وقتی دیوار صوتی در فضا می شکند

این تصویر تماشایی از رشته های درهم پیچیده ی کیهانی که در فضا پخش شده اند، می تواند به دانشمندان کمک کند از چگونگی زایش ستارگان دانسته های بیشتری به دست آورند. رصدخانه ی فضایی هرشل این رگه های گازی طلایی را در ابر میان‌ستاره‌ای IC 5146 به فاصله ی حدود 1,500 سال نوری از ما به تصویر کشیده. در سمت چپ تصویر، سحابی زیبا و آبی رنگ پیله ی ابریشم (کوکون) را می بینیم که به شبکه ای از رشته های گاز و غبار پیوسته شده.
این رشته های کیهانی شاید در اثر امواج شوک ناشی از انفجار ستارگان پدید آمده باشند. این عکس ناحیه ای به گستردگی 15 سال نوری را نشان می دهد. رنگ سرخ نشان دهنده ی گاز و غبار سردتر است در حالی که رنگ آبی و سبز مواد گرم تری را نشان می دهند که در اثر تابش ستارگانِ تازه شکل گرفته گرم شده اند.
ستارگان در بخش های چگال ترِ (فشرده ترِ) این رشته ها شکل می گیرند، ولی این که خود رشته ها چگونه پدید می آیند هنوز یک راز است. این گاز و غبار در نور دیدگانی (مریی)، شبیه رگه های مات و کدر دیده می شوند و تنها در محدوده ی فروسرخ است که می توان جزییات آن ها را هم دید.
وضوح تلسکوپ هرشل به ستاره شناسان اجازه می دهد پهنای این رشته ها را نیز اندازه بگیرند. شگفت این که به نظر می رسد پهنای همه ی آن ها تقریبن با هم برابر است: 0.3 سال نوری یا به عبارتی حدود 20,000 برابر فاصله ی زمین تا خورشید. دانشمندان انتظار داشتند در این رشته ها با پهناهای بسیار گوناگونی روبرو شوند ولی این واقعیت که همه یک اندازه اند می تواند سرنخی از چگونگی پدید آمدنشان به دست بدهد.
اخترشناسان با مقایسه ی آن ها به کمک شبیه سازی رایانه ای، به این نتیجه رسیدند که این رشته ها ممکن است در اثر پخش شدن امواج شوکِ کم سرعت در ابرهای میان ستاره ای به وجود آمده باشند. خود این امواج شوک در اثر انرژی تولید شده از انفجار ستارگان به وجود می آیند، انفجارهایی که نقشی بزرگ در آشفتگی و تلاطم مناطق اطرافشان دارند.
شبکه ای از رشته های میان ستاره ای در (اطراف) ستاره ی قطبی که رصدخانه ی فضایی هرشل (متعلق به ESA) به تصویر کشیده (در عکس سمت راست این رصدخانه را پیش از پرتابش به فضا می بینید). این رشته ها هنوز ستاره ای به وجود نیاورده اند.
امواج در فضای کهکشان راه شیری ما حرکت می کنند، گاز و غبار را بالا و پایین می برند و رشته های فشرده ای که اکنون می‌بینیم را به وجود می آورند. از آنجایی که ابرهای میان ستاره ای بی نهایت سردند، در حدود 10 درجه بالاتر از صفر مطلق (یا -263 سانتیگراد)، سرعت صوت در آن ها به نسبت زمین پایین است، تنها 720 کیلومتر بر ساعت (سرعت صوت روی زمین در سطح دریا 1200 کیلومتر بر ساعت است).
این بدان معنیست که امواج کم سرعت شوک در فضای میان ستاره ای رفتاری هم ارز شکسته شدن دیوار صوتی دارند. زمانی که امواج صدا در میان ابرها انرژی از دست می دهند، این رشته های فشرده ی گاز و غبار را از خود به جا می گذارند.
این ناحیه در صورت فلکی ماکیان (دجاجه) قرار داشته و بخشی از کمربند Gould است، حلقه ای از مناطق همسان ستاره زایی دور تا دور آسمان.

واژه نامه:
sonic boom - filament - Herschel Space Observatory - IC 5146 - Cocoon Nebula - shockwave - interstellar cloud - Polaris - ESA - constellation of Cygnus - Gould Belt

منبع: dailymail

0 دیدگاه شما:

Blogger template 'Browniac' by Ourblogtemplates.com 2008

بالای صفحه