چرا ماه در افق بزرگ تر دیده می شود؟

* به دلایلی که تاکنون برای دانشمندان ناشناخته مانده، ماه هنگامی که به نزدیکی افق می رسد نسبت به زمانی که بالای سرمان قرار دارد بسیار بزرگ تر و باشکوه تر دیده می شود؛ با وجود این واقعیت که اندازه ی ماه عملن هرگز تغییر نمی کند.

این ترفند مغز که به نام "توهم ماه" (بزرگ دیدن ماه، moon illusion) شناخته می شود، از روزگاران باستان مورد مشاهده بوده و همچنان دانشمندان را سر در گم ساخته است.

یکی از دلیل های این پدیده شاید این باشد که ما می دانیم ابرها بالای سرمان تنها چند مایل با ما فاصله دارند، ولی همچنین این را نیز می دانیم که ابرها در افق می توانند ده ها مایل از ما دور باشند. اگر یک ابر در افق درست هم اندازه ی یک ابر در بالای سرمان به نظر برسد، می توانیم به این برآورد و نتیجه برسیم که ابر در افق، به دلیل فاصله ی بیشترش از ما، می بایست بزرگ‌تر هم باشد. و از آن جایی که ماه نزدیک افق هم اندازه ی زمانیست که بالای سرمان است [یک واقعیت]، مغز ما به گونه ای خودکار همین بزرگی را به آن نسبت می دهد.

تیم مک کورد از انتیات واشنگتن این نمای جالب را از
ابرماه 19 مارس 2011 گرفت. تصویر بزرگ
ولی هر کسی فکر نمی کند که ابرها بتوانند جادویی به این بزرگی را با مغز ما انجام بدهند. در این باره چند فرضیه ی دیگر هم وجود دارد: یکی از آن ها اینست که ماه به این دلیل در افق بزرگ تر دیده می شود که ما اندازه ی آن را با درختان نردیک و دیگر چیزهای روی زمین می سنجیم و این مقایسه با آنان است که ماه را بزرگ تر می نمایاند. ولی بالای سر، در میان پهنه ای گسترده از آسمان، ماه کوچک به نظر می رسد.

اگر در این باره که این پدیده تنها یک خطای مغز است قانع نشده اید، تلاش کنید هنگامی که ماه پایین است و هنگامی که در اوج بالای سر است، اندازه ی آن را با فاصله ی میان انگشت شست و انگشت اشاره تان مشخص کنید. خواهید دید که فاصله ی میان این دو انگشت تغییری نخواهد کرد. 
---------------------------------------------------------
* پی نوشت: یکی از دوستان در سایت های اجتماعی درباره ی دلیل این پدیده نوشتند که دلیلش رفتار جو زمین به مانند یک ذره‌بینه.
ضمن سپاس از این دوستمون، باید گفت که اگر اینطور بود، ماه "واقعن" بزرگ تر دیده می شد. ولی همونطور که گفتیم و آزمایش‌ها هم نشون می ده، این پدیده یک توهم و خطای دید محضه و اندازه ی ماه به هیچ وجه تغییری نمی کنه.

واژه نامه:
moon - horizon - moon illusion - Earth - Tim McCord

منبع: SPACE.com
خلاصه برگردان: یک ستاره در هفت آسمان

16 دیدگاه شما:

سمیرا

سلام

من چون خودم اینو درس دادم ترم قبل مجبور شدم برم ببینم قصه ش چیه واقعن. اول این که همون طور که شما گفتید ماه واقعن بزرگ تر دیده نمی شه و این توهمه. علتش اینه که وقتی به آشمون نگاه می کنیم چی می بینیم؟ چیزی جز اجرام آسمانی؟ خب پس ماه هم خیلی بزرگ به نظر نمی یاد ولی وقتی به افق نگاه می کنیم به خونه و دار و درخت و خلاصه چیزهای زمینی هم ناخودآگاه نگاه می کنیم . واسه همین در مقایسه با اون چیز ها ماه رو بزرگ می بینیم.
انشالله که درست درس دادم ترم قبل!

