نورهای شمالی در قابی از ابرهای بارانی

در 26 سپتامبر، فورانی بزرگ از تاج خورشیدی (CME) به مگنتوسفر یا مغناطکره ی سیاره ی زمین برخورد کرد و یک توفان ژئومغناطیسی شدید به همراه شفق هایی در مناطق گسترده به راه انداخت.
این تصویر در ساعت های نزدیک به نیمه شب از جزیره ی Kvaløya، خارج از Tromsø در کشور نروژ گرفته شده و درخشش شدید شفق های قطبی را نشان می دهد که در چارچوبی از ابرهای تکه تکه ی بارانی قرار گرفته است. ابرها به رنگ نارنجی دیده می شوند و از آنجایی که پرده ی رنگی و لرزان نورهای شمالی (شفق ها) از بلندای بیش از 100 کیلومتری زمین می تابد، ابرها در برابر آن ها به حالت ضدنور (silhouette) دیده می‌شوند.
پرتوهای شفقی همراستا و موازی به زمین می آیند ولی پرسپکتیو باعث شده این گونه به نظر برسد که از یک نقطه در اوج (سرسو)* آسمان می تابند.
نزدیک پایین صحنه، خوشه ی ستاره ای پروین و سیاره ی تابناک مشتری را می بینیم که از فاصله ای بسیار دورتر بر این نورهای ابرآلود شمالی می تابند.

------------------------
* سرسو: zenith یا سمت الراس، نقطه ای روی کره ی سماوی که دقیقن در بالای سر رصد کننده قرار دارد یعنی ارتفاع آن 90 درجه است. نقطه مقابل آن پاسو نام دارد. (منبع)

واژه نامه:
coronal mass ejection - magnetosphere - geomagnetic storm - aurora - rain cloud - silhouette - zenith - Pleiades star cluster - Jupiter - northern night

منبع: apod.nasa.gov

سحابی کوکون در نمایی گسترده

در این میدان شلوغ ستاره ای که پهنه ای در حدود 3 درجه از آسمان در محدوده ی صورت فلکی بلندپرواز ماکیان (دجاجه) را در بر دارد، نگاه ها به سوی سحابی کوکون یا پیله ی ابریشم جلب می شود. این پیله ی کیهانی یک منطقه ی فشرده ی ستاره زایی (تشکیل ستاره) است که بر ردی بلند از ابرهای غبار تیره ی میان ستاره ای، نشانی گذارده است.
سحابی کوکون، رده بندی شده با عنوان IC 5146، حدود 15 سال نوری گستردگی دارد و در فاصله ی حدود 4,000 سال نوری از ما قرار گرفته است. همچون دیگر مناطق ستاره زایی، ویژگی سحابی کوکون نیز رنگ سرخِ ناشی از گاز هیدروژنی است که به وسیله ی پرتو ستارگان جوان و داغ برانگیخته و گداخته شده و نیز رنگ آبی که در اثر بازتاب نور ستارگان توسط گرد و خاک موجود در لبه ی یک ابر مولکولی نامریی دیگر دیده می شود.
در واقع، ستاره ی درخشان نزدیک مرکز این سحابی احتمالن تنها چند صد هزار سال سن دارد و هم باعث گداختن و برافروختن سحابی شده و هم با کنار زدن گرد و غبار، حفره ای در دل منطقه ی ستاره زایی این ابر مولکولی پدید آورده است. ولی رشته های غبارآلود و بلندی که در این تصویرِ گرفته شده در محدوده ی نور دیدگانی (مریی) به رنگ تیره دیده می شوند، خود، ستارگانی را در دل نهفته اند که در مراحل شکل گیریند و در طول موج های فروسرخ دیده می شوند.

واژه نامه:
Cocoon Nebula - constellation Cygnus - star forming region - IC 5146 - hydrogen gas - molecular cloud - filament - infrared - wavelength

منبع: apod.nasa.gov

لکه خشن خورشید

یکی از فعالترین گروه لکه های خورشیدیِ چند سال گذشته هم اینک در حال پیمودن سطح خورشید است. این گروه لکه ها با نام AR 1302 که نخست در هفته ی گذشته تغییراتش را از لبه ی خورشید آغاز کرد، آنچنان بزرگ است که بدون تلسکوپ نیز می‌توان آن را دید (تصویر سمت چپ - منبع)
فوران های تاج خورشیدی ناشی از AR 1302 به تازگی در اطراف هر دو قطب زمین، توفان های نیرومند ژئومغناطیسی (زمین مغناطیسی) به همراه فعالیت چشمگیر شفقی به راه انداخته اند.
در تصویر بالا، پلاسمایی را می بینید که پس از فوران یک شراره ی خورشیدی رده ی X یا X-class* از لکه ی AR 1302 در روز پنجشنبه، به طور مغناطیسی بر فراز سطح خورشید معلق مانده. تصویر کره ی زمین نیز برای مقایسه ی اندازه ها و ابعاد به عکس افزوده شده.
گرچه روز شنبه هم یک شراره ی رده ی X دیگر از این لکه ی خورشید بیرون زد، ولی تاکنون هیچ یک از این شراره ها مستقیمن رو به سوی زمین نبوده اند. دسته لکه های AR 1302 به رشد و دگرگونی خود ادامه خواهد داد و احتمالن در هفته ی آینده [هم] بر چهره ی خورشید قابل دیدن خواهد ماند.
--------------------------------------------------------------
* ستاره شناسان، شراره های خورشیدی را بر اساس میزان درخشش پرتو ایکس آنها، در محدوده ی طول موج 1 تا 8 آنگستروم رده بندی می کنند. بر این پایه، سه رده شراره وجود دارد:
- رده ی X یا X-class: این شراره ها بزرگند و می توانند کل سیاره ی زمین را تحت تاثیر قرار دهند؛ ارتباطات رادیویی را قطع کرده و توفان های درازمدت رادیویی بیافرینند.
- رده ی M یا M-class: این شراره ها اندازه ای متوسط دارند و تاثیر رادیوییشان محدود و معمولن منحصر به نواحی قطبی است.
- رده ی C یا C-class: این شراره ها گاه به دنبال شراره های رده ی M  می آیند و در مقایسه با رده های X و M، کوچکند و پیامدهای اندکی بر روی زمین دارند. (منبع: spaceweather)

واژه نامه:
sunspot - Sun - AR 1302 - Coronal Mass Ejection - geomagnetic storm - aurora - plasma - X-class - flare

منبع: apod.nasa.gov

پرواز بر فراز آشیانه انسان

تاکنون رویای پرواز در ژرفای آسمان سیاره ی زمین را داشته اید؟ این کاریست که فضانوردان ساکن ایستگاه فضایی بین المللی هر روزه انجام می دهند: هر سه ساعت دو بار گردش به دور سیاره ی خستگی ناپذیرمان.
نمونه ای تماشایی از چشم اندازی که در این گردش ها پیش روی آن هاست را در این ویدیوی دور تند (درنگ زمانی) می بینید که از ترکیب عکس های گرفته شده در اوایل همین ماه ساخته شده:
فیلم را در یوتیوب ببینید.
هم چنانکه ISS (ایستگاه فضایی بین المللی) به سرعت در فضای شبانه ی نیمی از سیاره ی زمین به پیش می رود، صورت های فلکی آشنای ستارگان را نیز همچنان می توان بالای سرش دید. در افق، مِهی از هواپخش* ناشی از جو نازک زمین به شکل حلقه ی باریک و چندرنگی دیده می شود.
شگفتی های بسیاری از زیر ایستگاه می گذرند، از جمله کپه های بزرگ ابر سفید، پهنه هایی گسترده از دریای ژرف و آبی، خشکی های روشن از نور شهرهای بزرگ و شهرک ها، و ابرهای توفانی با درخشش آنی آذرخش.
ویدیو از فراز اقیانوس آرام شمالی آغاز می شود و از بخش های باختری آمریکای شمالی به سوی باختر آمریکای جنوبی رفته، و سرانجام در نزدیکی جنوبگان (قطب جنوب) با پدیدار شدن روشنایی روز پایان می یابد.

--------------------------------------------------
* هواپخش: یا Aerosol، نامی است که به سوسپانسیون ذرات جامد یا قطره‌های مایع در گاز اطلاق می‌شود. دود، ریزگرد اقیانوسی، آلودگی هوا، و مه دود امثالی از هواپخش هستند. (منبع:ویکی پدیا)

واژه نامه:
Earth - Astronaut - International Space Station - time-lapse video - ISS - aerosol - constellations of stars - atmosphere

منبع: apod.nasa.gov

گودال های یخ خشک روی بهرام

بخشی از یخ های سطح سیاره ی بهرام (مریخ) در حال ذوب شدن است. 
با نزدیک شدن پایان هر تابستان بهرامی، بخش هایی از پوشش گسترده ی یخ خشک دی اکسید کربن اطراف قطب جنوب آن در اثر گرمی هوا بخار می شود. در نقاطی که این یخ خشک دی اکسید کربن تصعید شده و مستقیمن به بخار تبدیل می شوند، چاله ها و گودال هایی نمایان می شوند. شاید چنین به نظر برسد که لبه ی این گودال های یخ، طلااندود شده، ولی در واقع ترکیب دقیق خاک دیواره های گودال ها هنوز ناشناخته است.
گودی های دایره ای نزدیک به میانه ی تصویر حدود 60 متر پهنا دارند. این عکس را دوربین هایرایز (HiRISE - آزمایشگاه علمی تصویربرداری با وضوح بالا) که بر روی مدارگرد شناسایی بهرام یا MRO نصب شده در اواخر ماه ژوییه گرفت.
طی چند ماه آینده با ادامه ی گردش سیاره ی بهرام به دور خورشید، فصل های سردتر بر بهرام چیره خواهند شد و جو رقیق سیاره آنقدر سرد می شود که نه تنها ذوب یخ ها را متوقف خواهد کرد بلکه دوباره به یخ زدن لایه های بیشتری از دی اکسیدکربن جامد خواهد انجامید.

