کشف کمربند سیارکی پیرامون ستاره «نسر واقع»

* اخترشناسان چیزی را یافته اند که به نظر می رسد کمربندی بزرگ و گسترده از سیارک ها پیرامون ستاره ی نسر واقع
(کرکس نشسته)، دومین ستاره ی تابناک در نیم کره ی شمالی سیاره ی زمین باشد.
* دانشمندان برای این کشف از داده های تلسکوپ های فضایی اسپیتزر ناسا و هرشل اِسا که ناسا هم
در آن نقش مهمی دارد کمک گرفتند.
برداشت هنری از ستاره ی نسر واقع یا کرکس نشسته. یک کمربند سیارکی به گرد این ستاره نمایانده شده.
۴۲۶۸ در ۲۴۰۰ - ۱۶۰۰ در ۱۲۰۰ - ۱۰۲۴ در ۷۶۸ - ۸۰۰ در ۶۰۰
یافتن نواری از خرده های مواد مانند یک کمربند سیارکی پیرامون ستاره ی نسر واقع، این ستاره را همانند ستاره ی رصد شده ی دیگری به نام فم الحوت (دهان ماهی) می سازد. داده ها نشان می دهند که هر دو ستاره دارای دو کمربند هستند: یک کمربند درونی گرم و یک کمربند بیرونی سرد که با یک شکاف از هم جدا شده اند. این ساختار همانند کمربند سیارک ها و کمربند کویپر در منظومه ی خورشیدی خودمان است.

چه چیزی این شکاف جداگر میان کمربندهای گرم و سرد را در دو ستاره ی نسر واقع و فم الحوت پدید آورده؟
دستاوردهای پژوهش به تاکید نشان می دهند که این کار توسط "چند سیاره" انجام شده. کمربند سیارک های منظومه ی خودمان که میان سیاره های بهرام و مشتری جای دارد، در اثر گرانش سیاره های خاکی و سیاره های غول پیکر پدید آمده؛ و کمربند کویپر را هم سیاره های غول پیکر تراشیده اند.

کیت سو، یک اخترشناس در رصدخانه ی استوارد دانشگاه آریزونا، توسان می گوید: «یافته های ما بازتاب دستاوردهای تازه ایست که نشان می دهند منظومه های چندین-سیاره ای در ورای خورشید ما بسیارند.» سو این نتایج را روز سه شنبه در نشست انجمن اخترشناسی آمریکا در لانگ بیچ کالیفرنیا ارایه نمود. وی نویسنده ی اصلی یک مقاله درباره ی این یافته هاست که برای انتشار در آسترونومیکال ژورنال پذیرفته شده است.

نسرواقع (کرکس نشسته، Vega) و فم الحوت (دهان ماهی، Fomalhau) از جهتی دیگر هم شبیه یکدیگرند. جرم هر دوی آن ها دو برابر جرم خورشید است و در طیف دیدنی (مریی) دارای نوری آبی تر و گرم تر هستند. هر دو ستاره نسبتن به ما نزدیکند: دوریشان از زمین چیزی در حدود ۲۵ سال نوریست. گمان می رود این دو ستاره حدود ۴۰۰ میلیون سال سن داشته باشند ولی شاید نسر واقع به ۶۰۰ میلیون سال نزدیک تر باشد تا ۴۰۰ میلیون سال. فم الحوت یک جرم نامزد سیاره ای دارد که به دورش می چرخد: "فم الحوت ب" که روی لبه ی درونی کمربند سیارکی به گرد آن می چرخد.

اخترشناسان چیزی را که به نظر می رسد یک کمربند گسترده ی
سیارکی پیرامون ستاره ی درخشان نسر واقع باشد کشف کرده اند
که در این جا در سمت چپ به رنگ قهوه ای نشان داده شده.
۴۲۶۷در۲۴۰۰- ۱۶۰۰در۱۲۰۰- ۱۰۲۴در۷۶۸- ۸۰۰در۶۰۰
تلسکوپ های هرشل و اسپیتزر نور فروسرخی که از غبار سرد و گرمِ درون نوارهای جداگانه ی این دو ستاره می تابید را دریافت کردند و بدین ترتیب یک کمربند سیارکی تازه پیرامون نسر واقع یافتند و وجود کمربندهای دیگر پیرامون هر دو ستاره را نیز تایید کردند. دنباله دارها و برخوردهایی که میان تکه های سنگی رخ می دهد به بازآفرینی گرد و خاک درون این نوارها می انجامد. کمربندهای درونی این منظومه ها در نور دیدنی (مریی) دیده نمی شود زیرا تابش خیره کننده ی خود ستاره ها نور این کمربندها را در خود فرو برده.

