قوی ترین نشانه های "آب" در بهرام یافته شد

* بهرام نورد ناسا موفق شد رگه هایی از مواد معدنی رسوب شده توسط آب را بیابد.

* "فرصت"، خودروی کاوشگر بهرام ناسا، رگه هایی روشن از یک ماده ی معدنی، ظاهرن گچ، یافته که به وسیله ی
آب ته نشین شده است. بررسی و تجزیه وتحلیل این رگه به شناخت بهتر تاریخ
محیط های مرطوب در بهرام کمک خواهد کرد.

استیو اسکوایرز از دانشگاه کرنل، در ایتاکا، نیویورک، و پژوهشگر اصلی فرصت می گوید: «این یافته، یک داستان واقعی از جریان آب در شکاف های سنگ ها زیر سطح بهرام (مریخ) را برای ما می گوید. این رگه یک رسوب شیمیایی نسبتن خالص است که "درست همین جایی که اکنون می بینیم تشکیل شده". برای دیگر کانی های گچی که پیش از این روی بهرام دیده شده و یا برای دیگر کانی های در ارتباط با آب که "فرصت" (Opportunity) یافته است نمی توان چنین چیزی را گفت. ضمن این که این روی زمین چیز غیرمعمولی نیست ولی روی بهرام، از آن چیزهاییست که یک زمین شناس را از جا می پراند.»
تازه ترین یافته های فرصت، روز 7 دسامبر در نشست اتحادیه ی ژئوفیزیک آمریکا در سانفرانسیسکو ارایه شد.
این نمای رنگی از یک رگه ی مواد معدنی به نام "Homestake"، به وسیله ی دوربین گسترده نما (Pancam) روی رهنورد کاوشگر بهرام ناسا، فرصت، به دست آمده. پهنای این رگه حدود یک انگشت شست و درازای آن 45 سانتیمتر است.
این رگه که از نزدیک توسط فرصت مورد آزمایش قرار گرفته، پهنایی به اندازه ی یک انگشت شست انسان (1 تا 2 سانتی متر)، و درازای 40 تا 50 سانتی متر دارد، و از همه طرف کمی از بستر سنگی بیرون زده است. مشاهدات انجام گرفته به وسیله ی این بهرام نورد کهنه کار نشان می دهد که این رگه و دیگر رگه های مانند آن درون لایه ای جای دارند که یک بخش از دیواره ی دهانه ی اندیور (تلاش) را در بر گرفته. نه در تمام 33 کیلومتر صفحه های پر از گودالی که بهرام نورد فرصت طی 90 ماه پیش از رسیدن به گودال اندیور کاویده، و نه در سطوح بلندتر دیواره ی همین گودال، چیزی مانند این دیده نشده بود.

ماه گذشته، پژوهشگران از تصویرپرداز میکروسکوپی و طیف سنج پرتو ایکس ذرات آلفا که در بازوی بهرام نورد کار گذاشته شده و نیز فیلترهای چندگانه ی دوربین گسترده نما (پانوراما) روی دکل آن، برای آزمایش این رگه، که به طور غیررسمی "Homestake" نامیده شده کمک گرفتند. طیف سنج مقدار فراوانی کلسیم و سولفور را به نسبتی که نشانگر سولفات کلسیم نسبتن خالص بود تشخیص داد.

سولفات کلسیم می تواند به شکل های گوناگون وجود داشته باشد، و این بستگی به میزان آب موجود در ساختار بلوری کانی دارد. داده های چند فیلتری به دست آمده از دوربین، نشان دهنده ی سنگ گچ بود، یک سولفات کلسیم هیدراته.
پیش از این هم، مشاهدات مداری وجود گچ در بهرام را نشان داده. یک میدان از تل های گچی که در اثر باد جمع شده در دوردست شمال این سیاره، شبیه به تپه های گچی درخشان پارک ملی شن های سفید در نیومکزیکوست. بنتون کلارک، یکی از اعضای گروه علمی "فرصت" در بنیاد علوم فضایی بولدر کلرادو می گوید: «ما نمی دانیم آن شن های گچی شمال بهرام از کجا آمده. ولی [برعکس] در Homestake، کانی ها را درست جایی که تشکیل شده اند یافته ایم. این مهم است که بدانیم چنین رسوب گذاری هایی در دیگر نقاط بهرام هست یا نه.»