واژه نامه:
South Pole - Mars - carbon-dioxide - dry ice - sublimate - HiRISE - Mars Reconnaissance Orbiter - solid carbon dioxide

منبع: apod.nasa.gov

منظومه خورشیدی زمانی پنج غول گازی داشته

* به باور دانشمندان، سامانه ی خورشیدی شاید زمانی یک غول گازی پنجمی هم داشته.

سیاره های غول گازی منظومه ی خورشیدی روزگاری پنج عدد بودند نه چهار عدد. این نتیجه از شبیه سازی چگونگی تکامل و فرگشت منظومه ی خورشیدی به کمک رایانه به دست آمده و نشان می دهد غول پنجم در حدود 4 میلیارد سال پیش، در پی برخوردی خشن با مشتری به سوی فضای میان ستاره ای رانده شده بوده.

ستاره شناسان چندین دهه در تلاش بودند که توضیحی برای ساختار کنونی منظومه ی خورشیدی بیابند. به ویژه این که اورانوس و نپتون نمی توانسته اند در جای کنونی شکل گرفته باشند - قرص گازی که با فشرده شدن و سفت شدنش، سیاره ها را پدید آورد، می بایست در لبه های منظومه ی خورشیدی بسیار باریک تر از آن بوده باشد که غول های یخی بسازد.

یک سناریوی محتمل تر می گوید که این سیاره ها در آغاز به شکلی فشرده نزدیک هم تشکیل شده بوده اند، و تنها زمانی پراکنده و از هم دور شدند که قرص گاز و غباری که از دلش پدید آمده بودند مصرف شده و به پایان رسید. مدارهای تنگ تر سامانه های سیارات فراخورشیدی این نظریه را پشتیبانی می کنند.
شماره ی 5؟ دانشمندان بر این باورند که منظومه ی خورشیدی ما شاید زمانی افزون بر کیوان، مشتری، اورانوس و نپتون، سیاره ی گازی پنجمی هم داشته.(منبع عکس)

ولی سیاره هایی از منظومه ی خورشیدی که گرانش بزرگی داشتند، یعنی مشتری، کیوان (زحل)، اورانوس و نپتون، جابجایی آرامی نداشته و بی سروصدا به خانه ی جدیدشات مهاجرت نکرده بوده اند. شبیه سازی های پیشین نشان می داد که دستکم یک سیاره، معمولن اورانوس یا نپتون، می بایست در اثر این درگیری و آشوب به بیرون منظومه پرتاب شده باشد. به گفته ی دیوید نِسوُرنی، از بنیاد پژوهشی جنوب باختری در بولدر کلرادو: «کسی نمی دانست چگونه این مساله را حل کند.»

اکنون نسورنی یک راه حل پیشنهاد می کند: "یک غول یخی میان کیوان و اورانوس که خود را به خاطر خواهر و برادران سیاره‌ایش قربانی کرد."

پنج سیاره می شود چهار تا

وی می گوید: «اگر شبیه سازی را با پنج سیاره ی گازی آغاز کنید، دوباره خواهید دید که یک سیاره را از دست می دهید. در بسیاری از موارد، نتیجه ی پایانی شباهت خوبی با منظومه ی خورشیدی خواهد داشت.»

نسورنی بیش از 6000 شبیه سازی رایانه ای با چهار یا پنج غول گازی و با تعیین جایگاه های اولیه ی گوناگون برای هر یک در اطراف خورشید انجام داد. شبیه سازی های او از کوتاه زمانی پس از پخش شدن قرص گازی آغاز می شد و تا 100 میلیون سال به درازا می کشید، زمانی به اندازه ی کافی بلند برای رسیدن و جای گرفتن سیاره ها در مدار پایانیشان.

به گفته ی وی، از شبیه سازی هایی که با 4 سیاره انجام شده بود، به جز 10%، بقیه با تنها سه سیاره پایان می یافتند. ولی در نیمی از شبیه سازی های پنج سیاره ای، نتیجه ی پایانی چهار سیاره در منظومه ی خورشیدی می شد که به گونه ی چشمگیری شبیه وضعیت کنونی بود. بهترین نتیجه ها زمانی به دست آمدند که جایگاه سیاره ی پنجم میان کیوان و اورانوس در نظر گرفته می شد و در پایان هم پس از برخوردی با مشتری از منظومه ی خورشیدی رانده می شد. پژوهش نسورنی برای انتشار در Astrophysical Journal Letters برگزیده شده.

سناریوی پنج سیاره ای به گشوده شدن چند راز دیگر نیز انجامید. برخی شبیه سازی های پیشین نشان می دادند در زمانی که غول های گازی بیرونی بر سر جایگاه به زد و خورد مشغول بودند، برای دست نخورده ماندن سیاره های سنگی درونی، می بایست مشتری از مداری نزدیک تر به خورشید به مدار کنونیش "پریده باشد".

نسورنی می گوید: «نظریه ی "پریدن مشتری" شبیه سازی های چهار سیاره ای را بسیار دشوار می کرد ولی برای شبیه سازی های پنج سیاره ای نتیجه ای طبیعی بود.» اگر مشتری غول یخی گمشده را از منظومه ی خورشیدی بیرون انداخته باشد، پس باید تکانه (اندازه حرکت) زاویه ای خود را از دست داده و از خورشید دور شده باشد. «این مستقل از دسته بندی بود.»

این بُر خوردن ها همچنین باعث به هم ریختن کمربند کویپر و ابر اُورت که تازه شکل گرفته بودند (ذخیره هایی از پیش-سیارات در ورای مدار کنونی نپتون) و پرتاب کردن خرده های باقی مانده به سوی فضای درونی منظومه ی خورشیدی شدند. این می تواند دوران خشونت هایی که پنداشته می شود 4 میلیارد سال پیش، زمانی که بیشتر گودال ها و دهانه های روی ماه پدید آمدند، رخ داده بوده را توضیح دهد. این دورانیست که اخترشناسان به آن "آخرین بمباران سنگین" می گویند.

گرگ تنها

این سیاره که دیرزمانیست گم شده، شاید هنوز جایی آن بیرون باشد. در ماه می، اخترشناسان ژاپنی اعلام کردند که سیاره هایی تنها و سرگردان را در دل تاریکی فضای بین ستاره ای یافته اند. به گزارش این گروه ستاره شناسان، شمار این گرگ های تنها شاید از شمار سیاراتی که وابسته به ستارگانند بیشتر هم باشد. اگر غول گازی پنجم هنوز آن بیرون باشد، می تواند یکی از همین سیاره های فراخورشیدی سرگردان باشد.

سیاره های کنونی هم ممکن است همزادهایی داشته باشند. پژوهش های پیشین نشان داده اند که شاید یک سیاره ی سنگی پنجمی هم بوده که از مداری میان بهرام (مریخ) و مشتری به بیرون پرتاب شده باشد، "اَبَرزمینی" که چه بسا توسط مشتری یا نپتون بلعیده شده.

نسورنی می گوید: «منظومه ی خورشیدی ما اکنون آرام و ساکت به نظر می رسد، ولی ما به خوبی می دانیم که چنین گذشته ی خشونت باری داشته. پرسش این است: "چقدر خشن؟"»

همکاران نسورنی چندین پیشنهاد برای نام این سیاره ی تازه به وی ارایه داده اند. از جمله ی این نام ها، "هادس"، خدای نادیدنی دنیای زیر زمین در اسطوره های یونانی، و "چیز 1" برگرفته از کتاب "گربه ی کلاه به سر" نوشته ی دکتر سئوس می باشند. در صورتی که پژوهش های آینده نیاز به بیش از یک سیاره را نشان دهند، این پیشنهاد دومی (چیز یک) امکان نام "چیز 2" را هم برایمان فراهم می کند! ولی او هنوز متقاعد نشده و اذعان می کند: «مطمئن نیستم که هیچ یک از این نام ها را بپسندم.»

واژه نامه:
solar system - gaseous planet - computer simulation - interstellar space - Jupiter - Uranus - Neptune - ice giant - extrasolar planet system - Saturn - David Nesvorny - rocky planet - Kuiper belt - Oort cloud - proto-planet - late heavy bombardment - Mars - Hades - Thing 1 -The Cat in the Hat - Thing 2

منبع: newscientist

یک سونامی بزرگ در خورشید

سونامی هایی به این عظمت هرگز در زمین روی نمی دهند. در سال 2006، یک شراره ی بزرگ خورشیدی که از لکه ای به بزرگی کره ی زمین برخاسته بود، امواج ضربه ای (Shock Wave) سونامی شکلی به راه انداخت که حتی برای خورشید نیز نمایشی شگفت انگیز بود.
برای کامل شدن حرکت تصویر چند لحظه شکیبا باشید.
در تصویر امروز این موج سونامی را می بینید که از منطقه ی فعال AR 10930 برخاسته است. این عکس توسط تلسکوپ شبکه‌ی نوری گشت خورشیدی (OSPAN) در نیومکزیکوی آمریکا ثبت شد.
موج ضربه ی پدید آمده از نظر فنی به نام "موج مورتون" شناخته می شود. این موج باعث فشرده شدن و بالا رفتن دمای گازهای درون نورسپهر خورشید (photosphere) از جمله هیدروژن شده و به درخشش لحظه ای شدیدتر می انجامد. محدوده ی طول موج تصویر، پرتوی سرخ بسیار ویژه ایست (هیدروژن آلفا) که منحصرن توسط گاز هیدروژن گسیل می شود.
این سونامی پرخروش به بیرون زدن چند رشته (افروزه) ی فعال از خورشید نیز انجامید گرچه بسیاری از آن ها دوباره خود را بازسازی نموده و سر جای خود بازگشتند.
سرعت گسترش این سونامی خورشیدی نزدیک به یک میلیون کیلومتر در ساعت بود و در عرض چند دقیقه سراسر خورشید را درنوردید.

