یک کهکشان "کوچک" چگونه "بزرگ" می شود؟

* به تازگی یک کهکشان کوچک با شکلی عجیب شناسایی شده که می تواند حاصل برخورد نزدیک دو کهکشان
همسایه، در جریان چیزی باشد که دانشمندان آن را "ادغام پنهانی" می خوانند.

* در این باره به طور خلاصه اینجا خوانده بودید: "رودی از ستاره که به سوی یک کهکشان کوچک روانست "

NGC 4449 نخستین کهکشان کوتوله با یک جریان مشخص ستاره ای است (به صورت محو در پایین،
سمت راست، و در تصویر پیوست). جریان ستاره ای نمایانگر بقایای یک کهکشان ماهواره ای کوچک تر
است که دارد با NGC 4449 یکی می شود. تصویر پیوست، جریان را نشان می دهد که با ستارگان غول
این کشف کیهانی زمانی انجام شد که ستاره شناسان به بررسی یک کهکشان کوتوله ی تنها به نام NGC 4449 پرداختند. این کهکشان 12.4 میلیون سال نوری از ما فاصله دارد و یک "کهکشان ستاره فشان" است؛ یعنی آهنگ ستاره زایی و شکل گیری ستارگان جوان در آن شدید است. شکل آن نیز به هم ریخته است، با نمایی پیچیده در گاز هیدروژن و پر از حلقه ها، پوسته ها، و نیز یک هسته که در خلاف جهت کهکشان به دور خود می چرخد.

پژوهشگران بر این گمان بودند که شاید بیش فعالی و پیچیدگی این کهکشان ناشی از درآمیختنش با یک کهکشان دیگر باشد. اکنون دو گروه مختلف از دانشمندان، "کهکشان مداخله گر" احتمالی را شناسایی کرده اند: یک کهکشان کوتوله ی پیشتر دیده نشده، با فاصله ی حدود 29,300 سال نوری از NGC 4449. این کهکشان کوتوله که نامش را NGC 4449B نهاده اند، بزرگ ترین کهکشان کوتوله در "گروه محلی" است، گروهی که کهکشان راه شیری و کهکشان آندرومدا نیز از اعضای آنند. یکی از دو گروه دانشمندان، جریانی از ستارگان را میان NGC 4449 و NGC 4449B شناسایی کرد، که نشان می دهد این دو کهکشان در حال طی کردن روند ادغام و یکی شدن می باشند.

اخترشناس، آرون رومانوفسکی از دانشگاه کالیفرنیا، سانتا کروز، و از نویسندگان یکی از دو پژوهش جداگانه درباره ی کهکشان‌های برخوردکننده می گوید: « کهکشان ها این گونه بزرگ می شوند. می توانید ببینید که یک کهکشان کوچک تر به پیش می آید، پاره پاره می شود، و سرانجام ستارگانش در هاله ی کهکشان میزبان پراکنده می شوند.»

پژوهشگران این برهم کنش را "ادغام پنهانی" نامیده اند زیرا کهکشان کوچک تر، NGC 4449B، تقریبن غیر قابل دیدن بود ولی تاثیر ژرفی روی شکل شریکش داشته. رومانوفسکی و همکارانش شرح مفصلی از این یافته ی خود را برای انتشار در نشریه ی مقاله های اخترفیزیک ارایه کردند. آن ها از تلسکوپ هایی در کالیفرنیا و هاوایی نیز برای عکس گرفتن از این دو کهکشان کمک گرفتند. یک پژوهش جداگانه درباره ی کشف NGC 4449B هم در شماره ی 9 فوریه ی نشریه ی نیچر مطرح شد.
NGC 4449B، اینجا برای مقایسه ی اندازه، مانند همدمی شبح وار کنار کهکشان راه شیری نشان داده شده که اگر درون کهکشان ما فرو رود، بلندیش از مرکز کهکشان راه شیری تا جایی که خورشید قرار دارد می رسد. این یک نقاشی است؛ NGC 4449B حدود 13 میلیون سال نوری از کهکشان ما فاصله دارد. (تصویر بزرگ تر)
یک کهکشان کوتوله ی در هم پیچیده
NGC 4449B هم شکل در هم پیچیده ای دارد، و در اصل به شکل یک "S" غول آسا است؛ یک S به قدری بزرگ که اگر یک سرش در مرکز کهکشان راه شیری قرار بگیرد، سر دیگرش به جایی که خورشید قرار دارد خواهد رسید. به گفته ی پژوهشگران، این شکل عجیب و غریب نشانه ایست از این که این کهکشان از نقطه ای درگیر یک "طناب کشی" گرانشی شده است. مایکل ریچ، یکی از اخترشناسان دانشگاه کالیفرنیا، لوس آنجلس، و نیز سرپرست نویسندگان مقاله ی نیچر می گوید: «این کهکشان آشکارا متحمل یک شوک بسیار خشونت آمیز شده و چه بسا در حال از هم پاشیدن و نابودی است.»

