نور گرم و سرخی که از یک سیاره یتیم می تابد

* دانشمندان یک سیاره ی یتیم و بی ستاره به نام PSO J318.5-22 با جرمی فقط ۶ برابر جرم مشتری یافته اند که تنها ۸۰ سال نوری دورتر از زمین، در فضای آزاد شناور است.

تصویر سیاره ی آزاد و سرگردان PSO J318.5-22 از چشم
تلسکوپ پان استارز ۱. این سیاره ی به شدت کم نور جرمی در
حدود ۶ برابر مشتری دارد. بیشتر انرژی آن در محدوده‌ی طول-
موج فروسرخ گسیل می‌شود. پهنای این تصویر حدود ۲ دقیقه ی
قوس است. منبع- تصویر بزرگ تر
در سال ۱۹۹۸، همهمه ای دنیای ستاره شناسی را فراگرفت در این باره که گویا به لطف تلسکوپ فضایی هابل، سیاره ای یافته شده که در حال گریز از ستاره ی مادریش و رفتن به سوی پهنه‌ی فضای میان ستاره ای است. رصدهای بعدی نشان داد که این جرم گریزان، با عنوان TMR-1C، به احتمال بسیار تنها یک ستاره در دوردست است. با این حال حتی امروزه هم دانشمندان به درستی نمی دانند TMR-1C چیست.

چیزی که امروزه دریافته ایم اینست که سیاره های آزاد در کهکشان راه شیری می توانند بسیار، بسیار پرشمار باشند. در واقع، همین سال گذشته پژوهشگران استنفورد ادعا کردند که نسبت شمار این گونه سیاره ها نسبت به ستارگان می تواند تا ۱۰۰ هزار به ۱ برسد. [بخوانید: * میلیاردها "زمین" در کهکشان راه شیری وجود دارد و * شمار سیاره های آزاد در کهکشان هزاران برابر شمار ستارگانست]

 این برآورد شگفت انگیز یک برون یابی آماری است که از روی تعداد انگشت شماری از سیاره های آزاد (در واقع، تنها ۱۰ سیاره) که به کمک روش ریزهمگرایی گرانشی  (Gravitational microlensing) یافته شده بودند به دست آمده.

اکنون یک گروه بین المللی به رهبری مایکل لیو (از بنیاد اخترشناسی در دانشگاه هاوایی) تصاویری را از یک سیاره ی جوان منتشر کرده اند که تنها و سرگردان در حال پرسه زنی در فضاست. این سیاره که به عنوان PSO J318.5-22 نامیده شده، ۸۰ سال نوری از ما دور است و در راستای صورت فلکی جنوب خاوریِ بزغاله دیده می شود.

رصدگران این سیاره را در سال ۲۰۱۱ با بهره از تلسکوپ پان استارز ۱ که بر فراز کوه هالکالا در جزیره ی مائوئی از جزیره های هاوایی است یافته بودند. آن ها این رصدها را نه برای یافتن سیاره های آواره، بلکه برای یافتن نمونه های یک رده‌ی شگفت آور از اجرام ستاره-گون به نام کوتوله های رده ی L انجام می دادند.
برداشت هنری از سیاره ی آزاد و سرگردان PSO J318.5-22- منبع- تصویر بزرگ تر
طی این رصدها، PSO J318.5-22 یافته و به عنوان یکی از این گونه اجرام شناسایی شد، ولی رصدهای بعدی نشان داد که این جرم بسیار سرخ فام تر و کم نورتر از کوتوله های رده ی L است. در واقع، بررسی های موشکافانه ای که تابستان گذشته روی طیف نور آن انجام شد نشان داد که این جرمِ یکه و تنها دارای پیوندهای مشترک بسیاری با سیاره های جوان و پرجرمی است که در پیله های غبار پیچیده شده اند. یافته های این گروه از دانشمندان در نشریه ی Astrophysical Journal Letters منتشر خواهد شد.

سیاره ی آزاد PSO J318.5-22 در مقایسه با ستارگان
کوتوله ی رده ی M، L، و T دارای رنگ سرخ و نشانه ی
طیفی متمایز و ویژه ایست. ستارگان سیاه رنگ درون نمودار
نماد جسمی جوان به نام 2MASS 1207−39b با جرم
سیاره ای و چند کوتوله ی رده ی L بسیار سرخ هستند.
لیو در یک نشست خبری در بنیاد اخترشناسی می گوید: «ما تاکنون هرگز یک جرم آزاد و سرگردان در فضا که چنین ظاهری هم داشته باشد را ندیده بودیم. این جرم همه ی ویژگی های سیاره های جوانی که پیرامون ستارگان یافته می شوند را دارد، با این تفاوت که دارد به تنهایی در فضا پرسه می زند.»

این نخستین بار نیست که جسمی با جرم سیاره ای سرگردان در فضای میان ستاره ای یافته می شود. ولی گمان بر اینست که آن موارد دیگر، اجرامی از رده ی زیر-کوتوله های قهوه ای هستند- ستارگانی عملا ناکام که نتوانسته اند به اندازه ی کافی مواد را گرد آورده و همجوشی هسته ای را در دل خود به راه بیاندازند.

لیو و همکارانش بر این پای می فشارند که طیف PSO J318.5-22 متمایز از کوتوله های رده ی L است، و دمای برآورد شده ی آن (۱۴۰۰ تا ۱۶۰۰ کلوین) هم به گونه ی چشمگیری خنک تر از این گونه اجرام است. همچنین به برآورد آن ها، این جسم تنها شش برابر مشتری جرم داشته و می بایست همین ۱۲ میلیون سال پیش به دنیا آمده باشد. از روی حرکت این جرم می توان دریافت که احتمالا یکی از اعضای گروه های رَوَنده ی (متحرک) " بتا- سه پایه" (Beta Pictoris) است، دسته ای جابجا شونده از ۱۷ سامانه ی جوان ستاره ای که میانگین فاصله‌شان از زمین ۱۱۵ سال نوریست.

در همین زمینه: * کشف یک سیاره «یتیم» در نزدیکی منظومه خورشیدی  * امکان وجود ۶۰ میلیارد سیاره زیست پذیر در کهکشان * سیاره های بیگانه ما را محاصره کرده اند! 
و: * سیاره هایی که خودبخود و بدون ستاره مادر ساخته می شوند 

واژه نامه:
planet - PSO J318.5-22 - Earth - Jupiter - Hubble Space Telescope - star - TMR-1C - galaxy - microlensing - Michael Liu - Capricornus - Pan-STARRS 1 telescope - L-type dwarf - cocoon - Astrophysical Journal Letters - interstellar space - sub-brown dwarf - fusion - core - Beta Pictoris Moving Group - stellar system - infrared - wavelength - arcminute - 2MASS 1207−39b

منبع: skyandtelescope

0 دیدگاه شما:

Blogger template 'Browniac' by Ourblogtemplates.com 2008

بالای صفحه