رقص مرگ

دانشمندان موفق به کشف چند سامانه (سیستم) ستاره ای دوتایی شده اند که سرنوشتشان، برخورد با هم طی یک ابرنواختر نادر در آینده خواهد بود. همه ی این "ستارگان دوتایی" کشف شده، از دو کوتوله ی سفید تشکیل شده اند که به شکل مارپیچی به دور هم می چرخند و مسیر چرخششان نشان می دهد که سرانجام با یکدیگر برخورد خواهند کرد. برخی از این مارپیچ ها بسیار فشرده اند و دو ستاره ی مربوطه با فاصله ای کمتر از فاصله ی زمین تا خورشید به دور هم می گردند.
سامانه ی ستاره ی دوتایی J0923+28 از دو کوتوله ی سفید تشکیل شده: یک ستاره ی قابل دیدن با وزن 23 درصد خورشید و قطر حدود 4 برابر زمین، و یک همدم نامرئی به وزن 44 درصد خورشید و قطری برابر با قطر زمین.
کوتوله ی سفید، هسته ی داغ یک ستاره ی خورشیدسان است که پس از پایان یافتن عمر آن و با پف کردن و پخش شدن لایه های بیرونیش به فضای اطراف از آن به جا می ماند. چنین هسته ای، به شدت چگال و فشرده است، جرمی به اندازه ی جرم خورشید که درون گویی به اندازه ی زمین جا گرفته. یک قاشق چایخوری از ماده ی این ستاره، جرمی بیش از یک تُن خواهد داشت.
نیمی از سامانه های دوتاییِ کشف شده، در حال به هم پیوستن و یکی شدنند و امکان دارد روزی در آینده به شکل یک ابرنواختر منفجر شوند.
وارن براون، اخترشناس بنیاد اسمیتسونیان و سرپرست گروه نویسندگان دو مقاله ای که این اکتشاف را گزارش کرده اند می گوید: «این سامانه ها شگفت انگیز و رازآلودند - اجرامی به اندازه ی زمین که در مداری کمتر از شعاع خورشید به دور یکدیگر می‌چرخند.»
کوتوله های سفیدی که در این پژوهش ها کشف شده اند، جزو کوتوله های سفید سبک وزنند، تنها حدود یک پنجم جرم خورشید را در بر دارند و تقریبن به طور کامل از هلیوم تشکیل شده اند، در حالی که کوتوله های سفید معمولی، از کربن و اکسیژن ساخته شده اند.
نقاشی از آنچه ممکن است در اثر برخورد دو کوتوله ی سفید روی بدهد. نتیجه ی چنین برخوردی یک تک ستاره خواهد بود.
کارلوس آلنده پری یتو، ستاره شناس بنیاد اخترفیزیک جزایر قناری (Astrofisica de Canarias) در اسپانیا و نویسنده ی همکار در این پژوهش می گوید: «این کوتوله های سفید وزنشان را طی یک برنامه ی کاهش وزن چشمگیر و تماشایی از دست داده اند. مدار آنها به دور هم به حدی فشرده است که نیروهای کشندی (جزر و مدی)، مثل همان که آب اقیانوس های زمین را بالا و پایین می کشد، باعث از دست دادن وزنشان شده.»
قابل توجه است که این کوتوله های سفید چون بسیار نزدیک به هم می گردند، باعث در هم آمیختگی و به هم خوردن ساختار پیوسته ی فضا-زمان شده و امواج گسترده ای به نام "امواج گرانشی" را به وجود می آورند. این امواج، انرژی مداری را به اطراف منتقل می کنند و باعث می شوند که دو ستاره (با از دست دادن انرژی مداری) به هم نزدیک و نزدیک تر شوند. انتظار می رود نیمی از سامانه های کشف شده سرانجام یکی شوند. دو عضو فشرده ترین سامانه از این میان که هر یک ساعت یک بار به دور هم می چرخند، در حدود 100 میلیون سال دیگر به هم خواهند پیوست. شبیه سازی چنین رویدادی را در ویدئوی پویانمایی پایان مطلب ببینید.
مکرمین کیلیک، اخترشناس اسمیتسونیان و نویسنده ی همکار می گوید: «در حال حاضر تعداد سامانه های دوتایی کشف شده از کوتوله های سفیدِ در حال ادغام را به سه برابر رسانده ایم. اکنون می توانیم تحقیق در مورد چگونگی شکل گیری این سامانه ها و سرانجام احتمالی آنها در آینده ی نزدیک را آغاز کنیم.»
وقتی دو کوتوله ی سفید با هم ادغام می شوند، جرم ترکیبی آن ها از حد خاصی (حد چاندراسخار) بیشتر شده و باعث ترکیدن و انفجار آن به شکل یک ابرنواختر نوع Ia می شوند. به گفته ی براون و همکارانش، دوتایی های تازه کشف شده اگربه هم بپیوندند، ابرنواختری با درخشش کم به وجود خواهند آورد؛ گونه ای انفجار ابرنواختری نادر که 100 بار کم نورتر از یک ابرنواختر معمولی نوع Ia خواهد بود و حدود یک پنجم نیز کمتر از آن مواد به بیرون پرتاب می کند.
 وی می گوید: «آهنگ و نسبت به هم پیوستن این کوتوله های سفید برابر با آهنگ ایجاد ابرنواخترهای کم نور است: تقریبن هر 2000 سال یکی... از آنجایی که ما راجع به ادغام این کوتوله های سفید و به وجود آمدن ابرنواختر کم نور اطمینانی نداریم، برابر بودن این نسبت نیز تنها یک گمان و حدس اغوا کننده خواهد بود.»
 

واژه نامه:
white dwarf - double-star system - supernova - space-time continuum - gravitational wave - Type Ia supernova - underluminous - binary stars

منبع: dailymail

2 دیدگاه شما:

پریسا

مگه نباید با برخورد از بین برن؟ یعنی منظورم اینه که اون دو تا کوچیکه اگر برخورد کنند داغون نمی شن و برعکس یک ستاره بزرگ تشکیل می دن؟
پس در واقع برخورد نیست! ترکیبه..نه؟

یک ستاره در هفت آسمان

دقیقن پریسا خانم
یه جور ترکیبه.

Blogger template 'Browniac' by Ourblogtemplates.com 2008

بالای صفحه