واژه نامه:
sunspot - tsunami - shock wave - active region - AR 10930 - Optical Solar Patrol Network - OSPAN - Moreton wave - hydrogen - photosphere - Sun - filament - solar tsunami

منبع: apod.nasa.gov

از کمان تا شاه تخته، نوار مجلل کهکشان

از کمان (قوس) تا شاه تخته (کارینا)، کهکشان راه شیری در آسمان تاریک شبانه بر فراز جزیره ی بهشتی باشکوه و سرسبز "مانگایا"ی سیاره ی زمین می درخشد.
در این نمای پزرق و برق آسمان که برای ساکنان نیم کره ی جنوبی چشم اندازی آشناست، کوژی (توده ی مرکزی) کهکشان در بالا سمت چپ و ستارگان تابناک آلفا و بتا قنطورس نیز درست سمت راست میانه ی تصویر دیده می شوند.
جزیره ی آتشفشانی مانگایا با گستردگی 10 کیلومتر، جنوبی ترین جزیره از جزایر کوک است. زمین شناسان سن این جزیره را 18 میلیون سال برآورد می کنند و از همین رو، کهن ترین جزیره در اقیانوس آرام می باشد. مسلمن کهکشان راه شیری تا حدی کهن‌تر است چرا که برآورد سن پیرترین ستارگان آن بیش از 13 میلیارد سال است.
(یادداشت ویراستاران: این عکس از سوی رصدخانه ی سلطنتی گرینویچ (ROG) به عنوان بهترین عکس نجومی سال در بخش "زمین و فضا" برگزیده شد.)

واژه نامه:
Sagittarius - Carina - Milky Way Galaxy - Mangaia - southern hemisphere - galactic center - Alpha Centauri - Beta Centauri - Cook Islands - Pacific Ocean

منبع: apod.nasa.gov

آغاز فصل شفق ها

اعتدال یا برابران فصلی ماه سپتامبر (شهریور و مهر) امروز ساعت 9:05 به هنگام جهانی روی می دهد.
با گذر خورشید از استوای سماوی (کیهانی) به سمت جنوب، بهار در نیم کره ی جنوبی و پاییز در نیم کره ی شمالی زمین آغاز می شود. هم پاییز و هم بهار با فرا رسیدنشان افزایشی در توفان های ژئومغناطیسی پدید می آورند که البته هنوز دلیلش را نمی‌دانیم و به عنوان یک راز باقی مانده. بنابر این اینک که شب ها [در نیم کره ی شمالی] رو به بلندتر شدن نهاده اند، اعتدال پاییزی میتواند نویدبخش آغاز فصلی خوب برای تماشای شفق های قطبی نیز باشد.
پرده های لرزان شفق ماه سپتامبر امسال را اینجا می بینید که سراسر این چشم انداز باشکوه آسمان شب را در بر گرفته اند:
این عکس در اوایل ماه گرفته شده.
در پیش زمینه ی تصویر، پارک منطقه ای دریاچه ی Hidden نزدیک Yellowknife در مناطق شمال باختری کانادا دیده می‌شود. آب آرام دریاچه، شفق و رد درخشان ستارگانی که از لابلای نور مسحور کننده ی آسمان به بیرون می تابند را بازتابانده. البته شفق سیاره ی زمین که از بلندای 100 کیلومتری یا بالاتر می درخشد را از فضا نیز می توان دید.

واژه نامه:
September - equinox - celestial equator - geomagnetic storm - Hidden Lake Territorial Park

منبع: apod.nasa.gov

یک "عکس"، پنج "ماه"

باورش سخت است ولی ماهواره ی مدارگرد کاسینی ناسا بیش از هفت سال است که به دور سیاره ی کیوان می گردد. این فضاپیما از هنگام رسیدن به مقصد در یکم ژوییه ی 2004 تاکنون بیش از 150 بار به گرد این غول حلقه دار چرخیده و هر آنچه از سامانه‌ی کیوانی می دانیم را با طرحی نو برایمان فراهم کرده است. کاسینی در این چند سال بارها با تیتان، ماه غول پیکر کیوان، و بیش از یک دوجین بار با انسلادوس، ماه فواره دار کیوان رویارویی نزدیک داشته است. جدول همه ی رویارویی های کامل کاسینی، چه در گذشته و چه در آینده را اینجا ببینید.

کارولین پورکو که ریاست گروه تصویربرداری را به عهده دارد، بدون آن که نیازی به بزرگنمایی داده های علمی گسیلیده از کاسینی باشد، زیبایی و شکوه این منظومه ی سیاره ای خارق العاده را به نمایش می گذارد. یکی از همین تصاویر در سال 2009 به عنوان یکی از عکس های بخش "تصاویر سال" تایم برگزیده شد. هر بار که کاسینی از درون صفحه ی حلقه های کیوان می‌گذرد و دوربین های آن عکسی از آن می گیرد، تصویر یک یا چند ماه این سیاره نیز در میدان دید عکس ثبت می شود.
همین اتفاق در 29 ژوییه ی گذشته نیز روی داد؛ زمانی که فضاپیما از سمت شمالی و روشن از آفتابِ حلقه ها، درست بالای صفحه ی حلقه ها عکسی گرفت. در چارچوب تصویر، نیمی از ماه یخی ره آ، بزرگ تر از همه و در انتهای سمت راست پیش‌زمینه دیده می شود که 1.8 میلیون کیلومتر از دوربین فاصله دارد. قطر ره آ 1,528 کیلومتر است، تقریبن نصف قطر ماه زمین. سمت چپ آن، ماه کوچک تر، میماس با قطر 396 کیلومتر دیده می شود. حلقه ی A کیوان (به تیرگی اش توجه کنید) با شکاف اِنکه، نزدیک لبه اش، به پهنای 311 کیلومتر؛ و دورتر در سمت چپ نیز رشته های جداافتاده ی حلقه ی F را می بینیم.

طبیعتن نگاهتان به انسلادوس 504 کیلومتری سفید و درخشان هم افتاده که نزدیک میانه ی تصویر قرار دارد. ژانوس، ماهی که در سال 1966 به کمک تلسکوپ کشف شد با قطر 179 کیلومتر، همانست که در انتهای سمت چپ دیده می شود، و پاندورا با قطر 81 کیلومتر نیز بین حلقه های A و F نزدیک میانه ی تصویر دیده می شود.

این عکس در طول موج نور دیدگانی (مرئی، با فیلتر سبز) گرفته شده. مقیاس تصویر اصلی 7 کیلومتر در هر پیکسل است، که برای کار دقیق علمی اندکی نارساست ولی برای نمایاندن این گروه تماشایی بسیار خوب است.

در همین زمینه: 
گزارش تصویری از کیوان و منظومه اش: بخش یکم * بخش دوم * بخش سوم و پایانی

واژه نامه:
NASA - Cassini orbiter- Saturn - Saturnian system - Enceladus - Carolyn Porco - planetary system - ring plane - Rhea - Mimas - A ring - Encke gap - F ring - Janus - Pandora

منبع: skyandtelescope

بازوان در هم پیچیده آرپ 272

در این چشم انداز زیبای کیهانی که با بهره از داده های تصویری بایگانی میراث هابل درست شده ، دو کهکشان بزرگ در حال برخورد را با بازوهای مارپیچی به هم پیوسته می بینیم.
این جفت کهکشان در اطلس کهکشان های شگفت انگیز ِ ستاره شناس، هالتون آرپ، با نام آرپ 272 یا (Arp 272) ثبت شده اند ولی هر یک به تنهایی با نام های NGC 6050 (نزدیک میانه ی عکس) و IC 1179 (بالا سمت راست) نیز شناخته می شوند. کهکشان سومی که احتمالن آن هم عضوی از این سامانه ی برخوردیست، در بالا و سمت چپ کهکشان بزرگ‌تر، NGC 6050 دیده می شود. فاصله ی این ها از ما چیزی در حدود 450 میلیون سال نوریست و در خوشه ی کهکشانی هرکول قرار دارند. گستردگی این تصویر در این فاصله ی برآوردی، بیش از 150 هزار سال نوری می باشد.

گرچه این سناریو عجیب به نظر می رسد ولی اکنون باور بر اینست که برخورد کهکشان ها و یکی شدن آن ها در پایان کار، پدیده ای رایج است و آرپ 272 نیز نمایانگر یکی از مراحل این روند اجتناب ناپذیر است. در واقع گمان می رود که کهکشان بزرگ همسایه ی ما، یعنی آندرومدا نیز در حال نزدیک شدن به کهکشان ماست و نمای آرپ 272 شاید نیم نگاهی باشد از برخورد این دو، آندرومدا و راه شیری در آینده ی دور.

واژه نامه:
Arp 272 - spiral arm - Hubble Legacy Archive - Halton Arp - Atlas - Peculiar Galaxies - NGC 6050 - IC 1179 - interacting system - Hercules Galaxy Cluster - galaxy collision - spiral galaxy - Andromeda Galaxy - Milky Way

منبع: apod.nasa.gov

برای نخستین بار فعالیت های شدید فواره یک سیاهچاله به تصویر در آمد

* ماهواره ی WISE ناسا تصاویری را از فواره های خیره کننده یک سیاهچاله ثبت کرد.

* دانشمندان توانستند به کمک توانایی دید فروسرخ WISE، برای نخستین بار سنجش ها و اندازه گیری های
کلیدی از درخشان ترین بخش درون یک فواره ی سیاهچاله انجام دهند.

