10 حقیقت نخست درباره بارش شهابی برساوشی

برساوشی های آسمان
هر ماه اوت (مردادماه)، رگباری از تکه های ریز دنباله دار در آسمان شبانه دیده می شود که ما آن را به نام بارش شهابی سالانه‌ی برساوشی می شناسیم. برساوشی ها تکه های به جا مانده از دنباله دار سویفت- تاتل می باشند و اغلب شگفت انگیزترین و دیدنی ترین بارش شهابی سال را پدید می آورند.
در اینجا 10 واقعیت جالبی که می توانید با دانستن آن ها، در دیرهنگام شب یا نزدیک بامداد، دوستان و خانواده تان را به هنگام تماشای تیرهای شهاب تحت تاثیر قرار دهید را به ترتیب می خوانید.
همگذاری از شهاب های دیده شده طی اوج بارش شهابی برساوشی سال 2010 در 13 اوت آن سال بر فراز هانتزویل آلاباما.

10) برساوشی ها کندرو نیستند
"شهابگون" های برساوشی (این نامیست که وقتی در فضا هستند آن ها را بدان می خوانیم) اجرامی پرسرعتند. سرعت این اجرام به هنگام ورود به جو زمین (که از آن پس به نام "شهاب" خوانده می شوند) نسبت به سیاره ی زمین در حدود 60 کیلومتر بر ثانیه یا 133,200 مایل بر ساعت است.

بزرگی بیشتر آن ها به اندازه ی دانه های شن است؛ شماری از آن ها هم به اندازه ی یک نخود یا یک تیله می باشند. تقریبن هیچ یک از آن ها به سطح زمین نمی رسند [در هوا می سوزند و از بین می روند] ولی اگر یکی از آن ها به زمین برسد، دیگر به نام "شهاب سنگ" نامیده می شود.
دوشنبه، 15 نوامبر 2010: با وجود این که بارش های برساوشی در آسمان نیمکره ی شمالی بیشتر دیده می شوند، ولی به دلیل مسیر دنباله دار سویفت تاتل، این بارش در آسمان بر فراز رصدخانه ی پارانال ESO واقع در شیلی، یعنی در آسمانی که به گونه ای استثنایی تاریک است نیز دیده شد.

9) بزرگ ترین جرم
دنباله دار سویفت-تاتل، که خرده هایش بارش برساوشی را می آفرینند، بزرگ ترین جرم شناخته شده ایست که به گونه ای پی در پی از نزدیک زمین می گذرد. هسته ی آن در حدود 6 مایل یا 9.7 کیلومتر پهنا دارد که تقریبن برابر با بزرگی جرمی است که نسل دایناسورها را از زمین برداشت.
این شهاب پرنور برساوشی در 8 اوت 2010 در آسمان نزدیک دریاچه ی بالاتون مجارستان، و به عنوان پیشقراول بارش شهابی که قرار بود چند روز دیگر آغاز شود دیده شد. در پیش زمینه ی عکس، ویرانه ی کلیسای محلی سن اندرو را می‌بینید با مشتری تابناک که در سمت راست بر آسمان فرمان می‌راند. دو کهکشان در پس زمینه ی آسمان به چشم می خورند: راه شیری خودمان، و لکه ی محو و کم نور کهکشان دوردست تر آندرومدا درست بالای دیوار سمت چپ ویرانه.

8) برخورد نزدیک در آینده؟
در اوایل دهه ی 1990، ستاره شناس برایان مارسدن محاسبه کرد که دنباله دار سویفت- تاتل شاید در یکی از گذرهای آینده اش عملن به زمین بخورد. با رصدهای بیشتر، همه ی احتمال های این برخورد به سرعت رد شد. ولی مارسدن دریافت که زمین و این دنباله دار شاید در سال 3044، یک دیدار نزدیک (به فاصله ی حدود یک میلیون مایل) با هم داشته باشند.
یک دنباله دار با دوره ی تناوبی بلند و کشیده به نام 2001 RX14 در عکس هایی که سال 2002 توسط تلسکوپ پیمایش دیجیتال سراسر آسمانِ اسلون در نیومکزیکو گرفته شد نمایان گشت.

