کمربند سیارک ها: دوست یا دشمن؟

* بر پایه ی یک بررسی تازه، کمربندهای سیارکی همانند آنچه میان سیاره های بهرام و مشتری قرار دارد، در
بیرون از منظومه ی خورشیدی پدیده ی کمیابی هستند.
این بدان معناست که موجودات زنده ی پیچیده ی بیگانه هم شاید پدیده ی کمیابی باشند.

سه سناریوی ممکن برای تکامل کمربندهای سیارکی:
بالا: یک سیاره به اندازه ی مشتری به درون کمربند می آید،
مواد را پخش و پراکنده می‌سازد و مانع پیدایش موجودات زنده
روی سیاره ها می شود.
میانی: یک سیاره به اندازه‌ی مشتری کمی به سوی درون ولی
درست تا بیرون از کمربند می‌آید (مدل پیشنهادی برای منظومه‌ی
خورشیدی خودمان).
پایین: یک سیاره‌ی بزرگ که اصلن جابجا نمی‌شود و در نتیجه
یک کمربند سیارکی شلوغ و پرجرم پدید می‌آید. مواد درون این
کمربند سنگین با بمباران سیاره‌ها، احتمالن جلوی تکامل و فرگشت
زندگی را روی آن ها می گیرد. 
تصویر بزرگ تر
تا جایی که پژوهشگران دریافته اند، شاید کمتر از ۴ درصد منظومه های ستاره ای بیگانه ای که یافته شده دارای یک کمربند سیارکی همانند آنچه در همسایگی ماست باشند. کمربندهایی با ظاهری همانند کمربند خودمان می توانند با افشاندن بذر آب و ترکیبات پیچیده ی شیمیایی بر سیاره های سنگی - و نه بمباران خشن و پیوسته ی آن ها - به پیدایش و فرگشت زندگی روی آن ها کمک کنند.

ربکا مارتین، نویسنده ی اصلی این پژوهش از دانشگاه بولدر کلرادو در بیانیه ای گفت: «بررسی ما نشان می دهد تنها درصد اندکی از منظومه های سیاره ای که تا به امروز دیده شده اند دارای سیاره های غول پیکری هستند که در جای مناسب جهت پدید آوردن یک کمربند سیارکی با اندازه ی مناسب قرار گرفته باشند؛ چیزی که می تواند عامل زندگی ساز برای یک سیاره ی سنگی در آن نزدیکی باشد.»

وی می افزاید: «پژوهش ما نشان می دهد که منظومه ی خورشیدی خودمان شاید بیش از این ها ویژه و یگانه باشد.»

سیارک ها: دوستان و دشمنان
بیشتر مردم سیارک ها را به عنوان تهدیدهایی برای موجودات زنده می شناسند. هر چه باشد یکی از همین سنگ های آسمانی به بزرگی ۱۰ کیلومتر بود که ۶۵ میلیون سال پیش دایناسورها را از روی زمین محو کرد

ولی به گفته ی دانشمندان، شاید همین سیارک ها با برخوردهایشان کمک کردند تا پای زندگی به سیاره ی ما باز شود.

برای نمونه، سنگ های آسمانی و دنباله دارها احتمالن محموله های غول پیکر آب و ترکیبات آلی - بلوک های کربن دار سازنده ی زندگی از آن گونه که ما می شناسیم - را در آغاز پیدایش زمین به آن آوردند. و نظریه ی "ترازمندی گسسته" (punctuated equilibrium) می گوید که برخوردهای گاه به گاه می توانسته با از هم گسیختن وضع موجود و پدید آوردن شرایط تازه، نرخ و سرعت فرگشت زیست شناختی را شتاب بدهد.

بنابراین به گفته ی پژوهشگران، شاید یک کمربند سیارکی که در جای مناسبی واقع شده باشد بتواند کلیدی برای فرگشت و تکامل گونه های زنده ی پیچیده روی دنیاهای سنگی به حساب آید. و البته این می تواند برای کسانی که امیدوارند روزی با بیگانگان هوشمند تماس برقرار کنند یک خبر بد باشد.

یک سیاره ی غول پیکر در جای مناسب
کمربند سیارک های منظومه ی خورشیدی ما به این دلیل در اینجا شکل گرفته که کشش گرانشی نیرومند سیاره ی مشتری مانع از آن می شد که مواد در آن منطقه به هم بچسبند و سیاره ای بیافرینند. و چنانچه پژوهشگران می گویند، این کمربند به این دلیل به شکل امروزینش در آمده که مشتری مدت ها پیش به اندازه ی کافی - نه بیشتر نه کمتر- جابجا شده است.

