کشف بستر یک اقیانوس باستانی روی سیاره بهرام

* از پیامدهای این کشف، اثبات نقش آب مایع در تاریخ زمین شناختی سیاره ی بهرام خواهد بود.

فضاپیمای مارس اکسپرس متعلق به آژانس فضایی اروپا (ESA) شواهدی نیرومند از اقیانوسی که روزگاری بخشی از سیاره ی بهرام (مریخ) را پوشانیده بوده را به زمین فرستاده است. این فضاپیما با بهره از رادار، رسوباتی را شناسایی کرده که نشانگر بستر یک اقیانوس درون مرزهای نوار ساحلی کهنی است که خود، پیشتر شناسایی شده بود.
نتایج تازه از رادار MARSIS روی فضاپیمای مارس اکسپرس شواهدی قوی از یک دریاچه
در گذشته ی بهرام ارایه می دهد. این رادار ذخیره های رسوبی روی بستر یک اقیانوس در
محدوده ی میان خط ساحلی که پیشتر روی این سیاره ی سرخ شناسایی شده بود یافته. این اقیانوس
میلیاردها سال پیش، دشت های شمالی را پوشانده بوده.

"رادار پیشرفته ی بهرام برای ژرفاسنجی زیرسطحی و یونکُره‌ای" (MARSIS) در سال 2005 به کار افتاد و از آن زمان تاکنون به گردآوری داده و اطلاعات مشغول می باشد. جرمی موژینو (Jérémie Mouginot) از بنیاد علوم سیاره ای و اخترفیزیک گرنوبل (IPAG) و دانشگاه کالیفرنیا، ایرواین، به همراه همکارانش، با بررسی داده های گرد آمده طی بیش از دو سال دریافتند که دشت های شمالی سیاره پوشیده از موادی با چگالی پایین می باشد. موژینو می گوید: «به باور ما، این ها ذخیره های رسوبی هستند که شاید سرشار از یخ نیز باشند. این نشانه ای تازه و قوی از اینست که روزگاری، در این جا اقیانوسی وجود داشته.»

وجود اقیانوس هایی در روزگار گذشته روی سیاره ی بهرام پیش از این هم گمان می رفت و در عکس های گرفته شده توسط فضاپیماهای گوناگون، عوارضی شبیه به خط های ساحلی هم "با تردید"  شناسایی شده بود؛ ولی به صورت یک مبحث جدال برانگیز باقی ماند.

وجود دو اقیانوس فرض شده است: چهار میلیارد سال پیش، زمانی که محیط سیاره گرم تر بوده، و سه میلیارد سال پیش، زمانی که به دنبال یک برخورد سهمگین به سیاره، یخ زیر سطح آب شد و از راه کانال هایی به سوی مناطق کم ارتفاع جریان یافت.

ولودگ کافمن از IPAG می گوید: «MARSIS به ژرفای درون خاک نفوذ کرده و 60-80 متر نخست زیر سطح سیاره را آشکار می سازد. در سر تا سر این ژرفا نشانه های مواد رسوبی و یخ دیده می شود.» رسوباتی که MARSIS آشکار کرده، مناطقی هستند که بازتاب راداری کمی دارند. چنین رسوباتی معمولن مواد دانه دانه و کم چگالی هستند که به وسیله ی آب شسته و فرسایش یافته و به این نقطه آورده شده اند.

ولی این اقیانوس دومی می بایست موقتی بوده باشد. به برآورد موژینو، طی یک میلیون سال یا کمتر، این آب یا در جای خود یخ زده و دوباره زیر خاک دفن شده یا این که بخار شده و کم کم به جو منتقل شده است: «من فکر نمی کنم این اقیانوس آنقدر دوام آورده باشد که فرصت شکل گیری زندگی در آن پیدا شود.»

زیست - ستاره شناسان به منظور یافتن شواهد زندگی می بایست به جستجو در دوره هایی کهن تر در تاریخ بهرام بپردازند، زمانی که آب مایع می توانسته مدت طولانی تری دوام آورد. با این حال، این یافته ی تازه برخی از بهترین شواهدی که تاکنون برای وجود پهنه های گسترده ی آب مایع روی سطح بهرام یافته شده را ارایه می کند و نیز اثبات دیگریست بر نقش آب مایع در تاریخ زمین شناختی این سیاره.

اولیویه ویتاسه از ESA می گوید: «نتایج پیشین مارس اکسپرس درباره ی آب روی بهرام، از بررسی عکس ها و داده های کانی شناسی و همچنین سنجش های جوی به دست آمده بود. اکنون ما دید رادار زیرسطحی را نیز داریم. این تکه هایی تازه از اطلاعات برای پازل ما فراهم می کند، ولی پرسخ هنوز باقیست: این همه آب کجا رفته؟»
مارس اکسپرس پژوهش های خود را پی می گیرد.
European Space Agency - ESA - Mars Express - ocean - Mars - radar - The Mars Advanced Radar for Subsurface and Ionosphere Sounding - MARSIS - Jérémie Mouginot - IPAG - sedimentary deposit - Wlodek Kofman - granular material - Olivier Witasse

منبع: astronomy

0 دیدگاه شما:

Blogger template 'Browniac' by Ourblogtemplates.com 2008

بالای صفحه