ترک خوردگی های تازه روی سطح ماه

* یک فضاپیمای ناسا پرده از فعالیت های زمینشناختی (ژئولوژیکی) تازه روی سطح ماه برداشت.

این بزرگترین فرورفتگی از فرورفتگی های تازه ایست که در بلندی های آن سوی ماه کشف شده.
گسترده ترین آن ها حدود 500 متر عرض دارد و مکان نگاری‌های انجام شده از روی عکس‌های
سه بعدی که دوربین زاویه بسته (NAC)ی LROC گرفته نشان می دهد ژرفای آن ها حدود 20
متر است. (تصویر بزرگ تر)
تصاویر تازه از فضاپیمای مدارگرد شناسایی ماه (LRO) متعلق به ناسا نشان می دهد که پوسته ی ماه در حال کش آمدن است و ترک هایی جزیی در چند منطقه ی کوچک سطح آن پدید آورده است. به گمان دانشمندان این فعالیت زمین شناختی (ژئولوژیکی) کمتر از 50 میلیون سال پیش رخ داده که در مقایسه با سن ماه که بیش از 4.5 میلیارد سال است، تازه می باشد.

یک گروه از پژوهشگران با بررسی تصاویر رزولوشن بالایی که دوربین مدارگرد شناسایی ماه (LROC) گرفته، متوجه شیارهای باریکی شدند. اغلب این شیارها درازایی بسیار بیشتر از پهنا داشتند. این نشان می دهد که پوسته ی ماه در این نقاط در حال کش آمدن و از هم جدا شدن است. این دره های باریک و کشیده که به نام "فرورفتگی" (graben) شناخته می شوند، زمانی پدید می آیند که پوسته‌ی ماه کش می آید، می شکند و از هم باز می شود و در طول دو گسل مجاور فرو می نشیند. تعداد انگشت شماری از این سامانه های فرورفتگی روی سطح ماه یافته شده.

توماس واترز از مرکز پژوهش های زمین و سیاره ای در موزه ی ملی هوا و فضای اسمیتسونین در واشنگتن می گوید: «ما فکر می کنیم ماه به این دلیل که درونش هنوز در حال خنک شدن است، در یک وضعیت کلی انقباض سراسری است. این فرورفتگی‌ها به ما می گویند که نیروهایی که در تلاش برای کوچک کردن و فشردن ماه هستند در بعضی جاها مغلوب نیروهایی شده اند که در تلاش برای کش آوردن و از هم باز کردن آنند. این بدان معنیست که نیروهای فشرده کننده ای که در حال کوچک کردن ماه هستند نمی توانند بزرگ باشند وگرنه این فرورفتگی های کوچک هرگز نمی توانستند رخ بدهند.» واترز نویسنده ی اصلی یک مقاله درباره ی این پژوهش است که در شماره ی ماه مارس نشریه ی Nature Geoscience منتشر شد. (در همین زمینه: ماه مچاله می شود؟)

گمان می رود این فرورفتگی ها یا گرابن زمانی پدید آمده که پوسته ی ماه کش آمده و از هم باز شده
است. این کش آمدن باعث شد مواد نزدیک به سطح در طول دو گسل معمولی و موازی بشکند، خاک
میان دو گسل نشست کند و تشکیل یک "دره" بدهد. (منبع - تصویر بزرگ تر)
این انقباض ضعیف نشان می دهد که ماه، بر خلاف سیاره های خاکی، در نخستین مرحله های شکل گیریش به طور کامل ذوب نشده بوده. بلکه برعکس، بر پایه ی مشاهدات تازه، در آن روزگار تنها بخش بیرونی ماه ذوب شده و اقیانوسی از سنگ های گذاخته پدید آورده بود.

در اوت 2010، گروه پژوهشگران از تصاویر LROC کمک گرفتند تا نشانه های فیزیکی انقباض روی سطح ماه که به صورت پرتگاه های پیش آمده ی خاجی شکلی به نام "دیواره های آویخته" یا lobate scarp بود را شناسایی کنند. این دیواره ها شواهدی هستند که نشان می‌دهند ماه در یک دوره ی از نظر زمین شناختی تازه، به طور سراسری منقبض و مچاله شده و چه بسا هنوز هم در حال مچاله شدن باشد. گروه دانشمندان در آن عکس ها، این دیواره ها را یافتند که به طور گسترده ای در سراسر سطح ماه پراکنده شده بودند و نتیجه گرفتند ماه همچنان که درونش به آرامی خنک می شده، خود نیز مچاله شده است.

ریچارد ووندراک، دانشمند برنامه ی LRO در مرکز پروازهای فضایی گودارد ناسا در گرین بلت مریلند می گوید: «این کشیدگی و از هم باز شدن به ما نشان می دهد که ماه همچنان فعال است. LRO دیدگاهی دقیق و با جزییات از این فرآیند به ما می دهد.»

همچنان که ماموریت فضاپیمای LRO به پیش می رود و مناطق بیشتری از ماه را در پوشش خود می گیرد، دانشمندان نیز تصویر بهتری از میزان رایج بودن این فرورفتگی های جوان و این که چه گونه های دیگری از عوارض تکتونیکی در آن اطراف هست به دست خواهند آورد. سامانه ی فرورفتگی هایی که این گروه یافته اند می تواند به دانشمندان کمک کند تا وضعیت فشار و تنش در پوسته ی ماه را بهتر بشناسند. 

بر اساس اندازه ی دیواره ها چنین برآورد شده که فاصله ی میان مرکز تا سطح ماه به اندازه ی تقریبن 300 فوت فشرده و کوچک شده است. این فرورفتگی ها کشف نامنتظره ای بودند و تصاویرشان نشانگر شواهدی متناقض با گمانه های پیشین است چرا که نشان می دهند مناطقی از پوسته ی ماه در حال از هم باز شدن نیز هست.
* دکتر توماس واترز در این ویدیو درباره ی گرابن های ماه و آنچه می توان درباره ی تکامل ماه از آن ها دریافت می گوید:
از بخش رسانه های ناسا ببینید. در یوتیوب ببینید. دریافت ویدیو به بزرگی 9.7 مگابایت
مارک رابینسون، یکی از نویسندگان مقاله از آموزشگاه کاوش های زمین و فضا در دانشگاه ایالتی آریزونا، و بازرس اصلی LROC می گوید: «وقتی این فرورفتگی ها را در بلندی های آن سوی ماه دیدم بسیار شگفت زده شدم. من بلافاصله آن منطقه را برای تهیه ی تصاویر سه بعدی رزولوشن بالا نشانه گرفتم، اکنون می توانیم یک نمای سه بعدی از این فرورفتگی ها تهیه کنیم. این که چیزی به کلی خلاف انتظار کشف کنید هیجان انگیز است و [به ویژه این که] تنها حدود نیمی از سطح ماه مورد تصویربرداری با وضوح بالا قرار گرفته. چیزهای بسیار بیشتری روی ماه برای کشف شدن وجود دارد.»
واژه نامه:
NASA - Lunar Reconnaissance Orbiter - LRO - moon - crust - valley - geologic activity - graben - fault - Thomas Watters - Center for Earth and Planetary Studies - Smithsonian - National Air and Space Museum - Nature Geoscience - LROC - lobe - lobate scarp - Richard Vondrak - Goddard Space Flight Center - tectonic feature - Mark Robinson - Narrow Angle Camera - NAC

منبع: sciencedaily

0 دیدگاه شما:

Blogger template 'Browniac' by Ourblogtemplates.com 2008

بالای صفحه