کوتوله سفیدی با رفتار یک سیاهچاله!

* آن چه از این کوتوله ی سفید دیده می شد، همه ی نشانه های یک سیاهچاله بود.

* این ستاره که در آسمان، نزدیک یک کهکشان کوچک ماهواره ای راه شیری جای داشت، تابش های کوتاه و درخشان پرتو ایکس از خود می تاباند که آن را همانند یک سیاهچاله ی در حال تغذیه نشان می داد. ولی پس از آن که توسط چند آژانس فضایی زیر نظر گرفته شد، کارآگاهان کیهانی نقاب از چهره ی این کوتوله برداشتند.

این کوتوله ی سفید در پس نقاب سیاهچاله ایِ خود در حال دزدی ماده از همدم بسیار بزرگ ترش بود، فرآیندی که گاهی به یک انفجار گرماهسته ای سهمگین می انجامد. این نخستین مورد از یافته شدن یک چنین سیستم دوتایی بود و نشان داد که در سرتاسر کیهان زوج های دیگری همانند آن ها هستند که شاید از نگاه عادی دیده نشوند.

پرتوهای X بیشترین جزییات را نمایان می کنند
به گفته ی فیل چارلز، یک اخترشناس در دانشگاه ساوتهامپتون بریتانیا، پیش از این هرگز چنین تابش های نیرومندی از کوتوله های سفید دیده نشده بود: «به همین دلیل کسی گمان نمی برد که کوتوله های سفید توضیح طبیعی برای آن درخشش ها باشند. این یافته ها نشان می دهند که واقعن سیستم های ستاره ای دوتایی‌ای هم می توانند وجود داشته باشند که از یک ستاره ی داغ و سنگین و یک کوتوله ی سفیدِ بسیار کم جرم تر تشکیل شده باشند، و همچنین نشان می دهند که چرا در گذشته، یافتن آن ها تا این اندازه دشوار بوده است.»

دمای کوتوله دستش را رو کرد
کوتوله ی سفید تقلیدکننده که با عنوان MAXI J0158-744 شناخته می شود، نخستین بار در نوامبر سال ۲۰۱۱ لغزشی کرد که دستش را رو نمود. یک دوربین پرتو X نصب شده روی ایستگاه فضایی بین المللی، شراره ای بسیار درخشان را در نزدیکی ابر کوچک ماژلان آشکار کرد که ۹۲ دقیقه به درازا کشید.

در نگاه نخست، این شراره با رفتار دیگر چشمه های فرا-درخشان پرتو ایکسی همخوانی داشت که گمان می رفت سیاهچاله هایی با فوران های رادیویی هستند. ولی یکی از شواهد با این موضوع نمی خواند: این شراره با وجود درخشش بسیارش، دمایی بسیار کمتر از دمای برون ریزی های سیاهچاله ای داشت.

خوشبختانه، در عرض ۲۴ ساعت پس از فوران، اخترشناسان تلسکوپ فضایی سویفت ناسا و رصدخانه های زمینی در شیلی و آفریقای جنوبی را برای دیدبانی این چشمه ی اسرارآمیز به کار گرفتند. آن ها با بررسی نشانه های نور شراره دریافتند که با مدل‌های رایانه ای یک کوتوله ی سفید که دور یک ستاره ی همدم بسیار داغ تر و درخشان تر از خود می گردد همخوانی دارد. کوتوله ی سفید هسته ی چگال یک ستاره ی خورشیدسان است که سوختش را به پایان برده.

کوتوله ی سفید به هنگام گردش به دور همدم بزرگش، مواد آن را به سوی خود می کشد. هنگامی که هیدروژن کافی بر سطحش گرد آمد، این بارِ اضافی به یک واکنش هسته ای مهار گسیخته می انجامد که باعث تابش یک درخشش کوتاه رادیویی می گردد. اخترشناسان پیشتر هم شراره های ناشی از دوتایی های کوتوله ی سفید دیده بودند ولی MAXI J0158-744 نخستین موردی بود که فورانی چنین فرا-درخشان پدید می آورد و این گمان را برای اخترشناسان پدید آورد که سیاهچاله ایست در حال فروکشیدن مواد از یک همدم.

بازاندیشی در سیاهچاله ها
آلبرت کونگ از دانشگاه ملی سینگ هوا در سینچوی تایوان می گوید: «تابش پرتو X این کوتوله ی سفید بسیار همانند خیلی از سیستم های دوتایی سیاهچاله ای است. چنین کشفی ما را به بازاندیشی در دیگر نامزدهای عنوان سیاهچاله در کهکشان های نزدیک فرا می خواند. شاید این ها در واقع در دسته ای به کلی تازه از دوتایی های کوتوله ی سفید جای بگیرند.»

چارلز بر این باور است که MAXI J0158-744 ممکن است تنها نوک کوه یخ باشد: «من واقعن گمان می کنم که شمار بیشتری از این اجرام وجود دارد، ولی ما آن ها را ندیده ایم چرا که برای شناساییشان نیاز به ترکیب ویژه ای از تلسکوپ های فضایی و زمینی داریم.»

واژه نامه:
white dwarf - satellite galaxy - Milky Way - X-ray - black hole - façade - companion - thermonuclear - binary system - Phil Charles - MAXI J0158-744 - International Space Station - Small Magellanic Cloud - flare - outburst - NASA - Swift space telescope - core - sun-like star - runaway nuclear reaction - Albert Kong

منبع: newscientist

2 دیدگاه شما:

ناشناس

فوق العادس، من همیشه میامو مطالب اینجا رو میخونم، از زحماتی که میکشی، بی نهایت ممنونم :)

یک ستاره در هفت آسمان

لطف دارید دوست گرامی

Blogger template 'Browniac' by Ourblogtemplates.com 2008

بالای صفحه