اخترشناسان با بهره از کاوشگر پیمایش میدان بازِ فروسرخ ناسا (WISE)، داده هایی کمیاب از یک سیاهچاله ی درخشان به دست آورند، داده هایی که جزییاتی تازه از این اجرام نیرومند و فواره های پرفروغشان را آشکار می کند.

دانشمندان برای به دست آوردن دانسته های بیشتر از محیط خشن اطواف سیاهچاله ها به مطالعه و بررسی فواره ها می پردازند. چیزهای بسیاری درباره ی ماده ای که به سوی سیاهچاله ها کشیده شده و به اصطلاح سیاهچاله از آن تغذیه می کند می دانیم؛ این ماده یک "قرص برافزایشی" خوانده می شود. همچنین اطلاعات زیادی هم از خود فواره ها می دانیم که با بهره از پژوهش های پرتو ایکس، پرتو گاما، و امواج رادیویی به دست آمده. ولی با وجود چندین دهه تلاش، سنجش ها و اندازه گیری های کلیدی از درخشان ترین بخش فواره ها که در قاعده ی آن قرار گرفته دشوار بوده است. اینک رصدهای فروسرخ WISE پنجره ای تازه به این حلقه ی گمشده گشوده است.
این تصویر متحرک را پوشاک گاندی به کمک تصاویر WISE ساخته
است که فوران های نیرومند و کاهنده ی نور فروسرخ در سیاهچاله ی
GX 339-4 را می نمایاند. گستره ی زمانی این تصویر نزدیک به 1
روز است و [پس از آن؟] شتاب یافت. نور فروسرخ طول موجی در
حدود 15 بربر توانایی دید انسان دارد. (منبع)

پوشاک گاندی از آژانس کاوش های هوافضای ژاپن (JAXA) می گوید: «تصور کنید اگر خورشید ما به طور ناگهانی شروع به فوران های نامنظم کند، در عرض چند ساعت 3 برابر درخشان تر شود، و سپس دوباره نورش فروکش کند چه می شود. این همان خشم و خروشی است که ما در این فواره مشاهده کرده ایم. ما با بهره از توان دید فروسرخ WISE، توانایی این را یافتیم که برای نخستین بار یک بخش درونی نزدیک قاعده ی فواره ی این سیاهچاله با جرم ستاره‌ای را بزرگنمایی کنیم و فیزیک فواره ها را در عمل ببینیم.»

این سیاهچاله با نام GX 339-4، پیش تر مشاهده شده بود. فاصله ی آن از زمین بیش از 20,000 سال نوری است و نزدیک مرکز کهکشان جای دارد. جرم آن دستکم 6 برابر جرم خورشید است و همچون دیگر سیاهچاله ها، مجموعه ای از ماده ی بی نهایت چگال (اَبَرچگال) با گرانشی آن چنان نیرومند است که جتی نور هم یارای گریز از آن ندارد. این سیاهچاله ستاره ای همدم دارد که به دورش می گردد و با موادش آن را تغذیه می کند. بیشتر موادی که از این ستاره ی همدم می آید به درون سیاهچاله فروکشیده می‌شود ولی بخشی از آن به شکل فواره ای با سرعت نزدیک به سرعت نور به بیرون فوران کرده و جریان می یابد.

پیتر آیزنهارت از آزمایشگاه پیشرانش جت ناسا (JPL) در پاسادنای کالیفرنیا می گوید: «برای دیدن فعالیت درخشان و خیره کننده‌ی یک سیاهچاله باید در زمان مناسب و از جایگاهی مناسب به آن نگریست. WISE به مدت یک سال، هر 11 ثانیه تصاویری حساس به نور فروسرخ از سراسر آسمان می گرفت، و همین باعث شد بتواند چنین رویداد نادری را ثبت کند.»

مشاهده ی تغییرپذیری این فواره از روی تصاویر گرفته شده در گذر زمان از یک تکه ی آسمان ممکن شد؛ این عکس ها را NEOWISE گرفته بود، بخش "شکارچی سیارک" در ماموریت WISE. داده های WISE به گروه این توانایی را داد که به منطقه ی فشرده ی اطراف قاعده ی فواره ای که از سیاهچاله بیرون می زد نگاه کنند. اندازه ی این منطقه برابر با پهنای یک سکه ی 10 سنتی است که از فاصله ی خورشید تا زمین به آن نگاه شود.

نتایج به شگفت زدگی گروه انجامید: تغییرات و نوسان های بزرگ و نامنظم در فعالیت فواره که به مقیاس زمانی از 11 ثانیه تا چند ساعت انجام می گرفت. آنچه دیده شد شبیه رقصی از رنگ های فروسرخ بود و متغیر بودن قاعده ی فواره را نشان می داد. شعاع آن حدود 24,000 کیلومتر بود و تغییراتی چشمگیر با ضریبی از 10 یا بیشتر داشت.

به گفته ی پوشاک: «فرض کنید فواره ی سیاهچاله یک شلنگ آتش نشانی است، در این صورت آنچه ما دیدیم این بود که جریان آب به طور پیاپی قطع و وصل می شد و خود شلنگ نیز اندازه اش به شدت تغییر می کرد.»
انگاره ی یک هنرمند از نمای احتمالی سیاهچاله ی GX 339-4 با درخشش خیره کننده اش. 
رصدهای فروسرخ ماهواره ی WISE ناسا بهترین اطلاعاتی که تاکنون از محیط خشن و آشفته ی فواره های این سیاهچاله به دست آمده را آشکار می کند.

داده های تازه همچنین به اخترشناسان اجازه داد بهترین اندازه گیری هایی که تاکنون برای میدان مغناطیسی یک سیاهچاله شده بود را انجام دهند، که 30,000 بار نیرومندتر از میدان تولید شده در سطح زمین است. این میدان نیرومند برای شتاب بخشیدن و هدایت کردن جریان ماده به درون یک فواره ی باریک مورد نیاز است. داده های WISE اخترشناسان را به شناخت چگونگی ساز و کار این پدیده ی شگفت انگیز نزدیک تر می کند.

واژه نامه:
NASA - WISE - black hole - jet - infrared - Wide-field Infrared Survey Explorer - accretion disk - X-ray - gamma ray - radio wave - Poshak Gandhi - JAXA - GX 339-4 - Sun - companion star - Peter Eisenhardt - Jet Propulsion Laboratory - JPL - NEOWISE

منبع: astronomy.com

نمای ژرف پروین

آیا تاکنون خوشه ی ستاره ای پروین را دیده اید؟ حتی اگر هم دیده باشید چه بسا هرگز به این شکل ندیده اید: غرق در گرد و خاک.
ستارگان خوشه ی پروین که شاید نام آورترین خوشه ی ستاره ای در آسمان باشد را می توان بدون کمک دوربین دوچشمی حتی در آسمان یک شهر پرنور نیز دید. گرچه در یک جای تاریک و با نوردهی بلندمدت، ابر گردوخاکی که آن را در بر گرفته نیز بسیار آشکار می شود.
تصویر امروز با نوردهی حدود 30 ساعته گرفته شده و پهنه ای از آسمان، چندین برابر گسترده تر از قرص کامل ماه را میپوشاند. خوشه ی پروین که با نام های هفت خواهران و M45 نیز شناخته می شود، با حدود 400 سال نوری فاصله از ما، در صورت فلکی گاو نر (ثور) قرار دارد.
بنا بر یک افسانه ی رایج با برداشتی امروزی، از زمان نامگذاری این خوشه، یکی از درخشان ترین ستارگانش کم کم ناپدید شد و تنها شش خواهر را به جا گذاشت که با چشم غیرمسلح دیده می شوند. البته شمار ستارگان قابل دیدن پروین، بسته به تاریکی آسمان اطراف و شفافیت و پاکیزگی چشم انداز بیننده، می تواند بیشتر یا کمتر از هفت تا دیده شوند.


واژه نامه:
Pleiades - star cluster - binoculars - full moon - Seven Sisters - M45 - constellation of Taurus

منبع: apod.nasa.gov

فیلمی که از ماهواره در حال سقوط گرفته شده

video
به گزارش ناسا، یک ماهواره ی مربوط به پژوهش های جوی (UARS) به اندازه ی یک اتوبوس کوچک در تاریخ 23 سپتامبر (یک روز دیرتر یا زودتر) دوباره وارد جو زمین خواهد شد. انتظار می رود فروپاشی آن به پدید آمدن یک آتشگوی بیانجامد که حتی در نور فراگیر روز هم دیده شود. البته بنا به "ارزیابی خطر" ناسا، همه ی این ماهواره در جو نخواهد سوخت و 26 قطعه ی بالقوه خطرناک از آن به جا می ماند که شاید در مسیری 500 مایلی روی زمین پراکنده شود.
ولی کجا؟ هیچ کس نمی تواند بگوید. تغییرات سریع مدار سقوط UARS باعث می شود نتوان منطقه ی افتادن تکه های آن را پیش بینی کرد.
در تاریخ 15 سپتامبر، عکاس نجومی، تیه ری لگال از این ماهواره ی بدفرجام، در یکی از آخرین گذرهایش از فراز فرانسه ویدیویی ثبت کرد که آن را در بالا می بینید. (دریافت این ویدیو به بزرگی 274 کیلوبایت )
بنا به داده های خود لگال، این ویدیو در 15 سپتامبر 2011 بین ساعت های 04:42:14 و 04:44:02 به وقت جهانی از شمال فرانسه (Dunkerque) گرفته شده. ماهواره در بلندی 252 کیلومتری قرار دارد و فاصله ی بیننده تا آن 316 کیلومتر است. ماهواره در حال غلتیدن دیده می شود که دلیلش می تواند برخورد آن با یکی از زباله های فضایی به جا مانده از سال ها پیش باشد.

