegram.me/onestar_in_sevenskies
twitter.com/1star_7sky
instagram.com/1star.7sky

واژه‌نامه:

 spiral galaxy - face-on - Whirlpool Galaxy - M51 - constellation Canes Venatici - NASA - Stratospheric Observatory for Infrared Astronomy - SOFIA - American Astronomical Society - Radio - magnetic field - spiral arm - polarimeter - HAWC+ - NGC 5195

منبع: nasa و apod.nasa

برگردان: یک ستاره در هفت آسمان

ماه و تاج هفت رنگش

چرا گاهی ماه از پشت یک لایه‌ی نازک ابر، نمایی رنگین‌کمانی پیدا می‌کند؟
این پدیده که به نام تاج ماه شناخته می‌شود در اثر فرآیند مکانیک کوانتومیِ پراش نور توسط تک تک ریزقطره‌های هم‌اندازه‌ی آب درون ابری که جلوی ماه را گرفته ولی تا اندازه‌ی بسیاری ترانما (شفاف) است رخ می‌دهد.
از آن جایی که رنگ‌های گوناگون نور دارای طول موج‌های گوناگون هستند، شیوه‌ی پراش آنها نیز با هم تفاوت دارد [در نتیجه رنگ‌های گوناگون نور را جدا از هم می‌بینیم-م].
شمار کمی از پدیده‌های رنگی که ریشه‌ی مکانیک کوانتومی دارند را می‌توان به آسانی با چشم نامسلح دید؛ و تاج‌های ماه یکی از این کم‌شمار پدیده‌ها هستند. تاج‌های خورشید هم گاهی با چشم دیده می‌شوند.
فرتوری که اینجا می‌بینید از پیوند نماهایی درست شده که در ماهگذشته‌ی میلادی، چند روز پیش از "همیستان بزرگ" میان کیوان و مشتری گرفته شده بودند [این دو در سمت راست، بالای درختان دیده می‌شوند].
در پیش‌زمینه، دهکده‌ی ایتالیاییِ "پیه‌وِه دی کادوره" را در برابر کوه‌های اسفورنیوی می‌بینیم.

-------------------------------------------

تلگرام، توییتر، و اینستاگرام یک ستاره در هفت آسمان:

telegram.me/onestar_in_sevenskies
twitter.com/1star_7sky
instagram.com/1star.7sky

واژه‌نامه:

 moon - quantum mechanic - diffraction - wavelength - Lunar Corona - Solar corona - Great Conjunction - Saturn - Jupiter - Italia - Pieve di Cadore - Sfornioi

منبع: apod.nasa

برگردان: یک ستاره در هفت آسمان

سراب مشتری

اگر می‌خواهید رفتاری شگفت‌انگیز از یک سیاره ببینید بهتر است درست پیش از غروبش از آن تصویربرداری کنید. در روز ۱۲ ژانویه، خوان مانوئل پرز رایه‌گو درست همین کار را کرد، دوربینش را رو به سیاره‌ی مشتری که داشت در موج‌های اقیانوس اتلس، نزدیک ساحل ملیجز پرتغال فرو میرفت تنظیم کرد. چیزی که رخ داد را در این پویانماییِ زمان‌گریز که ۲ دقیقه را در بر می‌گیرد ببینید.

بخش پایینِ جو با رفتار منشور-مانند، مشتری را به یک توده‌ی رنگین‌کمانی تبدیل کرده بود که پی در پی کش می‌آمد، دوتکه می‌شد، و دوباره یکی می‌شد. در یک لحظه، تصویر مشتری از سطح دریا "بالا آمد" و به خود سیاره که داشت پایین می‌رفت رسید. این یک "سراب زیرین" بود که در اثر وارونگی دمایی درست روی سطح دریا پدید آمده بود. حتی نشانه‌هایی از یک درخش سبز هم دیده شد.

رایه‌گو در همین برنامه‌ی تصویربرداری چنین دگرگونی‌هایی را در تصویرهای خورشید، سیاره‌ی تیر، و یک کشتی هم دید. وی می‌گوید: «راه بسیار خوبی برای پایان دادن به روز بود.»

-------------------------------------------

تلگرام، توییتر، و اینستاگرام یک ستاره در هفت آسمان:
telegram.me/onestar_in_sevenskies
twitter.com/1star_7sky
instagram.com/1star.7sky

واژه‌نامه:

planet - Juan Manuel Perez Rayego - Jupiter - Atlantic Ocean - Melides - Portugal - inferior mirage - temperature inversion - green flash - sun - Mercury


منبع: ‌spaceweather

برگردان: یک ستاره در هفت آسمان

رنگین‌کمان در هوای یخبندان

این تصویر در اندازه‌ی بزرگ‌تر
در روز ۱۷ ژانویه، یک روز زمستانی بسیار سرد در کوزالوی استونی، یوری وُوی عکاس رنگین‌کمانی را دید که تقریبا به سپیدی برف بود. او می‌گوید: «روی خلیج فنلاند نمایان شد- یک رنگین‌کمان سه‌تایی در هوای ۱۲ درجه زیر نقطه‌ی یخ‌بست (انجماد).»

رنگین‌کمان در هوای یخبندان؟ کارشناس نورشناسی جَوی، لس کاولی می‌گوید: «این در حقیقت یک رنگین‌کمانِ سه‌تایی نیست. این یک مِه‌کمان با فَرشُمارهای (Supernumerary) درونی است.»

مه‌کمان‌ها از خویشاوندان نزدیکِ رنگین‌کمان‌ها هستند و اساسا به همان شیوه پدید می‌آیند: نور به درون ریزقطره‌های آب بازتابیده شده و بیرون می‌آید و یک کمان درخشان می‌سازد. در این نمونه، این ریزقطره‌های مِه هستند که دارند از سطح دریا بالا می‌آیند و با وجود یخبندان بودن هوا، دستخوش فرآیند فَراسرمایش (Supercooling) شده و به حالت مایع باقی مانده‌اند.

ریزقطره‌های مه بسیار ریزتر از قطره‌های باران هستند و همین هم دلیل بی‌رنگ بودن مه‌کمان است. قطره‌های ریز یک اثر پراش به وجود می‌آورند که در رنگین‌کمان‌های معمولی یده نمی‌شود. در نتیجه رنگ‌ها در هم آمیخته می‌شوند و یک رنگ سپید زمستانی پدید می‌آورند.

-------------------------------------------

تلگرام، توییتر، و اینستاگرام یک ستاره در هفت آسمان:
telegram.me/onestar_in_sevenskies
twitter.com/1star_7sky
instagram.com/1star.7sky

واژه‌نامه:

Kuusalu - Estonia - Jüri Voit - rainbow - Gulf of Finland - triple rainbow - atmospheric optics - Les Cowley - fogbow - supernumerary - supercooled - freezing - diffraction


منبع: ‌spaceweather

برگردان: یک ستاره در هفت آسمان

Blogger template 'Browniac' by Ourblogtemplates.com 2008

بالای صفحه