کشف سیاره ای که به دور دو خورشید می گردد

* دانشمندان سیاره ای یافته اند که به گرد دو ستاره می چرخد.

"یک سیاره با دو خورشید" شاید برای علاقمندان رشته فیلم های جنگ ستارگان نمایی آشنا باشد ولی تا این زمان، برای دانشمندان نمایی آشنا نبود. گروهی از پژوهشگران از جمله آلن باس از بنیاد کارنگی، موفق به کشف سیاره ای شده اند که به گرد یک جفت ستاره می چرخد.

این نخستین بار است که ستاره شناسان شواهد مستقیم و سرراستی از آن چه یک "سیاره ی دوستاره ای" (circumbinary) خوانده می شود یافته اند. چند سیاره ی دیگر نیز مظنون به گردش به دور هر دو عضو یک سیستم دوستاره ای بوده اند، ولی ترانزیت یا گذر چنین سیاره هایی از برابر دو خورشیدشان تاکنون دیده نشده بود.

گروه یاد شده، به سرپرستی لورنس دویل از مرکز کارل ساگان برای پژوهش زندگی در کیهان در بنیاد SETI در Mountain View کالیفرنیا، از داده های نورسنجی به دست آمده از تلسکوپ فضایی کپلر ناسا که روشنایی 155,000 ستاره را نظاره و بررسی می کند بهره بردند.
انگاره ی یک هنرمند از سیاره ی کپلر-16b، نخستین سیاره ای که به طور قطعی 
مشخص شده به گرد دو ستاره می گردد.

آن ها این سامانه ی دوستاره ای را هنگامی کشف کردند که متوجه شدند در این سامانه، ستارگان جلوی نور هم را می گیرند و هر یک، دیگری را از چشم تلسکوپ کپلر پنهان می کند. این ستارگان دو "گرفت" (کسوف، خورشیدگرفتگی) داشتند: گرفت نخستین، زمانی بود که ستاره ی کوچک تر بخشی از ستاره ی بزرگ تر را می‌پوشاند، و گرفت دوم زمانی رخ می داد که ستاره ی بزرگ‌تر به طور کامل ستاره ی کوچک تر را پنهان می‌کرد.

ولی پژوهشگران همچنین متوجه شدند در برخی زمان‌های دیگر، نور هر دو ستاره کاسته می شود، حتی در زمانی که هیچ یک دیگری را نپوشانده. این الگو نشان‌دهنده ی وجود احتمالی یک جرم سوم بود. این واقعیت که این به اصطلاح گرفت سوم و چهارم در بازه های زمانی گوناگون و با ژرفاهای گوناگون رخ می داد، نشان داد که ستارگان در هر بار گرفت، در نقطه ای متفاوت از مدارشان بوده اند. این نتایج نشان داد که گرفت های سوم و چهارم در اثر چیزی روی می دهد که به دور هر دو ستاره می چرخد، نه جرمی که تنها به دور یکی از آن ها و یا حتی به گرد ستاره ای دیگر می‌چرخد.

اندازه گیری های مربوط به زمان های هر 4 نوع "گرفت"، که با بهره از بر هم کنش های گرانشی متقابل میان دو ستاره و جرم سوم به دست می آمد ثابت نمود که جسم سوم در حقیقت یک سیاره است. بررسی ستاره شناسان نشان داد که جرم این سیاره کم تر از مشتری، و شاید هم اندازه ی جرم کیوان باشد، و نیز ستاره ی بزرگ عضو این سامانه ی دوستاره ای، از خورشید ما کوچک تر است.

باس می گوید: «این کشف خیره کننده است. یک بار دیگر داستان های علمی تخیلی به واقعیت تبدیل شدند.»

واژه نامه:
Star Wars - Tatooine - planet - circumbinary planet - dual-star system - Laurance Doyle - Alan Boss - photometric - NASA - Kepler space telescope - eclipse - tertiary - quaternary - gravitational interaction - Jupiter - Saturn - Sun - science fiction - Kepler-16b

0 دیدگاه شما:

Blogger template 'Browniac' by Ourblogtemplates.com 2008

بالای صفحه