چرا ناهید تبدیل به دوزخ شد ولی زمین نشد؟

* به گفته ی دانشمندان، بررسی دقیق تر تاریخ زندگی ناهید، از جمله چگونگی دگردیسی آن و تبدیل شدنش به چنین جای دوزخینی، می تواند به دانشمندان در پیش بینی تغییرات سیاره های بیگانه کمک کند.

این تصویر رنگ نمایشی (رنگ دروغین) ساختارهای
ابری ناهید را از چشم دوربین دیده بانی ناهید (VMC)
که روی فضاپیمای ونوس اکسپرس متعلق به سازمان
فضایی اروپا نصب شده نشان می دهد. این عکس در
هشت دسامبر ۲۰۱۱ از فاصله‌ی ۳۰ هزار کیلومتری
ناهید گرفته شده. فضاپیمای ونوس اکسپرس از سال
۲۰۰۶ تاکنون به گرد ناهید می چرخد.
گروهی از دانشمندان ژاپنی دریافته اند که در درازنای تاریخ سیاره‌ی ناهید (زهره)، پرتوهای فرابنفش خورشید همه ی آب های جَو آن را کشیده و آن را در یک "حالت گداخته ی دیرپا"، بلندمدت تر از حالت گداخته ی زمین قرار داده اند.

به گفته ی این پژوهشگران، دلیل تفاوت بسیار زیاد محیط ناهید با زمین اینست که ناهید نسبت به زمین، [از همان آغاز] در جایی نزدیک تر به خورشید شکل گرفت.

آنان افزودند، اکنون که دیگر پژوهش سیاره های بیگانه تبدیل به جبهه‌ای تازه در دانش سیاره شناسی شده، بررسی ناهید - که همسایه ی دیوار به دیوار زمین است- سرنخ هایی از آن چه باید روی سطح فراسیاره ها به دنبالش باشیم به ما می دهد. [۱-۲-۳-۴-۵-۶]

کیکو هامانو، یک دانشمند سیاره شناس از دانشگاه توکیو که رهبری این پژوهش را نیز بر عهده داشت می گوید: «در چنین شرایطی که یک اقیانوس گدازه تا دیرزمانی دوام بیاورد، سیاره ها با جَوی چگال و غلیظ پوشیده خواهند شد. از همین رو، شوربختانه، به سختی می توان دمای سطحشان را مستقیم ارزیابی کرد. گرچه بنا بر پژوهش های پیشین ما، هواهای داغ می توانند گونه‌هایی مواد یگانه را در خود جای بدهند، گونه هایی مانند گازهای قلیایی و هالوژن دار. بنابر این ما امیدواریم در ماموریت های آینده بتوانیم با ردیابی نشانه های همین گونه های مواد، سطح داغ فراسیاره ها را به طور نامستقیم تشخیص دهیم و شناسایی کنیم.»

از نماد عشق تا جهان گدازه
ناهید و زمین روزگاری به دلیل اندازه های تقریبا یکسانشان به عنوان سیاره های همزاد پنداشته می شدند. نام لاتین این سیاره (venus) برگرفته از ایزدبانوی عشق در روم باستان، و نام پارسی آن (ناهید) هم برگرفته از ایزدبانوی آب و باران و باروری (آناهیتا) در اسطوره های ایرانیان باستانست. نویسندگان داستان های علمی-تخیلی در آغاز سده ی بیستم میلادی نیز آن را همچون سیاره ای پوشیده از جنگل و موجودات زنده تصویر می کردند که مناسب بازدید زمینیان است.

ولی با آغاز عصر فضا، پس از آن که رادیوتلسلکوپ ها و فضاپیماها نشان دادند که دمای سطح این سیاره عملا به دمای اجاق-مانند ۴۲۷ درجه ی سانتیگراد می رسد، واقعیت تلخ و گزنده هم آشکار شد. عکس های فضاپیماها جهانی را نمایان کرد پوشیده در ابر، با اثر گلخانه ای افسارگسیخته- جایی که آتشفشان ها فوران می کنند و گدازه ها روان می شوند.

به نوشته ی دانشمندان ژاپنی] همه ی سیاره های خاکی در نخستین مرحله های زندگیشان چنین وضعی را دارند. تکامل این سیاره ها زمانی آغاز می شود که اقیانوس های گدازه ی روی سطحشان سرد و جامد شده، و شرایط آغازین را برای دگرسانی (افتراق) و جدا شدن گوشته ی سیاره از پوسته ی آن فراهم می نماید. افزون بر آن، مواد گریزا مانند آب هم درون سیاره پخش و توزیع شده و به جامد شدن گوشته کمک می کنند، زیرا آب بر کلفتی (ضخامت) آن اثر می گذارد.