7) هوای گرم شده
نمای نزدیک از یک شهاب "آتشگوی" برساوشی
هنگامی که یک ذره ی برساوشی وارد جو زمین می شود، هوایی که جلویش است را می فشرد که به بالا رفتن دمای آن حجم هوا می انجامد. شهاب هم به نوبه ی خود تا بیش از 3,000 درجه ی فارنهایت یا 1,650 درجه ی سلسیوس گرم می شود. این گرمای شدید بیشتر بخش های شهاب را بخار می‌کند و چیزی که ما به نام تیر شهاب می شناسیم را پدید می آورد.

بیشتر این شهاب ها در بلندای حدود 60 مایل یا 97 کیلومتر قابل دیدن می شوند. شماری از شهاب های بزرگ مواد درونشان بیرون می ریزد و نوری شدیدتر پدید می آورند که به نام آتشگوی (گوی آتشین) شناخته می شود، و گاه نیز منفجر می شوند (می ترکند) که اغلب صدایش از روی زمین نیز شنیده می شود.


نموداری از جایگاه و موقعیت ابر اورت
6) دنباله دارهای بسیار
دنباله دار سویفت-تاتل دارای خویشاوندان دنباله دار بسیاریست. بیشتر آن ها از ابر دوردست اورت سرچشمه می گیرند که تقریبن تا نیمه ی راه میان خورشید و ستاره ی همسایه ادامه دارد.

بیشینه ی نزدیک به همه (اکثریت نزدیک به اتفاق) این اجرام هرگز به بخش درونی منظومه ی خورشیدی راه نمی یابند. ولی شماری از آن ها مانند سویفت-تاتل، به گونه‌ای گرانشی به درون مسیرهایی تازه رانده شده اند؛ چه بسا در اثر گرانش ستاره ای که مدت ها پیش از این جا گذشته.

(* در همین زمینه: همدمی پنهان که دنباله دارها را به سوی ما "هل" می دهد)
 
5) جریان های بسیار
شهابگون های برساوشی (که همانگونه که گفتیم، تا پیش از ورود به جو زمین به این نام خوانده می شوند) حتی در چگال ترین بخش جریان خرده های به جا مانده از دنباله دار سویفت-تاتل هم فاصله ای 60 تا 100 مایلی با یکدیگر دارند. در حقیقت این جریان شبیه بسیاری از جریان های دیگریست که در هنگام گذرهای گوناگون این دنباله دار در مدار 130 ساله اش به گرد خورشید پشت سرش به جا می مانند. همه ی این مواد در فضا شناور می شوند و در واقع، تقریبن در همان مسیر مداری دنباله دار - که با گذشت زمان گسترده تر هم می شود - به گرد خورشید می چرخند.
ستیغ کوهی بر فراز ابرها و آلودگی های نوری شهرهای رومانی، جای خوبی برای عکاس نجومی الکس تودوریکا جهت تماشای بارش شهابی برساوشی سال 2008 بود. این تصویر ترکیبی که از یکی از بلندترین جاهای رومانی، ستیغ قله ی اومو (2,507 متر) در جنوب رشته کوه های کارپات ثبت شده، حدود 20 رد روشن شهاب را نشان می دهد.

4) رگبار سپیده دم
با چرخش زمین، سمتی از آن که رو به جهت گردشش به دور خورشید است هم مقدار بیشتری از خرده ریزهای فضا را می روبد. این بخش آسمان به هنگام سپیده دم درست بالای سر ما قرار می گیرد. از این رو، برساوشی ها و دیگر بارش های شهابی (و به طور کلی هر گونه شهابی، حتی شهاب های پراکنده و کتره ای) معمولن در ساعت های پیش از سر زدن آفتاب بهترین نما را خواهند داشت.
والی پاشولکا این عکس را از بارش برساوشی سال 2008 گرفت. این تصویر یکی از بیش از 350 نماییست که در 12 اوت 2008 در پارک ملی جاشوا تری در کالیفرنیای آمریکا ثبت شد.