واژه نامه:
NASA - UARS - satellite - astrophotographer - Theirry Legault - Upper Atmosphere Research Satellite

ویدیویی نمادین از یک سیاره با دو خورشید


«گر صبر کنی، غروب هر دو را می بینی!»
این شاید ضرب المثلی رایج در میان کسانی باشد که در جو Kepler-16b شناورند، سیاره ای که به تازگی توسط تلسکوپ فضایی کپلر یافته شده. ویدیوی پویانمایی پایین نمای احتمالی این سامانه ی سیاره ای را از دید یک مسافر فضایی نشان می دهد:


گرچه سامانه های چندستاره ای پدیده ای کاملن رایجند، ولی این نخستین سامانه ایست که یک "سیاره" دارد. از آنجایی که زمین ما در صفحه ی مداری هر دو ستاره و سیاره اشان قرار دارد، هر یک از این سه جرم در زمان های گوناگون، جلوی نور اعضای دیگر سامانه را می گیرد - به اصطلاح "گرفت" یا "کسوفی" پدید می آورد که به کاهشی چشمگیر در میزان نوری که به ما می‌رسد می انجامد. این گرفت های پیاپی باعث شده دانشمندان بتوانند برای کپلر 16b، دقیق ترین برآورد و اندازه گیری جرم و شعاع که تاکنون برای یک سیاره ی فراخورشیدی انجام شده بود را به دست آورند.
یافتن سیاره ای مانند کیوان (زحل) در مداری شبیه مدار ناهید (یعنی بسیار نزدیک به دو ستاره ی مادری)، یک غافلگیری شگفت‌انگیز خواهد بود و مسلمن در کانون پژوهش ها قرار خواهد گرفت.

واژه نامه:
Kepler-16b - Kepler satellite - planetary system - multiple star system - orbital plane - eclipse - Solar System - Saturn - Venus

منبع: apod.nasa.gov

شکل مارپیچی کهکشان ما حاصل یک برخورد است

* بازوهای مارپیچی کهکشان راه شیری حاصل یک برخوردِ میان کهکشانی هستند.

* ماده های تاریک و سنگین کهکشان کمان بودند که فشار آغازین را پدید آوردند.

شاید یک کهکشان کوچک به نام Sagittarius (کمان یا قوس) مسئول شکل گیری بازوهای مارپیچی کهکشان راه شیری باشد. کهکشان کمان در حدود 1.9 میلیارد سال پیش با کهکشان ما برخورد کرد. پس از آن، بر فراز قطب شمال کهکشانی چرخی زده و یک میلیارد سال بعد، یعنی حدود 900 میلیون سال پیش دوباره برخوردی دیگر انجام داده است. این کهکشان اکنون در راه بازگشت برای درگیری سوم است که طی 10 میلیون سال آینده یا کمی بیشتر روی خواهد داد.

این برخوردها اثری قابل توجه بر کهکشان راه شیری گذاشته بودند ولی محاسبه و اندازه گیری این تاثیرات به دلیل عدم اطمینان از میزان ماده ی تاریک درون کهکشان کمان دشوار بوده است. اکنون کریس پرسل در دانشگاه پیتسبورگ پنسیلوانیا و همکارانش به کمک برآوردهای تازه از جرم کهکشان کمان توانسته اند برای اثرات این برخوردها، دقیق ترین شبیه سازی تا این زمان را انجام دهند. (تصویر پایین را ببینید)
نمودی از درگیری "بزن و در رو"ی کهکشان همدم ما. (تصویر بزرگ تر)
این شبیه سازی از کهکشان راه شیری آغاز می شود که به شکل صفحه ای صاف با میله ای از گاز و ستاره در مرکزش تصویر شده. پس از نخستین برخورد، برخی از ستارگان به جای گردش در مدارهای دایره ای به دور میله ی مرکزی، شروع به چرخش در مدارهایی بیضی گون کردند. ترکیب این ها به پدید آمدن توده های چگال از گاز و ستاره در الگوهایی مارپیچی انجامید. پس از برخورد دوم، این مارپیچ ها به طور چشمگیری به آن هایی که اکنون در کهکشان راه شیری می بینیم تبدیل شدند. در این زمان، میله ی مرکزی سر جایش باقی ماند، درست مانند میله ی کنونی راه شیری.

این برخوردها همچنین ساختارهایی حلقه مانند به دور کهکشان راه شیری پدید آوردند. به گفته ی گروه پرسل، یکی از این ها بسیار شبیه یک ویژگی در آسمان شب است که به نام حلقه ی تکشاخ (Monoceros ring) شناخته می شود. شبیه سازی نشان می‌دهد که این حلقه به بازوهای مارپیچی وصل است - چیزی که فراتر از دید تلسکوپ های قدیمی تر بود. به پیش بینی پرسل، نسل بعدی نقشه های کهکشانی این پیوستگی را نشان خواهند داد.

استیو مازوسکی، یکی از اخترشناسان دانشگاه ویرجینیا در شارلوت ویل می گوید: «این شبیه سازی تحسین برانگیز است زیرا بسیاری از چیزهایی که اکنون می توانیم ببینیم را بازتولید می کند.»
مفاهیم این کار برای ما گسترده تر از درک تکامل و فرگشت کهکشانی است چرا که تصور می شود برخورد میان کهکشان ها و همنشین های آن ها در سراسر گیتی روی می دهد. به گفته ی پرسل: «چه بسا بسیاری از کهکشان های مارپیچی که ما می توانیم ببینیم به همین شیوه پدید آمده باشند.»

واژه نامه:
dwarf galaxy - Sagittarius - Milky Way - spiral arm - north pole - dark matter - Chris Purcell - Galactic evolution - central bar - ellipse - spiral pattern - Monoceros ring - Steve Majewski

منبع: newscientist

این قطب جنوب سیارک وستاست

این ساختارهای دایره ای در قطب جنوب سیارک وستا در اثر چه پدید آمده اند؟
در تصویر امروز، بخش پایینی دومین جرم بزرگ در کمربند سیارک ها را می بینیم که به تازگی و برای نخستین بار توسط فضاپیمای رباتیک داون یا Dawn که ماه پیش به آنجا رسید مورد عکسبرداری قرار گرفته.
از نزدیک که در این تصویرِ با وضوح 260 متری نگاه کنیم، نه تنها تپه ها و گودال ها و پرتگاه ها و دهانه های بیشتری را می بینیم، بلکه ویژگی های دایره ای ناهمواری را هم می بینیم که بیشتر بخش های پایین، سمت راست این جرم 500 کیلومتری را پوشانده اند.
گمانه زنی های اولیه بر اینست که این ساختارها ممکن است در اثر یک برخورد و چسبیدن به سیارکی کوچک تر پدید آمده باشد. گمان دیگر نیز بر اینست که این ویژگی ها شاید ناشی از فرآیندی درونی باشند که اندک زمانی پس از شکل گیری سیارک انجام گرفته باشد.
در چند ماه آینده که فضاپیمای داون با گردشی مارپیچ وار به این دنیای سنگی نزدیک تر شود و عکس هایی با وضوح و رزولوشن بالاتر بگیرد، احتمالن سرنخ های تازه ای به دست خواهیم آورد.

واژه نامه:
circular structure - south pole - asteroid - Vesta - asteroid belt - Dawn satellite - crater - cliff - internal process

منبع: apod.nasa.gov

دانه های جوشان خورشید

این یکی از واضح ترین عکس هاییست که تاکنون از خورشید گرفته شده. این تصویر خیره کننده، جزییاتی چشمگیر از یک لکه ی تیره ی خورشیدی (پایین تصویر) و بیشمار دانه های جوشان را نشان می دهد که شبیه دانه های ذرتند و در بالای تصویر دیده می شوند. (ویدیوی سه ثانیه ای آن را در زیر می بینید)
این عکس در سال 2002 و توسط تلسکوپ خورشیدی سوئدی در لاپالمای جزایر قناری گرفته شده. این نمای باکیفیت و با رزولوشن بالا با بهره از اپتیک پیچیده ی تطبیقی یا سازگار، بر هم نهی دیجیتالی تصاویر، و دیگر شیوه های پردازش جهت مقابله با اثر مات کنندگی جو زمین به دست آمده.
در حال حاضر یک دسته لکه ی خورشیدی در حال جابجایی در سطح خورشید می باشد و آنقدر بزرگ است که یک بیننده ی بااحتیاط می تواند حتی بدون بزرگنمایی نیز آن را ببیند.
واژه نامه:
Sun - sunspot - granule - Swedish Solar Telescope - adaptive optics - blurring effect

منبع: apod.nasa.gov

توفان در یک کوتوله قهوه ای

* ستاره شناسان در جهانی بیگانه تغییرات شدید آب و هوایی یافته اند.

* داده های فروسرخ نشان می دهد که احتمالن توفانی سهگین و هولناک در یک کوتوله ی
قهوه ای همسایه در حال درنوردیدن است.

گروهی از اخترشناسان زیر نظر دانشگاه تورنتو، تغییراتی شدید در درخشش یکی از کوتوله های قهوه ای همسایه مشاهده کرده اند که می تواند نشانه ی توفانی باشد عظیم تر از هر توفانی که تاکنون روی سیاره ها دیده شده. از آن جا که کوتوله های قهوه ای پیر و سیارات غول پیکر (مانند مشتری و کیوان - م) جو همانندی دارند، این یافته می تواند اطلاعات تازه ای از پدیده های آب و هوایی در سیاره های فراخورشیدی به ما بدهد.