یک ستاره در هفت آسمان

درود بر سمیرابانوی عزیز
همونطور که در این مطلب که برگردانی از سایت معتبر space.com هست خوندید، هنوز هیچ دلیل قطعی برای این پدیده شناخته نشده، و در این مطلب، از دو دلیل "احتمالی" صحبت شده که یکیش همونه که خود شما هم فرمودین.

رضا

سلام مغزما اشتباه میکنه این عکسی که گذاشتین هم اشتباه میکنه؟
دوربین عکاسی هم اشتباه میکنه؟
بنده الان دارم این عکس رو تو کامپیوترم میبینم خیلی چیزهای بزرگتری نسیت به ماه هم در کنار عکس میبینم (مثلا مرورگرم) ولی بازم ماه همون قدره ؟
دار و درخت کوچیکه ، چطور چشم ما این قدر قوی شده که ماه رو با تمام جزئیاتش میبینه؟
همون نظریه عدسی طبیعی بهترین نظریه است
و اگر دلیل این عدسی طبیعی که در واقع از امواج یا جاذبه یا الکترون یا هوا یا حتی نیروی گریز از مرکز ممکنه تشکیل شده باشه کشف بشه میتونه
باعث بشه تا تلسکوپ های فضایی بسیار سبک تری با دقت بسیار بیشتری و حجم بیشتری به فضا پرتاب بشه و در این صنعت انقلابی بر پا کنه
ممنون

یک ستاره در هفت آسمان

جالب بود آقارضا
انتظار هر نظری رو داشتم جز این نظر!
آقا رضاجان! شما تا به حال عکاسی کردید؟ می دونید زوم و بزرگنمایی چیه؟
می دونید اگر ماه رو در حالی که داره از پشت یک تپه بالا میاد، از پشت لنز دوربین ببینید چی خواهید دید؟ یک همچه چیزی رو!
در واقع این عکس یک تصویر بزرگنمایی شده است و ماه معمولی رو در دوردست پشت یک تپه و درختان روی تپه نشون میده. این که عوارض سطحی اون هم دیده میشه، صرفن به خاطر ویژگی بزرگنمایی عدسی دوربینه.
نمی دونم متوجه منظورم شدید یا نه؟

mehdi

سلام به همه ی دوستان و بزرگان
شما خیلی با سواد تر از من هستین که من بخوام چیزی بگم
فقط میخوام نظر بدم همین.......

mehdi

سلام به همه ی دوستان و بزرگان
شما خیلی با سواد تر از من هستین که من بخوام چیزی بگم
فقط میخوام نظر بدم همین.......
به نظر من وقتی از مرکز ذره بین نگاه میکنی همه چیز بزرگ و با وضوح خیلی خوب دیده میشه ولی وقتی یه کمی متمایل به ذره بین نگاه میکنی میشه دید که اجسام خیلی بزرگتر از اون چیزی هستن که از مرکز نگاهشون کردی
بعد میشه گفت که اتمسفر هم نقش یک ذره بین بزرگ رو ایفا میکنه
همین

یک ستاره در هفت آسمان

مهدی عزیز
راستش اصلن بزرگ شدنی در کار نیست که بخواد از درون ذره بین باشه یا نباشه
سپاس از بازدید و نظرتون

ناشناس

در حقیقت ماه بزرگ نیست این دست تصاویر از فاصله دور با بزرگنمایی زیاد گرفته می شوند و به دلیل بزرگنمایی هم درخت و هم ماه بزرگتر می شوند با دونستن اندازه ماه که معمولا می بینیم حتی میشه به راحتی میزان بزرگنمایی و فاصله دوربین رو هم محاسبه کرد.