ریچ و همکارانش از رصدخانه ی Saturn Lodge در کالیفرنیا برای دیدن کهکشان NGC 4449B کمک گرفتند. آن ها به زودی به این فکر افتادند که آشفتگی آن ناشی از برخورد نزدیک با همدم بزرگترش است. ریچ به SPACE.com گفت: «[وضع] کهکشان کوتوله بسیار جالب است -- به نظر می رسد رویارویی آن با NGC 4449، در مداری تقریبن "دنباله دارگونه" یا "شیرجه‌وار" انجام شده است.»
چپ: عکس NGC 4449 که با تلسکوپ 28 اینچی Centurion و با یک نوردهی سه ساعته گرفته شده. راست: NGC 4449 پس از پردازش تصویر که شامل حذف نور ملایم ستارگان پیرتر می شد. اندازه ی کامل همدم بچه قورباغه -شکل، یعنی NGC 4449B نمایانست، به اضافه ی نواری از ستارگان که به سوی هسته کشیده شده است. (تصویر بزرگ تر)
غافلگیری های کهکشانی
تصاویر NGC 4449 پرده از شگفتی های دیگری نیز برداشت.
برای مثال، این کهکشان دارای یک کمان شگفت انگیز از ستارگان است که چه بسا یک کهکشان بلعیده شده ی دیگر باشد، و نیز یک هاله از ستارگان پیر که به نظر می رسد از دو بخش تشکیل شده است، و بیرونی ترین بخش آن، NGC 4449 را تقریبن به اندازه ی کهکشان راه شیری می سازد. دانشمندان درباره ی سرچشمه ی این ستارگان مردد هستند، ولی به گفته ی ریچ، احتمالن این کهکشان ستاره فشان زمانی این ستارگان پیر را به دست آورده که کهکشان های دیگری مانند NGC 4449B به درونش افتادند و تکه پاره شدند.

دانشمندان پیش از این کهکشان های آشفته ی دیگری را نیز دیده بودند، مانند کهکشان کوتوله ی "کمان" نزدیک راه شیری، با "دنباله ای از ستارگان که دستکم دو دور به گرد کهکشان ما پیچیده شده است" (اینجا را بخوانید: اشتهای سیری ناپذیر کهکشان راه شیری). ولی آن کهکشان های دیگر در روند نابودیشان بسیار پیش رفته بودند، برخلاف NGC 4449B که ظاهرن در حال نخستین رویارویی با همدمش می باشد. این می تواند چگونگی مرحله های آغازین چنین درگیری هایی را برای ما آشکار کند. ریچ می گوید: «من قصد دارم برای یافتن اجرامی مانند این، کهکشان های بیشتری را بررسی کنم.»

واژه نامه:
stealth merger - dwarf galaxy - NGC 4449 - starburst galaxy - hydrogen gas - galaxy - NGC 4449B - local group - Andromeda galaxy - Aaron Romanowsky - halo of galaxy - Astrophysical Journal Letters - journal Nature - tug-of-war - Michael Rich - Saturn Lodge Observatory - companion - Sagittarius dwarf galaxy - Milky Way galaxy

منبع: SPACE.com

0 دیدگاه شما:

Blogger template 'Browniac' by Ourblogtemplates.com 2008

بالای صفحه