نمای شگفت انگیز از توفان شش گوش کیوان

* فضاپیمای کاسینی ناسا نخستین تصاویر نمای نزدیک نور دیدنی (مریی) از یک گردباد غول آسا و هول انگیزکه به گرد قطب شمال سیاره ی کیوان می گردد را گرفته و برای دانشمندان فرستاده.
ویدیوی همراه با گوینده درباره ی یک توفان توفندمانند در قطب شمال کیوان. این ویدیو توسط فضاپیمای کاسینی ناسا تهیه شده.
دریافت ویدیو به بزرگی ۷.۹ مگابایت

این عکس ها و ویدیوی رزولوشن بالا نشان می دهند که پهنای چشم این "توفند" در حدود ۲۰۰۰ کیلومتر است، ۲۰ برابر بزرگ تر از میانگین چشم توفندها روی سیاره ی زمین. سرعت جابجایی ابرهای نازک و درخشان در لبه ی بیرونی این توفند به ۱۵۰ متر بر ثانیه (۵۳۰ کیلومتر بر ساعت) می رسد. این توفند درون یک الگوی آب و هوایی بزرگ و اسرارآمیز شش ضلعی جای دارد که به نام شش گوش کیوان شناخته می شود.
در این تصویر رنگ نمایشی از فضاپیمای کاسینی ناسا،
گرداب چرخان قطب شمال کیوان همچون یک گل رز
سرخ پررنگ غول آسا دیده می شود که با شاخ و برگ
سبز در میان گرفته شده.
۹۴۶ در ۷۱۰- ۱۰۰۱ در ۱۰۰۱

اندرو اینگرسول، یکی از اعضای گروه تصویربرداری کاسینی در بنیاد فناوری کالیفرنیا در پاسادنا می گوید: «زمانی که ما این گرداب را دیدیم کمی با درنگ واکنش نشان دادیم زیرا بسیار همانند توفندهای زمینی به نظر میرسید با این تفاوت که در کیوان بود و اندازه ای بسیار بزرگ تر داشت؛ و به گونه ای، با وجود مقدار اندک بخار آب در جو هیدروژنی کیوان شکل گرفته بود.»

دانشمندان به بررسی این توفند ادامه خواهند داد تا بینشی از توفندهای زمینی، که از هوای گرم اقیانوسی نیرو می گیرند به دست آورند. گرچه هیچ حجم آبی در نزدیکی این ابرهای ارتفاع بالای جو کیوان وجود ندارد، ولی دانشمندان با دانستن این که توفان های کیوان چگونه از بخار آب بهره می گیرند، می توانند درباره ی چگونگی پدید آمدن و پایداری توفندهای زمینی هم چیزهای بیشتری بیاموزند.

هم توفندهای زمینی و هم گردباد قطب شمال کیوان د ارای یک چشم مرکزی بدون ابر یا با ابرهای بسیار پایین هستند. از جمله دیگر ویژگی های همسان میان این توفند با توفندهای زمین، می توان از ابرهای ارتفاع بالایی که دیواره ی چشم را می سازند، ابرهای ارتفاع بالای دیگری که مارپیچ وار به گرد چشم می چرخند، و یک چرخش پادساعتگرد در نیمکره ی شمالی نام برد.

یک تفاوت عمده میان آن ها نیز اینست که توفند کیوان بسیار بزرگ تر از همتاهای زمینی‌اش است و به گونه ی شگرفی هم سریع می چرخد. در کیوان، بادی که درون چشم‌دیواره می وزد، سرعتی بیش از چهار برابر بادهای توفندی روی زمین دارد. برخلاف توفندهای زمینی، که تمایل به جابجا شدن دارند، توفند کیوان در قطب شمال سیاره قفل شده است. روی زمین، توفندها به دلیل نیروهایی که به هنگام گردش سیاره بر گردبادهای پرسرعت وارد می شود، رو به شمال جابجا می شوند. توفند کیوان جابجا نمی شود [زیرا] دیگر تا جایی که می توانسته به سمت شمال حرکت کرده [و اکنون دیگر در شمالی ترین نقطه است].
در این تصویر رنگ نمایشی از فضاپیمای کاسینی ناسا،
قطب شمال کیوان را در نور تازه ی بهاری می بینید.
۷۴۵ در ۷۴۵- ۹۴۶ در ۷۱۰

کونیو سایاناگی، از اعضای پیوسته ی گروه تصویربرداری کاسینی در دانشگاه همپتون ویرجینیا می گوید: «این توفند قطبی جای دیگری ندارد که برود و احتمالن دلیل ماندگار شدنش در قطب هم همینست.»