ناشناس

اصلا مساله افق رو بیخیال بشین فرض کنین یه پرنده بالای سرتون تو 300 متری پرواز میکنه و شما فقط یه لکه سیاه کوچیک میبینین و الان دقیقا اون لکه سیاه روبروی ماه وسط آسمونه و ما میخوایم از پرنده عکس بگیریم زوم میکنیم و عکس میگیریم به همون نسبت که پرنده بزرگتر میشه ماه هم بزرگتر میشه ربطی هم به افق نداره هر وقت هم ماه بزرگتر دیده میشه فاصلش تا زمین کمتر میشه

یک ستاره در هفت آسمان

دوست عزیر ناشناس
همه ی گفته هاتون کاملن درست بود به جز جمله ی آخر کامنت دومتون

یعنی به نظر شما، ماه در فاصله ی چند ساعتی که از اوج اسمون به افق می رسه؟ فاصله اش از زمین، در فضا هم کم میشه؟!!!

Unknown

این پدیده به خاطر شکست نور در جو زمین رخ میده که همه تو فیزیک دبیرستان خوندیم چون میزان شکست به زاویه برخورد اشعه با سطح جداکننده بستگی داره هرچی ماه به افق نزیکتر میشه این زاویه حادتر میشه . زمانی که ماه وسط آسونه تقریبا نور بدون شکست وارد جو میشه چون زاویه قائم هست شکستی رخ نمیده. این رو هم بگیم که در افق فاصله ماه تا زمین (سطح زمین محل ناظر نه مرکز زمین) نه تنها کمتر نمیشه بلکه به میزان قابل توجهی بیشتر هم میشه که براحتی قابل محاسبه است ...

یک ستاره در هفت آسمان

احسان عزیز
شکست نور رخ میده و بعد چی؟ ماه بزرگ تر میشه؟!!
این تنها یک خطای دیده که دلیلش هم مشخص نیست. یعنی اصولن تصویری که از ماه به چشم ما می رسته بزرگ تر نمیشه که بخوایم دنبال دلیلش باشم.

درباره ی فاصله از افق که فرمودید، خوب ما هم همینو گفته بودیم!
سپاس از توجهتون

Unknown

سلام . حتی اگه از نظر ناظر قطر ماه تغییر نکنه باز ماه داره بزرگتر از اون چیزی که باید دیده میشه. چون عملا فاصله ماه تا مکان ناظر زمانی که ماه در افق هست بیشتر از زمانیه که وسط آسمونه و در واقع باید کوچکتر دیده بشه (در فقدان جو)

e+R=L زمانی که ماه وسط آسمونه
e'²+R²=L² زمانی که ماه در افق هست
e'= e+√2eR ««

R شعاع زمین و e و 'e فاصله ما تا مرکز ماه و L فاصله مرکز زمین تا مرکز ماه

یک ستاره در هفت آسمان

وااااو!
فاصله ی ماه در افق بیشتره؟
یعنی به سیاره ی زمین نزدیک تر میشه؟!!
:)))

حالا این شوخی به کنار، آیا فکر می کنید این همه دانشمندان، تا بحال چنین چیزی به ذهنشون نرسیده بوده؟!

ناشناس

فاصله ماه در افق از ناظر روی سطح زمین بیشتر میشه ولی فاصله مرکز ماه تا مرکز زمین ثابت هست ... یک دایره بزرگ بکشین بشه زمین یک دایره کوچکتر میشه ماه از ماه یک خط مماس به دایره زمین میشه خط افق و فاصله ماه تا ناظر این که دیگه هندسه هست شوخی چیه ....

یک ستاره در هفت آسمان

تفاوت این دو خط به هیچ وجه اونقدر نیست که باعث بشه ماه تا این اندازه بزرگ تر دیده بشه، به هیچ وجه!

در واقع فاصله ی هر شخص از افق محلیش، نسبت به ابعاد کره ی زمین و فاصله تا ماه اونقدر ناچیز و کوچکه که طول این دو خط به راحتی میتونه "برابر" در نظر گرفته بشه

Blogger template 'Browniac' by Ourblogtemplates.com 2008

بالای صفحه