مواد درون هر دو کمربند درونی و بیرونی این ستارگان بسیار بیشتر از مواد درون کمربندهای سیارکی و کویپر منظومه ی خورشیدی ماست. دلیل این امر دو چیز است: این منظومه ها بسیار جوان تر از منظومه ی ما هستند و خورشید ما صدها میلیون سال بیش از آن دو ستاره فرصت برای تمیز کردن خانه اش داشته، همچنین به نظر می رسد ابر گاز و غباری که در آغاز آن دو ستاره را پدید آورده، بسیار بزرگ تر و پرجرم تر از مال ما بوده است.

همچنین شکاف میان کمربندهای درونی و بیرونی نسر واقع و فم الحوت، هم ارزِ فاصله ی میان کمربندهای سیارکی و کویپرِ خورشید خودمانند. رشد و گسترش این فاصله به نسبت ۱ به ۱۰ انجام شده، یعنی کمربند بیرونی ۱۰ برابرِ کمربند درونی از ستاره ی میزبان دور است. به دلیل وجود شکاف گسترده ی میان دو کمربند، احتمال دارد چندین سیاره ی دیده نشده آن جا باشند؛ سیاره هایی به اندازه ی مشتری یا کوچک تر که این منطقه ی تهی از غبار را میان دو کمربند پدید آورده اند. نمونه ای خوب برای سنجش این پدیده، منظومه ی ستاره ای HR ۸۷۹۹ است. این ستاره چهار سیاره ی شناخته شده دارد که فضای میان دو قرصِ مواد، همانند این کمربندها را روبیده و خالی کرده اند.

سو می گوید: به طور کلی وجود یک شکاف گسترده میان کمربندهای سرد و گرم نشان ویژه ایست که بر وجود چندین سیاره که احتمالن به گرد نسر واقع و فم الحوت می گردند دلالت می کند.»

اگر واقعن سیاره های دیده نشده به گرد نسر واقع و فم الحوت بچرخند، بعید است بتوانند پنهان بمانند. یکی از نویسندگان مقاله، کارل اشتاپلفلت که رییس آزمایشگاه اخترفیزیک ستاره ای و فراسیاره ای در مرکز پروازهای فضایی گودارد ناسا در گرین بلت مریلند است می گوید: «امکانات نوینِ آینده مانند تلسکوپ فضایی جیمز وب ناسا باید بتوانند این سیاره ها را بیابند.»

در همین زمینه: 
* برای نخستین بار بخشی از روند شکل گیری سیاره ها با چشم دیده شد
* کشتار روزانه هزاران دنباله دار پیرامون یک ستاره
ستاره ای که برخورد دنباله دارها جوانش کرده! 
* کشف نخستین قرص یخ فراخورشیدی
* بازوهای مارپیچی، نهانگاه سیارات جوان در اطراف ستارگان
* بارش یخ و مواد آلی روی یک دنیای بیگانه 
* کشف سیاره ای که در حال بخار شدن است
* همدمی پنهان که دنباله دارها را به سوی ما "هل" می دهد
* دزدی خورشید از ستارگان دیگر! 

واژه نامه:
asteroid belt - star - Vega - NASA - Spitzer Space Telescope - European Space Agency - Herschel Space Observatory - Fomalhaut - Kuiper belt - solar system - planet - Mars - Jupiter - terrestrial planet - sun - Kate Su - Astrophysical Journal - Fomalhaut b - cometary belt - infrared - HR 8799 - James Webb Space Telescope - Karl Stapelfeldt - Exoplanets and Stellar Astrophysics Laboratory - Goddard Space Flight Center

منبع: nasa

0 دیدگاه شما:

Blogger template 'Browniac' by Ourblogtemplates.com 2008

بالای صفحه