ستارگانی که سیارات سرکش را مهار می کنند

* میلیاردها ستاره در کهکشان راه شیری دارای سیاره هایی هستند که همچون مسافری بین راهی،
وارد مدار گردش به دور آن ستاره شده اند.

در این برداشت هنری، یک سیاره ی اسیر در لبه ی بیرونی
یک منظومه ی دوردست ستاره ای دیده می شود. فاصله ی
آن از ستاره ی خورشیدسان میزبانش به قدری زیاد است که
قرص ستاره در بالا سمت راست تصویر به سختی دیده می-
شود. پژوهش های تازه نشان می دهد که از هر 20 ستاره در
کهکشان ما، یکی می تواند سیاره ای سرگردان و رها را به
دام انداخته باشد.
پژوهش های تازه نشان می دهد که میلیاردها ستاره در کهکشان خودمان، سیاره هایی سرکش که زمانی در فضای میان ستاره ای سرگردان بوده اند را به دام انداخته اند. این جهان های آواره که از منظومه ی ستاره ی مادری خود (منظومه ای که در آن شکل گرفتند) به بیرون رانده شده اند، گاه خانه ای نو با خورشیدی تازه می یابند. این کشف می تواند وجود برخی سیاره ها را توضیح دهد که به گونه ای شگفت آور، دور از ستاره ی خود به گرد آن می چرخند؛ و حتی توضیحی باشد بر وجود منظومه های دوسیاره ای (بدون ستاره).

هاگای پرتز از مرکز اخترفیزیک هاروارد-اسمیتسونیان می گوید: «ستارگان با یکدیگر تبادل سیاره می کنند درست مانند تیم های بیسبال که با یکدیگر بازیکن رد و بدل می نمایند.» مقاله ی این پژوهش که با همکاری پرتز و Thijs Kouwenhoven از دانشگاه پکن چین نوشته شده، در شماره ی 20 آوریل نشریه ی اخترفیزیک (Astrophysical Journal) منتشر خواهد شد.

پرتز و Kouwenhoven برای رسیدن به نتیجه گیری های خود، خوشه های ستاره ای جوانی را شبیه سازی کردند که دارای سیاره های آزاد و سرگردان بودند. آن ها دریافتند که اگر شمار سیاره های سرگردان با ستارگان خوشه برابر باشد، در آن صورت 3 تا 6 درصد این ستارگان با گذشت زمان، یک سیاره به دام خواهند انداخت. هر چه ستاره بزرگ تر باشد شانسش برای گیر انداختن یک سیاره ی آواره بیشتر خواهد بود.

آن ها به این دلیل خوشه های ستاره ای جوان را بررسی کردند که اگر ستارگان و سیاره های سرگردان با هم در فضایی کوچک گرد آمده باشند، احتمال گیر افتادن سیاره نیز بیشتر می شود. [ولی] با گذشت زمان، خوشه ها به دلیل بر هم کنش های نزدیک میان ستارگان، پراکنده می شوند؛ بنابراین هر گونه رویارویی سیاره - ستاره می بایست در همان آغاز تاریخ خوشه رخ بدهد.

سیاره های سرکش و آزاد پیایند طبیعی فرآیندهای ستاره زایی می باشند. منظومه های ستاره ای نوزاد اغلب چندین سیاره دارند. اگر دو تا از این سیاره ها با هم برخورد کنند، یکی از آن ها می تواند به بیرون پرتاب شده و تبدیل به یک مسافر بین ستاره ای شود. و اگر بعدها با ستاره ای دیگر که در همان جهت و با همان سرعت در حال حرکت است روبرو شود، می تواند با آن همراه گردد.

یک سیاره ی دربند تمایل دارد فاصله ای صدها یا هزاران برابر طولانی تر از فاصله ی زمین تا خورشید با ستاره ی تازه اش داشته باشد. همچنین مدار آن احتمالن نسبت به مدار سیاره های بومی کج است، و شاید جهت گردشش به دور ستاره نیز وارونه ی جهت دیگر سیاره ها باشد.

ستاره شناسان تاکنون مورد قطعی و روشنی از سیاره های به دام افتاده نیافته اند. غربالگری و یافتن آن ها دشوار است. [چرا که برای مثال] بر هم کنش های گرانشی در یک منظومه ی سیاره ای می تواند باعث شود یکی از سیاره ها به درون مداری دوردست و گسترده و کج پرتاب شود که نشانه هایش همانند نشانه های مدار یک سیاره ی به دام افتاده باشد.

یافتن سیاره ای در مداری دور پبرامون یک ستاره ی کم جرم می تواند نشانه ای خوب از اسارت آن سیاره باشد، زیرا قرص [اولیه‌ی] چنین ستاره ای ماده ی کافی برای ساخت سیاره ای تا این حد دور از خود ندارد. تاکنون بهترین شواهدی که از "به دام افتادن سیاره ها" پشتیبانی کند از رصدخانه ی جنوبی اروپا به دست آمده. این رصدخانه در سال 2006 خبر کشف دو سیاره را اعلام کرد (با وزن های 14 و 7 برابر مشتری) که بدون یک ستاره به دور هم می چرخیدند.

پرتز می گوید: «منظومه های دوتاییِ سیاره های سرکش، نزدیکترین موارد به یک مدرک "بی چون و چرا" است که تاکنون به آن دست یافته ایم. برای به دست آوردن مدارک بیشتر، باید با بررسی شمار بسیاری منظومه ی سیاره ای، آمارهایی از آن ها تهیه کنیم.»

آیا ممکن است منظومه ی خورشیدی خودمان هم سیاره ای بیگانه در ورای مدار پلوتون داشته باشد؟ اخترشناسان به دنبالش گشته‌اند و تاکنون چنین چیزی نیافته اند. به گفته ی پرتز: «شواهدی از این که خورشید هم سیاره ای به دام انداخته باشد وجود ندارد. می توان گفت سیاره ی بزرگی به دام نینداخته ولی شانس غیرصفری وجود دارد که یک دنیای کوچک در حاشیه های منظومه ی خورشیدیمان پنهان شده باشد.»

این ها را هم بخوانید:

واژه نامه:
star - rogue planet - interstellar space - star system - sun - planet - double-planet system - baseball team - Hagai Perets - Harvard-Smithsonian Center for Astrophysics - Thijs Kouwenhoven - Astrophysical Journal - star cluster - star formation - Earth - orbit - European Southern Observatory - Jupiter - smoking gun - planetary system - solar system - Pluto-

منبع: sciencedaily

0 دیدگاه شما:

Blogger template 'Browniac' by Ourblogtemplates.com 2008

بالای صفحه