دویست روز با خشم و خروش کیوان

* یک فضاپیمای ناسا پیدایش، تکامل، و مرگ بزرگ ترین توفان دو دهه ی گذشته ی کیوان را
مورد بررسی لحظه به لحظه قرار داده است.
در همین زمینه:

این تصویر موزاییکی در رنگ های دروغین که فضاپیمای کاسینی ناسا گرفته،
دنباله ی توفان سهمگین شمال کیوان را نشان می دهد. (تصویر بزرگ تر)
 این توفان سهمگین در 5 دسامبر 2010 بر روی قطب شمالی سیاره ی حلقه دار کیوان (زحل) پدیدار شد. در آغاز به شکل یک لکه ی کوچک بود ولی به سرعت بزرگ شد، تا این که تا اواخر ژانویه ی 2011 به طور کامل دور سیاره را پیمود. پهنای آن در پایان و پیش از فرونشستن در اواخر ژوئن، به حدود 15,000 کیلومتر از شمال تا جنوب رسید.

به گفته ی پژوهشگران، دوره ی 200 روزه ی فعالیت این توفان، آن را به دیرپاترین تندبادِ حلقه زننده به دور سیاره که تاکنون بر کیوان دیده شده تبدیل ساخت. کاوشگر بدون سرنشین کاسینی ناسا همه ی این رویداد را آشکار و بی پرده تماشا کرد و در تمام مدت از آن عکس گرفت.

لکه های سفید بزرگ کیوان
این توفان های هیولاوار که به نام لکه های سفید بزرگ شناخته می شوند، هر دو یا سه دهه یک بار به گونه ای ناگهانی بر این سیاره ی حلقه دار نمایان می شوند. دلیل این مساله هم تاکنون به صورت یک راز باقی مانده.

اندرو اینگرسول، یکی از اعضای گروه تصویربرداری کاسینی در Caltech پاسادنا، طی بیانیه ای می گوید: «توفان کیوان بیشتر شبیه یک آتشفشان است تا یک سامانه ی آب و هوایی زمینی. از چندین سال پیش از آغاز و فوران توفان، فشار بالا می رود. راز مساله در این است که هیچ سنگی نیست که بخواهد در این همه سال جلوی فشار را بگیرد و فوران را به تاخیر بیاندازد.»

در 1990 توفانی در همین اندازه بر روی کیوان دیده شده بود. ولی آن آشفتگی تنها 55 روز دوام آورد و سپس فرو نشست. این نشان می دهد که این توفان آخری پدیده ای ویژه و خاص بود.

کونیو سایاناگی، یکی از همراهان گروه تصویربرداری کاسینی می گوید: «این توفان جدید یک گونه ی کاملن متفاوت از خشم و خروش هایی بود که تاکنون روی کیوان دیده بودیم. این واقعیت که چنین آشوب هایی دوره ای هستند و هر 20 تا 30 سال یا بیشتر روی کیوان رخ می دهند، چیزی از ژرفای درون سیاره به ما می گوید، چیزی که هنوز نتوانسته ایم از آن سر در بیاوریم.»

توفانی که آشکارا و لحظه به لحظه دیده شد
این رشته تصاویر از فضاپیمای کاسینی، گسترش بزرگ ترین توفانی که از سال
1990 بر این سیاره دیده شده را نشان می دهد.(تصویر بزرگ تر)
فضاپیمای کاسینی در همان حال که به بررسی و مشاهده ی دیگر ویژگی های کیوان، از جمله حلقه ها و ماه های آن می پرداخت، با حرکات و نگاه هایی سریع و آنی سدها عکس نیز از توفان تازه شکل گرفته ی آن گرفت. این تصاویر به دانشمندان اجازه داد روند پیشرفت توفان را با جزییاتی دقیق دنبال کنند.

این گردباد سهمگین نخست در حدود عرض 35 درجه ی شمالی پدیدار شد و در پایان یک دور کامل به گرد سیاره چرخید و تقریبن 5 میلیارد کیلومتر مربع را پوشاند. چنانچه پژوهشگران می گویند، این یک تک توفان تندری بود که 200 روز به طور پیوسته خروشید و نزدیک به 20% نیمکره ی شمالی کیوان را تحت تاثیر قرار داد. آنان می‌افزایند که مرحله ی فعال توفان پایان یافته، ولی برخی ابرهایی که در اثر آن پدید آمدند هنوز در جو سیاره به جا مانده اند.

فضاپیمای کاسینی در سال 2004 به کیوان رسید و قرار است تا سال 2017 به بررسی این سیاره ی حلقه دار و ماه های پرشمارش ادامه دهد. پس شاید بتواند تا پیش از پایان کارش، رویدادهای جوی هیجان انگیز دیگری را نیز رصد نماید. کارولین پورکو، رهبر گروه تصویربرداری کاسینی در بنیاد علوم فضایی در بولدر کلرادو می گوید: «توانایی کاسینی برای ماندن در مدار و چرخاندن چشم تیزبینش به هر سو که نیاز باشد به ما اجازه داد که این پدیده ی طبیعی خارق العاده را زیر نظر بگیریم. کاسینی هفت سال است که از چنین فرصت هایی بهره می گیرد و همین باعث شده به تازگی به عنوان یکی از پربارترین ماموریت های علمی فضایی شناخته شود.»

واژه نامه:
NASA - storm - Saturn - Cassini probe - Great White Spot - volcano -weather system - Andrew Ingersoll - tempest - Kunio Sayanagi - planet - ring - maelstrom - latitude - thunderstorm - Carolyn Porco

منبع: SPACE.com

0 دیدگاه شما:

Blogger template 'Browniac' by Ourblogtemplates.com 2008

بالای صفحه