چهره کلاسیک یک کهکشان مارپیچی میله ای

* کهکشان راه شیری خودمان هم یک مارپیچی میله ای همانند NGC 1073 است و بررسی چنین کهکشان هایی
به دانشمندان کمک می کند درباره ی خانه ی کیهانیمان چیزهای بیشتری بدانند.

تلسکوپ فضایی هابل ناسا / اِسا تصویری از کهکشان مارپیچی میله ای NGC 1073، در صورت فلکی نهنگ گرفته. باور بر اینست که کهکشان خودمان، راه شیری، یک مارپیچی میله ای به همین شکل است، و بررسی کهکشان هایی مانند NGC 1073 می تواند به ستاره شناسان در شناخت بهتر خانه ی کیهانیمان کمک کند.
تلسکوپ فضایی هابل ناسا / اِسا تصویری از کهکشان مارپیچی میله ای NGC 1073، در صورت فلکی نهنگ گرفته. باور بر اینست که کهکشان خودمان، راه شیری هم یک مارپیچی میله ای
به همین شکل است، و بررسی کهکشان هایی مانند NGC 1073 می تواند به ستاره شناسان در شناخت بهتر خانه ی کیهانیمان کمک کند. 
تصویر بزرگ تر- اندازه های بسیار بزرگ تر: Hi-Res [tif]  34,7 mb  و  Hi-Res [jpg]  9,52 mb

بیشتر کهکشان های مارپیچی کیهان یک ساختار میله ای در مرکزشان دارند، و تصویر هابل از NGC 1073، نمایی ویژه و روشن از یکی از آن ها ارایه می دهد. گمان می رود میله ی سرشار از ستاره ی کهکشان ها زمانی پدید می آید که امواج چگالی گرانشی، گاز را به سمت مرکز کهکشان رانده و سوخت و ماده ی مورد نیاز برای شکل گیری ستارگان تازه را فراهم می نماید. این انتقال گاز همچنین می تواند خوراک سیاهچاله های ابَرسنگین که در مرکز اغلب کهکشان ها نهفته اند را نیز تامین کند.
 
برخی از ستاره شناسان این اندیشه را مطرح کرده اند که شکل گیری یک ساختار میله ای شکل مرکزی می تواند نشانه ای باشد از گذشتن کهکشان مارپیچی از مرحله ی ستاره زایی شدید به مرحله ی بزرگسالی؛ چنانچه این میله ها اغلب در کهکشان هایی دیده می شود که بیشتر ستارگانشان را ستاره های سرخ و پیرتر تشکیل می دهند تا ستارگان آبی و جوان تر. این نظریه شاید بتواند این مساله را نیز توضیح دهد که چرا تنها حدود یک پنجم کهکشان های مارپیچی مشاهده شده در کیهان آغازین، دارای میله هستند در حالی که در دوره های نزدیک تر به زمان کنونی کیهان، این آمار به بیش از دو سوم می رسد.

تصویر هابل از NGC 1073، از برخی جنبه ها یک تصویر پیش-نمونه از یک مارپیچی میله ایست، ولی دو نکته هم وجود دارد که ارزش اشاره کردن را دارند. نخستین مورد به طرز کنایه آمیزی، تقریبن - ولی نه کاملن - از دید تلسکوپ های نوری مانند تلسکوپ هابل پنهان است. در بخش بالا، سمت چپ تصویر، یک ساختار تقریبن حلقه ای شکل ناهموار که از ستاره زایی های تازه پدید آمده، یک چشمه ی درخشان پرتو ایکس را پنهان کرده است. این چشمه ی پرتو ایکس به نام IXO 5 احتمالن یک سامانه‌ی دوتایی، متشکل از یک سیاهچاله و یک ستاره است که به گرد یکدیگر می چرخند. ستاره شناسان با مقایسه ی تصاویر فضاپیمای چاندرا با این تصویر تلسکوپ هابل، محدوده ی موقعیت IXO 5 را تعیین کردند: می تواند یکی از دو ستاره ی کم نوری باشد که اینجا می بینیم. با این حال، مشاهدات پرتو ایکس با ابزارهای کنونی دقت کافی برای این که به طور قطعی بگوییم چشمه ی یاد شده کدام یک از این دو ستاره هست را ندارند.
در این عکس، چشمه ی پرتو ایکس IXO 5 در بالا، سمت راست دیده می شود.
سه تای دیگر هم همان سه اختروش می باشند. تصویر بزرگ تر

دوم این که در تصویر تلسکوپ هابل تنها یک کهکشان که متعلق به فضای نزدیکمان است (NGC 1073) دیده نمی شود، بلکه می توان اجرامی بسیار دورتر را نیز در آن یافت؛ اجرامی که نورشان از روزگاران نخست تاریخ کیهان می آید و برای ما از آن دوران سخن ها دارد. در سرتاسر این تصویر هابل می توان کهکشان های دوردستی را دید که از لا به لای NGC 1073 خود را نشان می دهند، با چندین نمونه ی سرخ فام که به روشنی در بخش بالا، سمت چپ عکس دیده می شوند.

فریبنده تر از همه این که سه نقطه ی پرنور در این تصویر دیده می شوند که نه ستارگان کهکشان راه شیری خودمانند و نه حتی جزو ستارگان NGC 1073 می‌باشند. در حقیقت، این سه نقطه ی روشن اصلن ستاره نیستند. این ها 3 اختروش (کوازار) می باشند، چشمه های به طور باورنکردنی درخشانی از نور که از گرم شدن ماده و فروکشیده شدن آن به درون سیاهچاله های ابرسنگین در کهکشان هایی پدید می آیند که به معنای راستین کلمه، میلیاردها سال نوری از ما فاصله دارند. دیده شدن شانسی آن ها از درون NGC 1073، و نیز درخشش باور نکردنیشان ممکن است باعث شود آن ها را به اشتباه، بخشی از این کهکشان بپنداریم، ولی آن ها در واقع، از جمله‌ی دورترین اجرام قابل دیدن کیهانند.
این ویدیو از تصویر صورت فلکی قیطس (نهنگ) آغاز شده و با بزرگنمایی، به کهکشان NGC 1073 می رسد. در خود یوتیوب ببینید.
واژه نامه:
NASA/ESA - Hubble Space Telescope - barred spiral galaxy - NGC 1073 - constellation of Cetus - The Sea Monster - galaxy - Milky Way - gravitational density wave - supermassive black holes - central bar - star formation - X-ray - IXO 5 - binary system - black hole - Chandra spacecraft - quasar
منبع: sciencedaily

0 دیدگاه شما:

Blogger template 'Browniac' by Ourblogtemplates.com 2008

بالای صفحه