رسوبات Homestake، چه گچ و چه شکل دیگری از سولفات کلسیم، احتمالن در اثر حل شدن کلسیم موجود در سنگ های آتشفشانی در آب پدید آمده. کلسیم با سولفوری که آن هم در اثر شسته شدن این سنگ ها به وجود آمده و یا ناشی از گاز آتشفشانی بوده ترکیب شده، و به شکل سولفات کلسیم در یکی از ترک های زیر سطح ته نشین شده، و بعدها هم بر روی سطح نمایان گردیده.

"فرصت" در طی سفر دور و درازش در فلات نیمروز بهرام، از روی بستر سنگی گذشت که از کانی های منیزیم، آهن و سولفات کلسیم تشکیل شده بود و این ها خود نشان دهنده ی محیطی مرطوب در میلیاردها سال پیشند. مقدار فراوان سولفات کلسیم در Homestake می تواند در شرایطی خنثی تر از شرایط به شدت اسیدی تولید شده باشد؛ رسوبات سولفاته ی دیگری که فرصت مشاهده کرده، چنین شرایط اسیدی را نشان داده اند. کلارک می گوید: «این رسوبات می تواند در محیط آبی متفاوتی پدید آمده باشد، محیطی مهمان نوازتر برای گونه های گسترده ای از موجودات زنده.»

رگه ی Homestake و دیگر رگه های شبیه به آن در منطقه ای دیده شدند که بستر سنگ رسوبی غنی از سولفور موجود در صفحه ها، به بستر سنگی آتشفشانی کهن تری که در دیواره ی گودال اندیور نمایان شده می رسد. این منطقه می تواند سرنخی از منشا آن ها به ما بدهد.

فرصت و همزادش "روح" یا Spirit، ماموریت آغازین سه ماهه ی خود روی بهرام را در آوریل 2004 به پایان بردند. هر دو بهرام نورد تا چند سال ماموریت خود را ادامه دادند و کشف های ارزشمندی درباره ی محیط های مرطوب در روزگاران پیشین بهرام انجام دادند، روزگاری که شرایط می توانسته برای زندگی موجودات ذره بینی مناسب بوده باشد. ارتباط "روح" با زمین در سال 2010 قطع شد. [ولی] فرصت کاوش خود را پی گرفت و در حال حاضر نیز به سوی یک دامنه ی رو به خورشید در انتهای شمالی دیواره ی اندیور به نام "کیپ یورک" می رود تا بتواند برای گذراندن پنجمین زمستان بهرامی ماموریتش، پنل های خورشیدی خود را در زاویه ای مناسب قرار دهد.

ری ارویدسون، مشاور اول بازرس ماموریت از دانشگاه واشنگتن در سنت لوییس می گوید: «ما می خواهیم بفهمیم چرا این رگه ها درون لایه هستند و نه بیرون آن. پاسخ شاید این باشد که آبی که از زیر سطح پوسته ی کهن بالا می آمده، از درون مواد مجاور کیپ یورک حرکت کرده و گچ را ته نشین نموده، زیرا این ماده در مقایسه با منیزیم یا سولفات آهن نسبتن نامحلول است.»

ناسا یکی از بهرام نوردهای نسل بعدیش، یعنی "کنجکاوی" که به اندازه ی یک اتومبیل است را در 26 نوامبر راهی بهرام کرد و قرار است در اوت 2012 به این سیاره رسیده و در گودال "گیل" فرود آید. آزمایشگاه پیشرانش جت ناسا،بخشی از بنیاد فناوری کالیفرنیا در پاسادنا، مدیریت برنامه ی کاوش بهرام این رهنورد را برای هیات مدیره ی ماموریت علمی ناسا در واشنگتن بر عهده دارد.

در همین زمینه: مریخ روزگاری غریب نواز بوده 
واژه نامه:
NASA - Mars Exploration Rover - Opportunity - mineral - gypsum - Steve Squyres - Mars - Earth - geologist - bedrock - Endeavour Crater - Microscopic Imager - Alpha Particle X-ray Spectrometer - Panoramic Camera - Homestake - calcium - sulfur - calcium sulfate - crystalline structure - hydrated calcium sulfate - White Sands National Monument - Benton Clark - volcanic rock - Meridiani plain - magnesium - iron - sedimentary - Spirit - Cape York - solar panel - Martian winter - Ray Arvidson - Curiosity - planet - Gale Crater - Jet Propulsion Laboratory - Pancam

منبع: sciencedaily

0 دیدگاه شما:

Blogger template 'Browniac' by Ourblogtemplates.com 2008

بالای صفحه