3) بار آخر
دنباله دار سویفت-تاتل آخرین بار در سال 1992 دیده شد، یک گذر غیرتماشایی از فضای درونی منظومه ی خورشیدی که برای دیدن آن به یک دوربین دوچشمی نیاز بود. پیش از آن، واپسین باری که دیده شده بود در همان سال "کشف" آن توسط اخترشناسان آمریکایی، لویس سویفت و هورس تاتل در سال 1862 بود. سال ریاست جمهوری آبراهام لینکلن.
یویچی تاکاساکا این عکس را در سال 2008 از بارش شهابی برساوشی گرفت که در آن پیش زمینه ای رنگین از آب های ونکوور بریتیش کلمبیای کانادا دیده می شود. این عکس از سر هم کردن چندین نمای پیاپی با نوردهی های 2 ثانیه ای پدید آمده که با هم، زمانی به اندازه ی 1 ساعت و 33 دقیقه به درازا کشیدند. شکافی که در رگه ی تنها شهاب درون عکس می بینید ناشی از همان فاصله ی میان نوردهی های پیاپی است.

 2) همنشین دیرین
مدار سویفت- تاتل تقریبن از 2000 سال پیش دنبال می شده و اکنون پنداشته می شود همان دنباله داری باشد که به سال 188 پس از میلاد دیده شد و چه بسا سال 69 میلادی هم آن را مشاهده کرده بودند.
در این نمای شبانه، توفان در افق دوردست و مسابقه ی شهاب ها با یکدیگر همراه شده اند. رابرت آرن این چشم انداز را در ساعت های آغازین 13 اوت 2010، از Keota Star Party در چمنزارهای ملی پاونی در شمال خاور کلرادوی آمریکا ثبت کرد. مشتری تابناک هم از میان ابرها در سمت راست تصویر می درخشد.

1) بار آینده
سویفت- تاتل باید در سال 2126 برگردد (چنانچه دیگر می دانید، به ما نخواهد خورد) و اخترشناسان می پندارند به دنباله داری تماشایی تبدیل خواهد شد که مانند دنباله دار هیل-باپ، با چشم غیرمسلح نیز دیده خواهد شد. اگر برآوردهای تاریخی درست باشند (واقعیت شماره ی 9 را ببینید)، پس دیدار سال 2126 نمایانگر سومین هزاره ی تاریخ مشاهده ی این دنباله دار توسط انسان خواهد بود (فرض کنید یکی از ما که این را می خواند هم آن موقع زنده باشد).

تصویر: در شب 12 اوت 2010، ستاره شناس مارکو ورستراتن، طی بیش از 6 ساعت، از جایی نه چندان تاریک در هلند، رشته نماهایی پیاپی از شهاب های بارش برساوشی با بهره از یک لنز زاویه باز ثبت کرد.

comet - Perseid meteor shower - Swift-Tuttle - shooting star - meteoroid - Earth - meteor - planet - meteorite - ESO - Paranal Observatory - dinosaur - Milky Way - Andromeda Galaxy - Brian Marsden - Solar System - 2001 RX14 - Sloan Digital Sky Survey - fireball - Oort cloud - star - solar system - astrophotographer - Alex Tudorica - Lewis Swift - Horace Tuttle - Abraham Lincoln - Yuichi Takasaka - exposure - Hale-Bopp - Marco Verstraaten

منبع: SPACE.com

0 دیدگاه شما:

Blogger template 'Browniac' by Ourblogtemplates.com 2008

بالای صفحه