دانشمندان در بخشی از یک بررسی گسترده روی کوتوله های قهوه ای همسایه (اجرامی که جرمی میان ستارگان کوتوله و سیارات غول پیکر دارند)، به کمک یک دوربین فروسرخ بر روی تلسکوپ 2.5 متری رصدخانه ی لاس کامپاناس شیلی، در طی چندین ساعت عکس هایی پیاپی از یک کوتوله ی قهوه ای به نام 2MASS J21392676+0220226 یا 2MASS 2139 گرفتند. آنان در همین بازه ی زمانی کوتاه، بزرگ ترین تغییراتی که تاکنون در درخشش یک کوتوله ی قهوه ای سرد دیده شده بود را ثبت کردند.
ستاره شناسان در یکی از کوتوله های قهوه ای نزدیک به زمین تغییرات روشنایی شدید دیده اند که می تواند نشانگر توفانی سهمگین تر از هر آن چه در یک سیاره دیده شده باشد. این یافته می تواند اطلاعاتی از آب و هوای سیارات فراخورشیدی به ما بدهد.(نقاشی)
ژاکلین رادیگان از دانشگاه تورنتوی کانادا می گوید: «ما دریافتیم که درخشش این کوتوله ی قهوه ای در عرض کمتر از 8 ساعت، تغییراتی شدید تا سی درسد (30%) نشان داد. بهترین توضیح اینست که تکه های روشن تر و تیره تر در جو این کوتوله ی قهوه‌ای، با چرخش آن به گرد محورش نمایان شده و به چشم ما می رسند.»

رای جایاواردانا از دانشگاه تورنتو نیز می گوید: «شاید ما در حال تماشای توفانی عظیم که در این کوتوله ی قهوه ای در حال وزیدن است باشیم، چه بسا نمونه ای بزرگ تر از لکه ی سرخ بزرگ مشتری در سامانه ی خورشیدی خودمان، و یا شاید چیزی که می‌بینیم، لایه های داغ تر و ژرف تر (پایین تر) جو آن باشد که از میان حفره های بزرگ روی پوشش ابریش دیده می شود.»

بنا به الگوهای نظری، ابرها در جو کوتوله های قهوه ای و سیارات غول پیکر زمانی پدید می آیند که ذرات کوچک غبارِ ساخته شده از سیلیکات و فلزات، فشرده می شوند. ژرفا و مشخصات تغییرات درخشش 2MASS 2139 در طول هفته ها و ماه ها تغییر کرد که نشانگر تحول و دگرگونی الگوی ابرها در جو آن با گذشت زمان است.

به گفته ی رادیگان: «ما به کمک اندازه گیری سرعت تغییرات ویژگی ابرهای جو کوتوله های قهوه ای می توانیم در نهایت به سرعتِ وزیدن بادهای جوی پی ببریم و از چگونگی پدید آمدن بادها در جو کوتوله های قهوه ای و سیارات آگاهی یابیم.»

واژه نامه:
extreme weather - Infrared - storm - brown dwarf - giant planet - atmospheres - phenomena - extrasolar planet - 2MASS J21392676+0220226 - 2MASS 2139 - brightness - Jacqueline Radigan - axis - Great Red Spot - Jupiter - solar system - Ray Jayawardhana silicate - metals - atmospheric wind -

منبع: astronomy.com

تک ستارگان کنونی چگونه همدمشان را از دست دادند؟

* این چگالی محیط تولد ستارگان است که تعیین می کند یک ستاره در کنار همدمش باقی بماند یا نه.

همه ی ستارگان تک و منفرد نیستند. در کهکشان راه شیری ما، نزدیک به نیمی از همه ی ستارگان یک همدم دارند و در یک سامانه ی دوتایی در فضا سیر می کنند. ولی توضیح این که چرا برخی ستارگان در سامانه های دوتایی یا حتی سه تایی قرر دارند ولی برخی دیگر تنها هستند یک راز بوده است. اکنون گروهی اخترشناس از دانشگاه بن آلمان و بنیاد ماکس پلانک برای اخترشناسی رادیویی، که آن هم در بن است، بر این گمانند که پاسخ را یافته اند: این محیط های گوناگون ستاره زایی هستند که تعیین می کنند ستاره ای همدم خود را نگه دارد یا نه.

ستارگان معمولن تنها و در انزوا شکل نمی گیرند بلکه گروهی و با هم از دل ابرهای گاز و غبار یا همان سحابی ها به دنیا میآیند. این پرورشگاه های ستاره ای سامانه های دوتایی تولید می کنند، و این بدان معناست که عملن همه ی ستارگانِ نوزاد همدمی دارند. بیشتر این گروه های ستاره ای به شتاب پراکنده می شوند تا جایی که هر کدام از اعضای گروه به بخشی از کهکشان تبدیل می‌شود. ولی چرا تنها نیمی از آن ها در آسمان به شکل دوتایی دیده می شوند؟
عکسی تلسکوپ فضایی هابل از خوشه ی ستاره ای باز NGC 265

پیش از پراکنده شدن گروه ستارگان، ستاره های دوتایی درون زایشگاه خود به حرکت در می آیند، و گروه ستاره شناسان چگونگی تعامل و برهم کنش گرانشی آن ها با دیگر ستارگان را مورد بررسی قرار دادند. مایکل مارکس از مدرسه ی بین المللی اخترشناسی و اخترفیزیک ماکس پلانک می گوید: «در بسیاری موارد، این زوج ها از هم جدا شده و به شکل دو تک ستاره ی تنها در می آیند، به همان شکلی که یک زوج رقصنده ممکن است در اثر برخورد با زوج های دیگر روی یک صحنه ی شلوغ رقص از هم جدا شوند.» بنابراین جمعیت ستارگان دوتایی پیش از آن که ستارگان از پرورشگاه خارج شده و در سراسر کهکشان پخش شوند کاهش می یابد.

همه ی پرورشگاه های ستاره ای مانند هم به نظر نمی‌رسند و مقدار جمعیت های گوناگونی دارند، چیزی که بدان "چگالی گروه" گفته می شود. هر چه زوج های دوتایی بیشتری در یک منطقه شکل بگیرد (چگالی بالاتر گروه)، برخورد میان زوج ها نیز بیشتر خواهد بود، و سامانه های دوتایی بیشتری از هم جدا شده و به شکل تک ستارگان در می آیند. این بدان معناست که هر گروه به هنگام از هم پاشیدن، ترکیبات متفاوتی از ستارگان تکی و دوتایی دارد، ترکیباتی که بستگی به چگالی آغازین ستارگان دارد.

دانشمندان شهر بن با بهره از الگوها و مدل های رایانه ای برای محاسبه ی ترکیب ستارگان و دوتایی ها در مناطقی با چگالی متفاوت، می توانند دریابند که چگونه پرورشگاه های گوناگون، تک ستاره و دوستاره به کهکشان میزبان ارایه می دهند. به گفته ی کروپا: «به دست آوردن ترکیب کهکشان راه شیری از این اعداد ساده است: ما تنها ستارگان تکی و دوتایی در همه ی گروه های پخش شده را با هم جمع می کنیم تا جمعیت کل کهکشان را به دست آوریم.»

مارکس می گوید: «این نخستین بار است که توانسته ایم محتوای ستاره ای کل یک کهکشان را محاسبه کنیم، چیزی که تاکنون به سادگی ممکن نبود. ما اکنون با این روش تازه، می توانیم از محتوای ستاره ای کهکشان های گوناگون آگاهی یابیم و شمار تک ستاره ها و ستارگان دوتایی درون آن ها را به دست آوریم.»

واژه نامه:
density - stellar nursery - galaxy - the Milky Wa - companion - binary system- double system- triple system - dance floor - Michael Marks - nebula

منبع: astronomy.com

شکارچی از چشم فروسرخ اسپیتزر

شمار اندکی از چشم اندازهای کیهانی تخیل انسان را مانند سحابی شکارچی (جبار) بر می انگیزانند؛ یک پرورشگاه غول پیکر ستاره ای که در حدود 1,500 سال نوری از ما فاصله دارد.
این نمای خیره کننده با رنگ های دروغین (رنگ های نمایشی)، پهنه ای در حدود 40 سال نوری از منطقه را می نمایاند و با بهره از داده های فروسرخ به دست آمده از تلسکوپ فضایی اسپیتزر ساخته شده. اگر این تصویر سحابی را با عکس آن در محدوده‌ی طول موج های نور دیدگانی (مریی) بسنجیم، خواهیم دید که در هر دو آن ها درخشان ترین بخش سحابی متعلق به ستارگان جوان، داغ، و سنگینی است که در خوشه ای به نام خوشه ی ذوزنقه قرار دارند. ولی تصویر فروسرخ چندین جرم پیش-ستاره را نیز آشکار می کند، اجرامی که هنوز در مرحله ی شکل گیری و زایشند و در این تصویر به رنگ سرخ دیده می‌شوند.
در حقیقت، یکی از نقطه های سرخ فامی که در طول رشته های تاریک گرد و غبار در سمت چپ این خوشه ی درخشان دیده می‌شوند، پیش-ستاره ای است که به نام HOPS 68 فهرست بندی شده و به تازگی دریافته اند درون پوشش پیش-ستاره ای خود بلورهایی دارد که عضو خانواده ی اولیوین از کانی های سلیکاته می باشند. 


واژه نامه:
Orion Nebula - stellar nursery - false-color - infrared - Spitzer Space Telescope - visual wavelength - Trapezium Cluster - protostar - HOPS 68 - crystal - silicate mineral - olivine - protostellar envelope

منبع: apod.nasa.goev

باز هم ماه "خرمن"

سر زدن یک قرص کامل ماه می تواند یک منظره ی زیبای آسمانی باشد، و این ماه های کامل می توانند نام های بسیاری هم داشته باشند. برای نمونه، ماه کامل این دوشنبه، نزدیک ترین ماه کامل به اعتدال پاییزی امسال در نیم کره ی شمالی بود، قرص ماهی که به طور سنتی به نام Harvest Moon (ماه خرمن، ماه درو، ماه برداشت محصول) شناخته می شود.
بنا به باورهای کهن قومی، مناسبت این نام از این روست که کشاورزان می توانستند در پایان فصل کاشت و داشت، تا دیرگاه شب و زیر نور مهتاب به کار درو و برداشت محصول بپردازند.
این تصویر آرام که با لنز تله فوتو گرفته شده، طلوع ماه دروی این سپتامبر را در تورین ایتالیا نشان می دهد. در جلوی قرص نارنجی رنگ ماه، کلیسای بالای تپه ی Superga به چشم می خورد که به حالت ضدنور (silhouette) و تمامن تیره دیده می‌شود.

