کهکشان های مرده، آنقدرها هم مرده نیستند!

*پژوهشگران بر پایه ی مشاهدات تلسکوپ هابل به این نتیجه رسیدند که در M105، یک کهکشان بیضی گون که پیشتر هیچ روند ستاره زایی در آن دیده نشده بود، در واقع با آهنگ یک ستاره در هر 10,000 سال، ستاره تشکیل می شود.

ستاره شناسان دانشگاه میشیگان که کهکشان های پیر را بررسی می کردند، با دریافتن این موضوع که این کهکشان ها همچنان ستارگانی تازه می سازند شگفت زده شدند. نتایج این پژوهش بینشی از چگونگی تحول و فرگشت کهکشان ها در گذر زمان به ما می دهد.
آلیسون فورد، پژوهشگر دانشگاه میشیگان و جوئل برگمن، استاد اخترشناسی، با بهره از دوربین زاویه باز شماره ی 3 تلسکوپ فضایی هابل، در چهار کهکشان به فاصله ی حدود 40 میلیون سال نوری، تک ستارگان جوان و خوشه های ستاره ای مشاهده کردند. فورد می گوید: «دانشمندان بر این اندیشه بودند که این ها کهکشان هایی مرده هستند که دیرزمانیست روند ستاره زایی در آن ها پایان یافته. ولی ما نشان داده ایم که هنوز زنده اند و در آن ها با آهنگی نسبتن پایین ستاره تشکیل می شود.»

کهکشان ها به طور کلی به دو گونه اند: کهکشان های مارپیچی، مانند راه شیری خودمان، و کهکشان های بیضی گون یا بیضوی. در کهکشان های مارپیچی، ستارگان در صفحه ای قرار دارند که گازهای سرد و چگالی که از آن ها ستارگان تازه به طور منظم و با آهنگ حدود سالی یک ستاره پدید می آید را نیز در بر دارند. 
از سوی دیگر ستارگان کهکشان های بیضی گون، تقریبن همگی سنی چند میلیارد ساله دارند. ستارگان در این کهکشان ها مدارهایی نامنظم داشته و به هر سو می گردند، همچون زنبورهایی به گرد کندو.
 تک ستارگان جوان و خوشه های ستاره ای در کهکشان بیضی گون "مرده" ی M105، این عکس با بهره از دوربین زاویه باز شماره ی 3 (WFC3)ی تلسکوپ هابل گرفته شد. 
این نشانه های ستاره زایی تازه در کهکشان های پیر و "مرده" نامنتظره بود.

فورد ادامه می دهد: «اخترشناسان پیشتر ستاره زایی در کهکشان های بیضی گون را با نگریستن به نوری که به طور یک جا از این کهکشان ها می آمد بررسی می کردند چرا که ما معمولن نمی توانیم تک ستارگان [این کهکشان ها] را ببینیم، [ولی] روش ما گرفتن عکس هایی در محدوده ی فرابنفش به کمک تلسکوپ فضایی هابل است که به ما امکان دیدن تک ستارگان را می دهد.» اخترشناسان با این روش توانستند روند ستاره زایی را مشاهده کنند، حتی اگر با آهنگی به کندی یک ستاره در هر 100,000 سال باشد.
فورد و برگمن در حال تلاش برای دانستن آهنگ ستاره زایی و نیز احتمال ستاره زایی در گروه های موجود درون کهکشان های بیضی گونند. در کهکشان راه شیری، معمولن ستارگان در انجمن هایی با شمار چند ده تا 100,000 ستاره شکل می گیرند. در کهکشان های بیضی گون، شرایط به گونه ای دیگر است چرا که صفحه ای از مواد سرد برای ساختن ستاره در آن ها وجود ندارد.
فورد می گوید: «رنگ برخی اجرام در عکس هایمان ما را گیج کرده بود تا این که دریافتیم آن اجرام می بایست خوشه های ستاره‌ای باشند، پس بیشتر ستاره زایی ها به گونه ی گروهی و انجمنی روی می دهند.»

پیروزی گروه اخترشناسان زمانی به دست آمد که "مسیه 105" را مشاهده کرد، یک کهکشان بیضی گون معمولی در فاصله ی 34 میلیون سال نوری از ما و در صورت فلکی شیر (اسد). گرچه پیشتر هیچ نشانی از ستاره زایی در M105 دیده نشده بود ولی فورد و برگمن چند ستاره ی پرنور و بسیار آبی رنگ در آن دیدند که همچون یک تک ستاره به بزرگی 10 تا 20 برابر خورشید بودند.

آن ها همچنین اجرامی را دیدند که آنقدر آبی نبودند که بتوانند یک تک ستاره باشند، در عوض خوشه هایی از ستاره بودند. با یافتن توضیحی قانع کننده برای این خوشه ها، فورد و برگمن آهنگ میانگین ستاره زایی در M105 را "یک ستاره در 10,000 سال" برآورد کردند. به گفته ی فورد: «این نه یک ستاره فشانی، بلکه روندی [آرام] و پیوسته بود.»

این یافته ها رازها و پرسش هایی تازه به دنبال داشت، از جمله: "گازهایی که این ستارگان را می سازد از کجا می آید؟"
برگمن می گوید: «ما در آغاز راهی تازه در پژوهشیم که بسیار هیجان انگیز ولی گاه سرگیجه آورست. ما امیدواریم این یافته ها را با مشاهداتی تازه پی بگیریم تا به بینشی از روند ستاره زایی در این کهکشان های "مرده" دست یابیم.»

واژه نامه:
M105 - elliptical galaxy - star formation - Wide Field Camera 3 - Hubble Space Telescope - Alyson Ford - Joel Bregman - spiral galaxy - Milky Way - beehive - ultraviolet - star cluster - Messier 105 - constellation Leo - WFC3 - dead galaxies

منبع: astronomy

0 دیدگاه شما:

Blogger template 'Browniac' by Ourblogtemplates.com 2008

بالای صفحه