حلقه آتشین یک کهکشان

* در این عکس کهکشان M۹۴ یا NGC ۴۷۳۶ چند حلقه می بینید؟ با این که در نگاه نخست شاید چندتایی ببینید ولی به باور اخترشناسان، تنها یک حلقه اینجا وجود دارد. این تصویر را تلسکوپ فضایی اسپیتزر ناسا در محدوده ی نور فروسرخ گرفته.
شاید جانی کش ترجیح می داد به درون حلقه ی آتشین این کهکشان بیفتد تا حلقه ی آتشی که در ترانه ی پرآوازه اش از آن می خواند. ولی بر خلاف حلقه‌ی آن ترانه، این "حلقه ی ستاره فشان" با مرکز سرخ و زردش دستاورد عشق نیست، بلکه منطقه ایست که در آن ستاره زایی دیوانه وار و افسارگسیخته ای در جریانست. تصویر بزرگ تر
M۹۴ یا مسیه ۹۴ پیش از این همواره به عنوان کهکشانی با دو حلقه ی به کلی گوناگون و متفاوت شناخته می شد: یک نوار فشرده که هسته ی کهکشان را در میان گرفته، و یک نوار پهن و کم نور از ستارگان که بیرون از صفحه ی اصلی کهکشان جای گرفته. ولی اخترشناسان چندیست که دریافته اند حلقه ی بیرونی - که اینجا در نور آبی تیره می درخشد- شاید در واقع یک خطای دید باشد.

در پژوهشی که سال ۲۰۰۹ انجام شد، داده های فروسرخ تلسکوپ اسپیتزر به داده های تلسکوپ های دیگر، از جمله داده‌های فرابنفش "کاوشگر فرگشت کهکشانی" ناسا (GALEX) که اکنون سرپرستیش به عهده ی بنیاد فناوری کالیفرنیا در پاسادناست، داده های نور دیدنی (مریی) از پیمایش دیجیتالی آسمان اسلون (SDSS)، و داده های فروسرخ با طول موج کوتاه ترِ نقشه بردار دو میکرونی سراسر آسمان (2MASS) افزوده شد. تصویر کامل تری که از مسیه ۹۴ به دست آمد نشان می دهد که ما در حقیقت دو بازوی مارپیچی جداگانه را می بینیم که از چشم انداز زمینی، با هم به شکل یک تک حلقه‌ی پیوسته دیده می شوند [بنابر این چنین حلقه ای وجود ندارد و ما تنها دو بازوی جداگانه را به شکل یک حلقه می بینیم].

ولی حلقه ی درخشان درونی مسیه ۹۴ کاملا واقعیست. این منطقه را به دلیل ستاره زایی دیوانه وار و افسارگسیخته ای که در آن جریان دارد به نام "حلقه ی ستاره فشان" نیز می خوانند. گاز درون این حلقه تبدیل به ستاره های داغ و جوان می شود و سپس همین ستارگان با گرم کردن غبار، باعث برافروختگی آن و تابش نور فروسرخ می گردند. این گونه حلقه های ستاره‌فشان اغلب می توانند در اثر برخورد های گرانشی میان یک کهکشان با دیگر کهکشان ها پدید آیند ولی در مورد M۹۴، شاید دلیلش ساختار بیضی خود کهکشان باشد.

قرص کهکشان که در میان حلقه ی ستاره فشان و بازوان حلقه-مانند کهکشان جای گرفته، با رشته های سبزفام غبار آراسته شده است. این رشته های گرد و غباری نیز همانند دسته حلقه هایی به نظر می رسند ولی آن ها هم تنها راستای چند کمان مارپیچی تنگ و نزدیک به هم را نشان می دهند.

نور فروسرخ با طول موج های ۳.۶ و ۴.۵ میکرون (میکرومتر) به رنگ آبی/فیروزه ای نشان داده شده، و عمدتا تابش ستارگان را می نمایاند. نور با طول موج ۸ میکرون را به رنگ سبز، و تابش ۲۴ میکرون را به رنگ سرخ می بینید که به ترتیب، نمایانگر بخش های سردتر و گرم ترِ غبار هستند. تصویر آغازین در سال ۲۰۰۴ گرفته شده بود، پیش از آن که اسپیتزر سوخت سرمازایش را به پایان برساند و دیگر نتواند بخشی از طول موج های فروسرخ را ردیابی کند.

واژه نامه:
ring - galaxy - Messier 94 - NGC 4736 - NASA - Spitzer Space Telescope - M94 - core - optical illusion - ultraviolet - Galaxy Evolution Explorer - Sloan Digital Sky Survey - infrared - Two Micron All Sky Survey - 2MASS - spiral arm - starburst ring - gravitational encounter - cryogen

منبع:jpl.nasa.gov

0 دیدگاه شما:

Blogger template 'Browniac' by Ourblogtemplates.com 2008

بالای صفحه