در همین زمینه: ماه "برف"

واژه نامه:
Harvest Moon - Full Moon - autumnal equinox - northern hemisphere - growing season - telephoto - Basilica of Superga

منبع: apod.nasa.gov

کشف سیاره ای که به دور دو خورشید می گردد

* دانشمندان سیاره ای یافته اند که به گرد دو ستاره می چرخد.

"یک سیاره با دو خورشید" شاید برای علاقمندان رشته فیلم های جنگ ستارگان نمایی آشنا باشد ولی تا این زمان، برای دانشمندان نمایی آشنا نبود. گروهی از پژوهشگران از جمله آلن باس از بنیاد کارنگی، موفق به کشف سیاره ای شده اند که به گرد یک جفت ستاره می چرخد.

این نخستین بار است که ستاره شناسان شواهد مستقیم و سرراستی از آن چه یک "سیاره ی دوستاره ای" (circumbinary) خوانده می شود یافته اند. چند سیاره ی دیگر نیز مظنون به گردش به دور هر دو عضو یک سیستم دوستاره ای بوده اند، ولی ترانزیت یا گذر چنین سیاره هایی از برابر دو خورشیدشان تاکنون دیده نشده بود.

گروه یاد شده، به سرپرستی لورنس دویل از مرکز کارل ساگان برای پژوهش زندگی در کیهان در بنیاد SETI در Mountain View کالیفرنیا، از داده های نورسنجی به دست آمده از تلسکوپ فضایی کپلر ناسا که روشنایی 155,000 ستاره را نظاره و بررسی می کند بهره بردند.
انگاره ی یک هنرمند از سیاره ی کپلر-16b، نخستین سیاره ای که به طور قطعی 
مشخص شده به گرد دو ستاره می گردد.

آن ها این سامانه ی دوستاره ای را هنگامی کشف کردند که متوجه شدند در این سامانه، ستارگان جلوی نور هم را می گیرند و هر یک، دیگری را از چشم تلسکوپ کپلر پنهان می کند. این ستارگان دو "گرفت" (کسوف، خورشیدگرفتگی) داشتند: گرفت نخستین، زمانی بود که ستاره ی کوچک تر بخشی از ستاره ی بزرگ تر را می‌پوشاند، و گرفت دوم زمانی رخ می داد که ستاره ی بزرگ‌تر به طور کامل ستاره ی کوچک تر را پنهان می‌کرد.

ولی پژوهشگران همچنین متوجه شدند در برخی زمان‌های دیگر، نور هر دو ستاره کاسته می شود، حتی در زمانی که هیچ یک دیگری را نپوشانده. این الگو نشان‌دهنده ی وجود احتمالی یک جرم سوم بود. این واقعیت که این به اصطلاح گرفت سوم و چهارم در بازه های زمانی گوناگون و با ژرفاهای گوناگون رخ می داد، نشان داد که ستارگان در هر بار گرفت، در نقطه ای متفاوت از مدارشان بوده اند. این نتایج نشان داد که گرفت های سوم و چهارم در اثر چیزی روی می دهد که به دور هر دو ستاره می چرخد، نه جرمی که تنها به دور یکی از آن ها و یا حتی به گرد ستاره ای دیگر می‌چرخد.

اندازه گیری های مربوط به زمان های هر 4 نوع "گرفت"، که با بهره از بر هم کنش های گرانشی متقابل میان دو ستاره و جرم سوم به دست می آمد ثابت نمود که جسم سوم در حقیقت یک سیاره است. بررسی ستاره شناسان نشان داد که جرم این سیاره کم تر از مشتری، و شاید هم اندازه ی جرم کیوان باشد، و نیز ستاره ی بزرگ عضو این سامانه ی دوستاره ای، از خورشید ما کوچک تر است.

باس می گوید: «این کشف خیره کننده است. یک بار دیگر داستان های علمی تخیلی به واقعیت تبدیل شدند.»

واژه نامه:
Star Wars - Tatooine - planet - circumbinary planet - dual-star system - Laurance Doyle - Alan Boss - photometric - NASA - Kepler space telescope - eclipse - tertiary - quaternary - gravitational interaction - Jupiter - Saturn - Sun - science fiction - Kepler-16b

کهکشانی در یک حباب

کهکشان مارپیچی پرزرق و برق NGC 3521 فاصله ای برابر با 35 میلیون سال نوری از ما دارد و در صورت فلکی شیر (اسد) واقع شده است. NGC 3521 از کهکشان های نسبتن درخشان در آسمان سیاره ی زمین است و آن را با تلسکوپ های کوچک نیز می توان تماشا کرد، ولی عکاسان نجومی آماتور، اغلب، دیگر کهکشان های مارپیچی صورت فلکی شیر مانند M66 و M65 را به آن ترجیح داده و نادیده اش می انگارند. گرچه نادیده گرفتنش در این تصویر رنگی کیهانی دشوار است.
گستردگی این کهکشان در حدود 50,000 سال نوری است و در این عکس بازوهای مارپیچی چندگانه، تکه تکه و نامنظمِ ویژه اش را که با غبار، مناطق ستاره زایی صورتی رنگ، و خوشه های ستاره ای جوان و آبی رنگ تزیین شده می بینیم.
گفتنی است این نمای ژرف همچنین NGC 3521 را درون پوسته های حبابی شکل غول پیکری نشان می دهد. این پوسته ها احتمالن بقایای جریان های کشندی، جریان هایی از ستارگانی که از کهکشان های اقماری کناری بیرون کشیده شده اند می باشند. این کهکشان ها در گذشته ای دور با NGC 3521 ادغام و یکی شده بوده اند.

واژه نامه:
NGC 3521 - Bubble - spiral galaxy - constellation Leo - M66 - M65 - spiral arm - star forming region - cluster - tidal debris

منبع: nasa.gov/apod

هرشل تصویری تازه از فرگشت کهکشان ها ارایه می کند

* داده های این رصدخانه ی فضایی نشان می دهد که برخوردهای کهکشانی تنها نقشی جزیی در
بروز ستاره زایی در روزگار گذشته داشته، و این ستاره زایی هم بیشتر به مقدار گاز درون یک کهکشان بستگی داشته است.

رصدخانه ی فروسرخ فضایی هرشل وابسته به آژانس فضایی اتحادیه ی اروپا (ESA) کشف کرده که کهکشان ها برای بروز فوران های ستاره فشانی نیاز به برخورد با یکدیگر نداشته اند. این یافته به کنار رفتن این فرضیه ی دیرپا می انجامد و از چگونگی فرگشت و تکامل کهکشان ها تصویری باشکوه تر ارایه می کند.

نتیجه گیری ها بر پایه ی رصدهای تلسکوپ هرشل از دو تکه از آسمان، هر یک به پهنای حدود یک سوم اندازه ی قرص کامل ماه انجام شد. این مثل آنست که از درون یک سوراخ کلید به سراسر کیهان نگاه کنیم. هرشل بیش از یک هزار کهکشان با فاصله های گوناگون از زمین را مشاهده کرد که محدوده ی سنی به اندازه ی 80% عمر کیهان را نشان می دادند. این مشاهدات از آن جهت یگانه و منحصر به فردند که هرشل توانایی بررسی در دامنه ای گسترده از پرتوی فروسرخ را دارد و می تواند از ستاره‌زایی (تشکیل ستاره) تصویری کامل تر نسبت به آن چه تاکنون دیده شده ارایه کند.
یک کهکشان که جریانی پرسرعت و باریک از گاز سرد را به سوی خود کشیده و به شکل قرصی برافزایشی به دور خود در آورده و جذب می کند. این رشته ها جریانی پایدار از مواد خام برای تغذیه ی یک روند آرام تر ستاره زایی را فراهم می کنند. این سناریوی نظری برای چگونگی شکل گیری کهکشان ها بر پایه ی شبیه سازی های بیشماریست که توسط دکل و همکاران انجام شد. گرچه فرآیند واقعی این جریان به درون یک کهکشان هرگز مستقیمن دیده نشده، و هنوز به شکل نظریه باقی مانده.
سال ها این باور وجود داشت که آهنگ ستاره زایی در روزگار آغازین کیهان و حدود 10 میلیارد سال پیش به اوج خود رسیده بود. در آن هنگام روند ستاره زایی در برخی کهکشان ها 10 یا حتی 100 برابر شدیدتر از آن چه در کهکشان های کنونی روی می دهد بود.

در همسایگی ما - که نمایانگر امروز کیهان است، چنین آهنگ ستاره زایی بالایی کمیاب است و به نظر می رسد همیشه [فقط] در اثر برخورد کهکشان ها با یکدیگر رخ می دهد. همین باعث شده اخترشناسان چنین فرض کنند که در سراسر تاریخ کیهان نیز چنین بوده و آهنگ بالای ستاره زایی فقط در اثر برخورد کهکشان ها رخ می داده. اکنون تلسکوپ هرشل نشان می دهد که این باور در مورد کهکشان های دوردست که نمایانگر میلیاردها سال پیشند درست نیست.

دیوید الباز از CEA Saclay فرانسه، و همکارانش داده های هرشل را مورد بررسی و تحلیل قرار دادند و دریافتند که برخوردهای کهکشانی تنها نقشی اندک در بروز و شکوفایی ستاره زایی در روزگار گذشته داشته اند.

