ناهید هم لایه ازن دارد

مدت ها پیش، سیاره ی ناهید همزاد سیاره ی زمین انگاشته می شد؛ تا این که سنجش ها و بررسی ها روی جو آن نشان داد که این سیاره، جهنمی سوزان است که زیر پتویی با اثر شدید و گریزاننده ی گلخانه ای، خفه شده. اکنون فضاپیمای اروپایی ونوس اکسپرس یک ویژگی تازه برای آن یافته که میان زمین و خواهرش مشترک است: لایه ی ازن.
این یافته می تواند به اخترشناسان در یافتن سیارات قابل زندگی کمک کند. ونوس اکسپرس نشانه های طیفی ازن را در لایه ای از جو سیاره که در ارتفاع 100 کیلومتری سطح قرار دارد یافته، با غلظتی که از 1 درسد (1%) ازن موجود در جو زمین بیشتر نیست.
مدل های رایانه ای نشان می دهند که ازن در ناهید با شکستن مولکول های دی اکسید کربن توسط نور خورشید شکل می گیرد. اتم های اکسیژن آزاد شده در این واکنش، در سمت شب سیاره که خنک تر است به هم می پیوندند و مولکول های دو اتمی (O2) و سه اتمی (O3 یا ازن) را می سازند.
نور خورشید مولکول های دی اکسید کربن در جو ناهید را می شکند، اتم های اکسیژن آزاد شده در این فرآیند در سمت شب سیاره که خنک تر است به هم می پیوندند و مولکول های ازن را می سازند. ونوس اکسپرس مولکول های اکسیژن را با نگریستن به تک ستارگان از ورای جو سیاره (در لبه های سیاره) کشف کرد، شیوه ای که تنها نقطه هایی را پدید می آورد.

فرانک مونمسین از مرکز پژوهش های جوی LATMOS در فرانسه، و همکارانش، در مقاله ای به شرح این نتایج پرداخته اند: «شاید همان واکنش شیمیایی کلیدی که در لایه ی استراتوسفر جو زمین رخ می دهد در ناهید هم رخ بدهد.»
ازن برای زندگی روی زمین بسیار مهم است چرا که جلوی پرتوهای ویرانگر فرابنفش که از خورشید می آید را می گیرد. فراوانی آن روی زمین نشان می دهد که سرچشمه ی آن تنها شکسته شدن CO2 توسط نور خورشید نیست. بلکه ازن، به همراه اکسیژن مولکولی O2، از اتم های اکسیژنی پدید آمده اند که دستکم 2.4 میلیارد سال پیش در اثر واکنش فتوسنتزی و مصرف CO2 توسط میکرب ها تولید شده بوده.
به گفته ی برخی از اخترزیست شناسان (زیست شناسان فضایی)، اتمسفری که همزمان دی اکسید کربن، اکسیژن مولکولی و ازن را در بر دارد می تواند نشانه ای باشد از وجود زندگی. ولی این دستاورد تازه، به همراه این واقعیت که پیشتر در بهرام (مریخ) هم ازنی با غلظت 3 درسد ازن زمین یافته شده بود، نشان می دهد صرف وجود این مولکول ها برای اثبات وجود حیات روی سطح سیاره بسنده نمی کند. بلکه این اندیشه را نیرو می بخشد که یک سیاره باید ازنی با غلظت دستکم 20 درسد ازن زمین داشته باشد تا نشانه ای از وجود زندگی باشد. به نوشته ی پژوهشگران: «روی ناهید هم مانند بهرام، شناسایی مثبت این مولکول سه اتمی با فعالیت زیستی روی سطح سیاره همراه نیست.»

واژه نامه:
Venus - hellhole - greenhouse effect - Venus Express - ozone - carbon dioxide - O2 - O3 - Franck Montmessin - ultraviolet - molecular oxygen - photosynthetic - astrobiologist - Mars

منبع: newscientist

0 دیدگاه شما:

Blogger template 'Browniac' by Ourblogtemplates.com 2008

بالای صفحه