ستاره ای که نباید وجود داشته باشد

* گروهی از پژوهشگران ستاره ای یافته اند که نسبت فلزات در آن بیش از 20,000 بار
کم تر از خورشید خودمان است.

ستاره ای کم نور در صورت فلکی شیر (اسد) به نام SDSS J102915+172927 یافت شده که پایین ترین میزان عناصر سنگین‌تر از هلیوم را در میان تمام ستارگان شناخته شده دارد؛ عناصری که اخترشناسان آن ها را "فلزات" می نامند. جرم این ستاره کمتر از خورشید است و شاید بیش از 13 میلیارد سال سن داشته باشد.

الیزابتا کافو از دانشگاه هایدلبرگ آلمان و رصدخانه ی پاریس در فرانسه می گوید: «بنا به پیش بینی یک نظریه که به طور گسترده پذیرفته شده، چنین ستارگانی با جرم کم و میزان فلزاتی بی نهایت پایین، نباید وجود داشته باشند چرا که ابرهایی از ماده که این ستارگان از دل آن ها پدید آمده اند هرگز توان فشرده شدن نداشته اند. یافتن یک ستاره در این "منطقه ی ممنوعه" برای نخستین بار شگفت آور است؛ و معنایش اینست که ما شاید نیاز به بازنگری در برخی الگوهای شکل گیری ستارگان داشته باشیم.»
در مرکز این تصویر، ستاره ای معمولی و کم نور، آنقدر کم نورتر که آماتورها تنها از درون بزرگ ترین تلسکوپ هایشان می توانند آن را ببینند قرار دارد. این ستاره ی باستانی در صورت فلکی شیر، SDSS J102915+172927 نامیده شده و معلوم شده که در میان همه ی ستارگان شناخته شده، دارای کمترین میزان عناصر سنگین تر از هلیوم می باشد. جرم آن از خورشید کمتر است و شاید بیش از 13 میلیارد سال سن داشته باشد.
این گروه ویژگی های ستاره ی یاد شده را به کمک ابزارهای طیف سنجی و طیف نگاری X-shooter و UVES نصب شده بر تلسکوپ بسیار بزرگ (VLT) در آتاکامای شیلی مورد بررسی قرار دادند و به این شیوه توانستند فراوانی عناصر گوناگون شیمیایی در ستاره را بسنجند و اندازه بگیرند. آنان دریافتند که نسبت فلزات در ستاره ی SDSS J102915+172927 بیش از 20,000 بار کوچک تر از این نسبت در خورشید است.

پی یر کارلو بونیفاچیو از رصدخانه ی پاریس می گوید: «این ستاره به حدی کم نور و دچار فقر فلزات بود که ما در نخستین رصدمان تنها توانستیم نشانه ی یک عنصر سنگین تر از هلیوم - کلسیوم - را آشکار کنیم. ما ناچار شدیم از مدیرکل رصدخانه ی جنوبی اروپا (ESO) درخواست زمان اضافی استفاده از تلسکوپ برای بررسی نور ستاره در جزییاتی بیشتر و با زمان نوردهی بیشتر جهت یافتن فلزات دیگر کنیم.»

کیهان شناسان بر این باورند که سبک ترین عناصر شیمیایی - هیدروژن و هلیوم - کوتاه زمانی پس از مهبانگ (انفجار بزرگ) پدید آمدند، به همراه مقداری لیتیوم؛ در حالی که تقریبن همه ی عناصر دیگر در زمان های بعد در ستارگان به وجود آمدند. انفجارهای ابرنواختری باعث پخش و گسترش مواد ستارگان به درون فضای میان ستاره ای شده و آن را سرشار از فلزات کردند. ستارگان جدید از دل این فضای غنی شده پدید آمدند، از همین رو ستارگان تازه نسبت به ستارگان قدیمی تر مقادیر بیشتری فلز در ترکیبشان دارند؛ بنابراین نسبت فلزات در هر ستاره گویای سن آن است.

لورنزو موناکو از ESO می گوید: «ستاره ای که ما بررسی کردیم بی نهایت کم فلز است، نشانه ای از این که بسیار کهن است. این می تواند یکی از کهن ترین ستارگانی باشد که تاکنون یافته ایم.»

شگفتی دیگر، نبودِ لیتیوم در SDSS J102915+172927 است. ترکیب چنین ستاره ی پیری باید همانند ترکیب کیهان در زمان کوتاهی پس از مهبانگ باشد، با اندکی فلز بیشتر. ولی گروه دریافت که نسبت لیتیوم در این ستاره دستکم 50 بار کمتر از میزانیست که انتظار می رود در مواد پدید آمده پس از مهبانگ تولید شده باشد. بونیفاچیو می افزاید: «این که چگونه لیتیومی که درست پس از آغاز جهان تولید شد، در این ستاره از بین رفته، یک راز است.»

پژوهشگران همچنین خاطرنشان می کنند که این ستاره ی شگرف چه بسا یگانه و منحصر به فرد نباشد. به گفته ی کافو: «ما چندین ستاره ی دیگر شناسایی کرده ایم که شاید سطح فلزشان همانند یا حتی پایین تر از SDSS J102915+172927 باشد. اکنون برنامه ی ما مشاهده ی این ستارگان به وسیله ی VLT است تا ببینیم آن ها نیز می توانند چنین موردی باشند یا نه.»

واژه نامه:
hydrogen - helium - Big Bang - element - Supernova - interstellar medium calcium - Piercarlo Bonifacio - European Southern Observatory - ESO - X-shooter - UVES - Very Large Telescope - VLT - Elisabetta Caffau - forbidden zone - constellation Leo - Lion - SDSS J102915+172927 - helium - metal - Lorenzo Monaco - lithium

منبع: astronomy.com

2 دیدگاه شما:

یوزپلنگ

مثل همیشه جالب بود ،اگر چه هرچه تلاش کردم تمام اسمو نتونستم حفظ کنم!!

سپاس هیچ گرامی

یک ستاره در هفت آسمان

لطف دارید یوزپلنگ عزیز
سپاس از بازدید و نظرتون

Blogger template 'Browniac' by Ourblogtemplates.com 2008

بالای صفحه