یکی از نویسندگان پژوهش، ماریو لیویو از بنیاد علمی تلسکوپ فضایی در بالتیمور می گوید: «برای داشتن چنین وضعیت مناسبی نیاز به یک سیاره ی غول پیکر مانند مشتری درست بیرون از کمربند سیارک ها داریم [که] اندکی به سوی کمربند، و نه تا درون آن جابجا شده باشد.»

لیویو می افزاید: «اگر یک سیاره ی بزرگ مانند مشتری آنقدر جابجا شود که به درون کمربند بکوچد، باعث پخش و پراکندگی مواد به ژرفای فضا می شود [و در نتیجه زمین از توان زندگی آفرینی آن ها محروم خواهد شد]. ولی از سوی دیگر، اگر یک سیاره ی بزرگ داشته باشیم که اصلن جابجا نشود، این هم خوب نخواهد بود زیرا کمربند سیارک ها بسیار شلوغ و پرجرم می‌شود. در آن صورت بمباران سیارکی روی زمین به قدری زیاد خواهد شد که شاید هرگز تکامل زندگی روی آن ممکن نشود.»

کمربند سیارک های ما نزدیک "مرز برف" منظومه ی خورشیدی جای گرفته، نقطه ای که بیرون از آن، سرما برای دست نخورده ماندن مواد فراری مانند آب یخ زده بسنده می کند (به بیان دیگر، فراتر از این نقطه، نور خورشید ضعیف تر از آنست که بتواند خرده های یخ به جا مانده از قرص پیش سیاره ای را آب کند). بنابراین مارتین و لیویو چنین استدلال کردند که کمربندهای سیارکی بیگانه هم احتمالن می بایست نزدیک مرز برف منظومه های خودشان جای داشته باشند [تا بتوانند شرایط زندگی را در سیاره های خاکی آن منظومه فراهم سازندم].
برداشت یک هنرمند از یک سیارک بزرگ که به سوی زمین می آید.
این دو با بهره از مدل های رایانه ای، جایگاهی در قرص های سیاره زایی پیرامون ستارگان جوان که مرز برف باید در آنجا شکل بگیرد را برآورد کردند. آن ها با کمک رصدهای تلسکوپ اسپیتزر ناسا برآوردهای خود را تایید نمودند. این رصدها وجود غبار گرم - نشانگر یک کمربند سیارکی احتمالی - را در جای مناسب پیرامون حدود ۹۰ ستاره ی جوان نشان می داد.

به گفته ی مارتین: «غبار گرم یکراست به درون مرز برفی که ما برآورد کردیم فروکشیده می شود، پس این رصدها سازگار با پیش بینی های ما هستند.»

کوچ به درون مرز برف
پژوهشگران سپس به بررسی رصدهای انجام شده از ۵۲۰ سیاره ی غول پیکری که تاکنون در ورای منظومه ی خورشیدی یافته شده است پرداختند. آن ها دریافتند که تنها ۱۹ عدد از این سیاره ها - یا حدود ۴ درصد آن ها - بیرون از مرز برف منظومه ی خود جای دارند.

به گفته ی پژوهشگران، این یافته نشان می دهد که بیشینه ی نزدیک به کل سیاره های مشتری-مانند به قدری به سوی درون (به سوی ستاره شان) کوچیده اند که دیگر نمی توانند از وجود کمربند سیارکی مانند آنچه ما داشته ایم پشتیبانی کنند. این جابجایی بزرگ احتمالن هر کمربند نوپایی را از هم گسیخته و سنگ های درون آن را به این سو و آن سوی فضا پراکنده ساخته.

لیویو می گوید: «بر پایه ی سناریوی ما، ما باید تلاش هایمان برای جستجوی زندگی پیچیده را روی منظومه هایی متمرکز کنیم که دارای یک سیاره ی غول پیکر بیرون از مرز برفشان هستند.»

مقاله ی این پژوهش روز پنجشنبه ۱ نوامبر در خبرنامه ی ماهانه ی انجمن سلطنتی اخترشناسی منتشر شد.

Asteroid belt - Mars - Jupiter - solar system - alien life - Rebecca Martin - dinosaurs - Earth - biological evolution - punctuated equilibrium - asteroid - Mario Livio - Space Telescope Science Institute - snow line - planet-forming disk - NASA - Spitzer Space Telescope - Monthly Notices of the Royal Astronomical Society

منبع: SPACE.com

0 دیدگاه شما:

Blogger template 'Browniac' by Ourblogtemplates.com 2008

بالای صفحه