این گروه با مقایسه ی میزان نور فروسرخ گسیلیده از این کهکشان ها در طول موج های گوناگون، نشان داده که آهنگ تشکیل ستاره بستگی به میزان گاز درون کهکشان ها دارد، نه برخورد آن ها.

گازها مواد خام سازنده ی ستارگانند، و این پژوهش یک پیوند ساده را نمایان می کند: هر چه گاز درون یک کهکشان بیشتر باشد، ستاره ی بیشتری متولد می شود. الباز می گوید: «تنها کهکشان هایی که گاز زیادی درونشان نمانده برای فراهم آوردن گاز و پدید آوردن آهنگ بالای ستاره زایی نیاز به برخورد با دیگر کهکشان ها دارند.» این مساله در مورد کهکشان های روزگار کنونی صدق می کند چرا که این کهکشان ها پس از ستاره زایی در طی بیش از 10 میلیارد سال، بیشتر مواد خام گازی خود را از دست داده اند.

این پژوهش از پدیده ی ستاره زایی تصویری باشکوه تر نسبت به گذشته ارایه می دهد، تصویری با کهکشان هایی که به آرامی و به گونه ای طبیعی از گازی که از محیط اطراف جذب کرده اند رشد و نمو می کنند.

گوران پیلبرت از ESA می گوید: «هرشل قرار بود تاریخ ستاره زایی در سراسر زمان کیهانی را بررسی کند. اکنون این مشاهدات تازه درک و شناخت ما از تاریخ جهان را تغییر می دهد.»

واژه نامه:
European Space Agency - ESA - Herschel infrared space observatory - infrared - David Elbaz - space observatory - galaxy collision - wavelength - gaseous raw material - Göran Pilbratt - Dekel

منبع: astronomy.com

سحابی حباب و M52

در این تصویر ترکیبی کیهانی، به چشم ما تعادل و برابری زیبایی میان سحابی حباب در گوشه ی پایین سمت راست و خوشه ی باز ستاره ای M52 برقرار است ولی در مقیاس های دیگر این دو نامتعادلند.
همین تصویر در اندازه ی بزرگ- بزرگ تر
سحابی حباب یا NGC 7635 که درون یک مجموعه گاز و غبار بین ستاره ای واقع شده، در اثر دمیده شدن بادهای یک تک ستاره‌ی سنگین رده ی O پدید آمده و تنها 10 سال نوری پهنا دارد. از سوی دیگر، M52 یک خوشه ی باز پرستاره با هزاران ستاره است و گستردگیش آن حدود 25 سال نوری می باشد. سحابی حباب در لبه های شمالی صورت فلکی ذات الکرسی دیده می شود و فاصله ی برآوردی آن و مجموعه ابر اطرافش از ما چیزی حدود 11,000 سال نوریست در حالی که فاصله ی خوشه ی ستاره ای M52 از ما نزدیک به 5,000 سال نوری می باشد.
گستردگی این نمای میدان گسترده ی تلسکوپی در آسمان حدود 1.5 درجه است که سه برابر اندازه ی ظاهری قرص کامل ماه است.

واژه نامه:
Bubble Nebula - open star cluster - M52 - O-type star - NGC 7635 - Cassiopeia - apparent size

منبع: apod.nasa.gov

50 سیاره تازه کشف شد؛ آیا یک "زمین" دیگر در میان آن هاست؟

نیاز نیست یکی از علاقمندان فیلم آواتار باشید تا بدانید که سیاره های قابل سکونتِ فراتر از منظومه ی خورشیدی چقدر می توانند تخیل و رویاپردازی افراد را برانگیزانند. اخترشناسان همواره امید دارند شاید فضاپیمای کپلر که در جستجوی شواهدی از صدها دنیای تازه است، شکار بعدیش مانند همین پاندورای داستانی، قابل زندگی باشد.

چنین سیاره ای باید درون منطقه ای از فضای دور ستاره اش باشد که به نام "منطقه ی قابل سکونت" (habitable zone) شناخته می شود: نه خیلی سرد و نه خیلی گرم، به گونه ای که آب مایع دستکم در بخشی از سطح سیاره یافت شود. ضخامت جو و میزان پوشش ابری نیز می تواند اثر بسیاری روی دمای سطح داشته باشد. ولی ما از فاصله ی چندین سال نوری چگونه می توانیم بفهمیم دمای یک سیاره خطرناک است یا زندگی بخش؟
تلسکوپ 3.6 متری ESO در لاسیلا در حال کار. ساختمان روشن از مهتاب زیر توده ی مرکزی (کوژی) کهکشان راه شیری. این تلسکوپ در سال 1976 گشایش یافت و در حال حاضر به همراه طیف نگار HARPS، دقیق ترین شکارچی فراسیارات از طریق سرعت شعاعی کار می کند. لاسیلا که نخستین پایگاه ESO در شیلی است، در 600 کیلومتری شمال سانتیاگو و در بلندای 2,400 متری واقع شده است.

یک گروه سه نفره از اخترفیزیکدانان روشی را برای برآورد و ارزیابی این موضوع طراحی نموده اند. این شبیه سازی با فرض اتمسفری که عمدتن از نیتروژن، آب، و دی اکسید کربن تشکیل شده انجام می گیرد. روش آن ها شامل تعیین سپیدایی (albedo)* یا بازتاب است، که راهی دیگر برای دانستن میزان نور و گرماییست که سیاره از ستاره اش می گیرد یا پس می زند. ابرهای سفید نشانگر بازتاب و آلبدوی بالا و اثر خنک کنندگی اند. مقدار کافی ابر می تواند مقدار کافی گرما بازبتاباند و پس بزند و به آب مایع اجازه دهد حتی روی سیاره ای که در مداری نسبتن نزدیک به گرد ستاره می چرخد نیز وجود داشته باشد.

میزان گرمایی که سیاره جمع می کند و به شکل تابش می تاباند نیز به همان اندازه مهم است. تفاوت بین این دو فرآیند چیزیست که به نام اثر گلخانه ای می شناسیم.

این گروه از روش شبیه سازی جوی خود برای یک سیاره ی تازه کشف شده بهره بردند؛ سیاره ی HD 85512b در صورت فلکی بادبان. و از این راه توانستند برآورد کنند که این سیاره ممکن است ابر کافی برای نگهداری آب مایع داشته باشد، گرچه به شکلی ناراحت کننده به ستاره اش نزدیک است.

لیزا کالتنگر از مرکز اخترفیزیک هاروارد اسمیتسونیان و یکی از نویسندگان مقاله می گوید: «این سیاره بسیار هیجان انگیز است چرا که اگر یک سیاره ی سنگی باشد، دومین سیاره ی تایید شده ای خواهد بود که درون منطقه ی قابل سکونت دور ستاره اش قرار گرفته است.»

سیاره ی یاد شده به گرد ستاره ی HD 85512 می چرخد، کوتوله ای نارنجی (رده ی طیفی K5) با قدر 7 و در فاصله ی 36 سال نوری از زمین. این سیاره به تازگی توسط گروه شکارچی سیاره و به کمک HARPS یا (High-Accuracy Radial-Velocity Planet Searcher)، طیف سنج فوق دقیقی که روی تلسکوپ 3.6 متری سازمان فضایی اروپا در رصدخانه ی لاسیلای شیلی نصب شده کشف شد. لرزش و لنگش اندک در سرعت شعاعی ستاره نشان می دهد جرم سیاره دستکم 3.6 برابر جرم زمین است و احتمالن چندان بیش از این نخواهد بود. هر 58 روز یک بار هم به گرد ستاره می چرخد.

هیچ راهی وجود ندارد که تنها از روی جرم بتوان حدس زد سیاره کوچک و سنگی است (همچون سیاره های مانند تیر، ناهید، زمین، و بهرام) یا بزرگ و گازی است (مثل یک نپتون کوچک). برای این که HD 85512b سنگی باشد باید قطری حدود 1.4 برابر زمین داشته باشد. اگر قطرش به حدود دو برابر قطر زمین برسد، چگالیش بیشتر شبیه سیاره ای گازی-یخی مانند نپتون خواهد بود.

البته حتی اگر این سیاره ی تازه کشف شده، تسکین بخش مثل یک استخر شنا با آب گرم باشد باز هم تضمینی وجود ندارد که قابل زندگی باشد. به گفته ی متخصص و کارشناس سیارات فراخورشیدی، سارا سیگر از MIT: «گرچه از نظر ما آب پایه ای ترین ماده برای زندگیست، ولی شاید نیاز به بسیاری از مواد دیگر نیز داشته باشیم. شوربختانه شرایط دیگر به راحتی قابل مشاهده و رصد نیستند.»

-------------------------------
سپیدایی (albedo، آلبدو): به معنی درصد بازتاب نور از سطح یک جسم است. مقادیر این کمیت می‌تواند از صفر (تاریک مطلق) تا یک (روشن مطلق) تقییر پیدا کند. آلبدو را گاه با درصد و گاه با یک عدد اعشاری کوچکتر از یک نشان میدهند.  (منبع: ویکیپدیا)

واژه نامه:
Avatar - habitable planet - the solar system - Kepler mission - Pandora - planet - habitable zone - liquid water - atmosphere - nitrogen - carbon dioxide - albedo - reflectivity - greenhouse effect - HD 85512b - Vela - Lisa Kaltenegger - HD 85512 - orange dwarf - spectral type - K5 - HARPS - High-Accuracy Radial-Velocity Planet Searcher - Mercury - Venus - Earth - Mars - Neptune - exoplanet - Sara Seager - ESO

منبع: skyandtelescope

Blogger template 'Browniac' by Ourblogtemplates.com 2008

بالای صفحه