دانشمندان بر این باورند که این توفان سهمگین سال هاست که می وزد. در سال ۲۰۰۴، هنگامی که کاسینی به منظومه ی کیوان رسید+، قطب شمال کیوان تاریک بود زیرا این سیاره در نیمه ی زمستان نیم کره ی شمالی به سر می برد. در آن زمان، فضاپیمای کاسینی با طیف سنج فروسرخ همنهادی و طیف سنج نقشه بردار فروسرخ و نور دیدنی‌اش یک گرداب بزرگ را شناسایی کرد، ولی برای دیدن آن در نور دیدنی (مریی) باید تا فرا رسیدن برابران (اعتدال) فصلی سیاره در اوت ۲۰۰۹ صبر می کرد. تنها در آن هنگام بود که نور خورشید تابش بر نیمکره ی شمالی کیوان را آغاز نمود. کاسینی باید زاویه ی مدارش به گرد کیوان را نیز تغییر می داد تا به چشم انداز مناسب برای دیدن قطب ها دست یابد.

اسکات ادینگتون، دانشمند معاون برنامه ی کاسینی در آزمایشگاه پیشرانش جت ناسا در پاسادنای کالیفرنیا می گوید: «تنها از آن رو توانستیم چنین نمای خیره کننده و سحرانگیزی از این توفان توفندمانند در قطب شمال کیوان ببینیم که کاسینی در یک مسیر مناسب و خوش نما جای گرفته بود، با مداری کج به گونه ای که فضاپیما به هنگام گردش، به بالا و پایین صفحه ی استوای سیاره جابجا می شد. اگر مدارش در خود صفحه ی استوا بود، نمی توانست مناطق قطبی را به خوبی ببیند. با تماشای سیاره از چشم اندازهای گوناگون، چیزهای بیشتری درباره ی لایه های ابری که سرتاسر سیاره را پوشانده اند دریافت می شود.»
توفان قطب شمال کیوان در این تصویر تماشایی و
سرگیجه آور رنگ نمایشی که فضاپیمای کاسینی ناسا
گرفته خودنمایی می کند.۹۴۶در۷۱۰-۱۰۰۹در۱۰۰۹

کاسینی کشیدگی مداری‌اش (زاویه با صفحه ی اصلی) را تنها هر چند سال یک بار، آن هم برای دیدن چنین چیزهایی تغییر می دهد. از آن جایی که این فضاپیما برای تغییر زاویه ی مدارش، از کنار ماه هایی مانند تیتان می گذرد [و از گرانش آن ها کمک می گیرد-م]، این مسیرهای کج و مایل نیاز به توجه و دقت بسیار زیاد از سوی ناوبران دارد. این مسیر نیاز به سال ها برنامه ریزی دقیق از پیش دارد و باید به دقت در برنامه ی اصلی سفر گنجانده شده باشد تا دانشمندان از این که نیروی پیشران کافی برای فضاپیما جهت رسیدن به مدارها و رویارویی‌های آینده در دسترس هست، اطمیان بیابند.

در همین زمینه:
* شش گوش کیوان * نمایی سرگیجه آور از توفان شش گوش کیوان * شش گوش کیوان به همراه حلقه های این سیاره   
و: * شگردهای تازه فضاپیمای کاسینی  

واژه نامه:
NASA - Cassini spacecraft - Saturn - hurricane eye - Earth - hurricane - hexagon - Andrew Ingersoll - water vapor - hydrogen - atmosphere - Saturnian storm - vortex - eye wall - northern hemisphere - planet - Kunio Sayanagi - Saturn system - north pole - infrared spectrometer - visual and infrared mapping spectrometer - equinox - equatorial plane - Scott Edgington - Jet Propulsion Laboratory - orbital inclination - moon - Titan - trajectory - itinerary - red rose - false-color

منبع: jpl.nasa (آزمایشگاه پیشرانش جت ناسا)

0 دیدگاه شما:

Blogger template 'Browniac' by Ourblogtemplates.com 2008

بالای صفحه