دانشمندان در مقاله ای که روز ۲۹ می در نشریه ی نیچر منتشر شد نوشتند: «زمان بندی پایان این گام، نقطه ی آغاز رویدادهای بعدی را تعیین می کند؛ رویدادهایی مانند شکل گیری اقیانوس های آب، و احتمالا آغاز سازانیک های (تکتونیک‌های) صفحه‌ای و پیدایش زندگی.»

رده بندی سیاره ها
دانشمندان ژاپنی برای رده بندی سیاره های خاکی طرحی
تازه را پیشنهاد داده اند: سیاره های رده ی یک یا I، که
اقیانوس های گدازه ی آنها به سرعت سرد و جامد شده و
آب بیشتری نگه می‌دارد، و سیاره‌های رده‌ی دو یا II، که
اقیانوس‌های گدازه‌شان تا ۱۰۰ میلیون سال می پاید.
این پژوهشگران سپس تفاوت میان آن چه که سیاره ی رده ی I نامیده می‌شود (همسان با زمین) و سیاره های رده ی II را تعیین نمودند.

اقیانوس گدازه روی سیاره های رده ی I در عرض چند میلیون سال سرد و جامد می شود و به آن ها اجازه می دهد آبی که طی شکل گیریشان به دست آورده اند را نگه دارند، و سرانجام اقیانوس های آب را بیافرینند. مدل دانشمندان نشان می دهد که این روند روی زمین احتمالا چیزی نزدیک به ۴ میلیون سال زمان برده است.

به گفته ی این پژوهشگران، سیاره های رده ی II چون به ستاره ی میزبانشان نزدیک تر هستند، تابش بیشتری از آن دریافت می کنند و اقیانوس های گدازه‌شان زمان بیشتری دوام می آورد - چه بسا تا ۱۰۰ میلیون سال. این سیاره ها همچنین به دلیل فرآیند "گریز هیدرودینامیک" خشک می شوند؛ فرآیندی که در آن، مولکول های سبک تر در اثر گرما رانده شده، سیاره را ترک کرده و به فضا می‌روند.

این دانشمندان افزودند، ناهید با فاصله ی میانگین ۱۰۸ میلیون کیلومتر از خورشید، روی مرزی که برای شکل گیری این دو رده پیشنهاد شده جای گرفته. ولی سطح و گوشته ی خشک آن با سیاره های رده ی II همخوانی دارد و از همین رو شاید بتوان آن را از همین رده به شمار آورد.

ولی چنان چه هامانو در ایمیلی به اسپیس دات کام گفت، اگر ناهید و دیگر سیاره های خاکی در آغاز زندگیشان از دنباله دارها و سرچشمه‌های دیگر آب دریافت کرده باشند، این توضیح ها سخت می‌شود. برای تعیین خاستگاه آب این سیاره ها نیازمند رصد و بررسی بیشتری روی سامانه های سیاره ای بیگانه هستیم. وی افزود: «به نظر می رسد هیچ همرایی و توافقی درباره ی ریشه ی آب روی سیاره های خاکی و یا گونه های آن وجود ندارد.»

اگر ما بتوانیم شمار و فراوانی (بسامد) سیاره های خاگی گداخته (مذاب) را نسبت به فاصله ی مداری و سن آن ها اندازه بگیریم، شاید بتوانیم میزان آغازینِ آبی که روی سیاره های خاکی مشترک است - به ویژه روی سیاره هایی که در منطقه ی درونی این رده بندی هستند- را محدود کرده و کمی دقیق تر برآورد کنیم، و چه بسا به فرآیندهای بنیادین و عمده ای به تامین آب سیاره ها کمک می کنند پی ببریم.»

در همین زمینه: * ناهید مذاب * ناهید هم لایه ازن دارد * ناهید چندرنگ * آیا چرخش ناهید کندتر شده؟ * ناهید میدان مغناطیسی ندارد ولی شفق قطبی دارد! * گردباد جنوبی ناهید * گذر ناهید؛ از پورسینا تا امروز * فرصتی کوتاه برای تماشای کمانی اسرارآمیز * شش گزینه نخست برای یافتن موجودات بیگانه

واژه نامه:
Venus - planet - Ultraviolet ray - sun - water - Earth - exoplanet - magma - Keiko Hamano - alkali - halogen - lava - Roman goddess of love - Space Age - greenhouse - volcano - terrestrial planet - crust - mantle - volatile - plate tectonic - Nature - Type I planet - Type II planet - hydrodynamic escape - molecule - false-color - Venus Monitoring Camera - VMC - European Space Agency - Venus Express

منبع: SPACE.com

0 دیدگاه شما:

Blogger template 'Browniac' by Ourblogtemplates.com 2008

بالای صفحه