ستاره چرخان شگفت آوری که "حلقه گمشده" تپ اخترهاست

* یک ستاره که با سرعتی دیوانه وار در حال چرخش به دور خود است شاید "حلقه ی گمشده" در یک راز دیرپای
تپ اخترها باشد.

این ستاره ی نوترونی - هسته ی چگال یک ستاره ی بزرگ تر که از انفجار ابرنواختری آن به جامانده و بزرگیش به اندازه ی یک شهر است- حدود ۱۸۰۰۰ سال نوری از زمین دور است و دارای یک توانایی است که تاکنون هرگز دیده نشده بود: می تواند از یک گونه تپ اختر به گونه ای دیگر تغییر کند و دوباره به حالت نخست برگردد. در پایین این مطلب، یک پویانمایی از این تپ اختر را به همراه آهنگی از گروه راک Atom Strange می بینید و می شنوید.
برداشت یک هنرمند از تپ اختر PSR J1824-2452I و ستاره ی همدمش. این تصویر نمایی از ویدیوی پایین است.
تپ اخترها یا پولسارها ستارگان نوترونی به سرعت چرخانی‌اند که گونه های مختلفی دارند، ولی دانشمندان تاکنون نتوانسته اند پیوند و رابطه ای میان دو گونه تپ اختر را بیابند.

سیمون جانستون، مسئول اخترفیزیک در بخش اخترشناسی و دانش فضایی سازمان پژوهش های علمی و صنعتی کشورهای همسود (CSIRO) واقع در سیدنی استرالیا در بیانیه ای گفت: «این نخستین بارست که گسیل پرتوهای X و تپ های بسیار سریع رادیویی "از یک تپ اختر" دیده می شود. این نخستین شواهد سرراست و مستقیم از یک تپ اختر است که از یک گونه به گونه ی دیگر تغییر می کند- مانند دگردیسی یک کرم ابریشم به یک پروانه.»

این نگاره ی هنری یک ستاره ی نوترونی و همدمش
را در یک دوره ی برافزایش مواد نشان می دهد که
ستاره ی نوترونی طی آن، پرتوهای نیرومند X
می گسیلد.
دانشمندان دریافته اند که این تپ اختر (با نام PSR J1824-2452I) گاهی پرتوهای X و گاهی تپ های رادیویی می گسیلد؛ و این بستگی به آن دارد که ستاره ی همدمش در هر لحظه از زمان، چه مقدار ماده به سوی آن پرتاب کند.

ستاره ی همدم - که تنها یک پنجم خورشید جرم دارد- گاهی وقت ها جریانی پرسرعت از مواد را بر سر این تپ اختر می باراند. دانشمندان دریافتند که میدان مغناطیسی این تپ اختر می تواند آن را از یورش مواد ستاره ی همدم در امان نگه دارد، ولی گاه این جریان به اندازه ای شدید می شود که تپ اختر نمی تواند در برابرش پایداری کند و در آن فرو می رود [ویدیو را ببینید].

زمانی که دیگر میدان مغناطیسی تپ اختر نمی تواند جلوی رسیدن مواد به سطح تپ اختر را بگیرد، این ستاره ی چرخان فواره هایی از پرتو X به بیرون می جهاند. سرانجام با آرام شدن ستاره ی همدم، میدان مغناطیسی تپ اختر هم دوباره نگاهبانی از آن را از سر می گیرد [یعنی این تپ اختر در زمان آرامش همدمش، پرتوهای رادیویی می گسیلد و در زمان فروریختن مواد همدم بر سرش، پرتو ایکس می تاباند-م].

الساندرو پاپیتو، اخترشناس و نویسنده ی اصلی پژوهشنامه ای که به جزییات این یافته های تازه می پردازد و در نشریه ی نیچر منتشر شد، در بیانیه ای گفت: «ما به اندازه ی کافی خوش شانس بودیم که همه ی گام های این فرآیند را ببینیم، هم از روی زمین و هم با تلسکوپ های فضایی. ما بیش از یک دهه بود که به دنبال چنین شواهدی می گشتیم.»
این نگاره ی هنری هم یک ستاره ی نوترونی و
همدمش را در دوره ای نشان می دهد که برافزایش
ماده متوقف شده و ستاره ی نوترونی دارد تپ های
رادیویی می گسیلد.

دانشمندان در آغاز می پنداشتند که تپ اخترهای درون سامانه های دوتایی به آرامی موادی که از سوی ستاره ی همدمشان به سویشان روانه می شود را گرد آورده و یک قرص برافزایشی به دور خود می سازند، که باعث می شود سرعت چرخش تپ اختر کم کم افزایش یافته و به چیزی تبدیل شوند که به نام "تپ اختر میلی ثانیه ای" شناخته می شود: یک ستاره ی نوترونی که در هر ثانیه صدها بار به گرد خود می چرخد و همزمان امواج رادیویی می گسیلد.

ولی یافته ی تازه نشان می دهد که این فرآیند می تواند پیوسته نباشد: گاهی باز ایستد و دوباره آغاز شود، بسته به آن که چه زمانی ماده ی گرد آمده در قرص برافزایشی به درون تپ اختر فروکشیده شود.

جان سرکیسیان، که این سامانه را با بهره از رادیوتلسکوپ پارکزِ سی اس ای رو (CSIRO) واقع در خاور استرالیا مشاهده ی کرد نیز گفت: «این مانند جوانکی است که گاهی رفتار کودکانه از او سر می زند و گاه مانند یک بزرگسال رفتار می کند. جالب این که دگردیسی این تپ اختر از یک حالت به حالت دیگر تنها در عرض چند هفته رخ می دهد.»

پویانمایی از سامانه ی دوتایی تپ اختر PSR J1824-2452I - آهنگ زمینه از گروه راک "Atom Strange":

واژه نامه:
star - missing link - pulsar - neutron star - stellar remnant - Earth - Atom Strange - X-ray - radio pulse - Simon Johnston - CSIRO - caterpillar - butterfly - PSR J1824-2452I - companion star - sun - magnetic field - Alessandro Papitto - Nature - binary system - millisecond pulsar - radio wave - accretion disk - John Sarkissian - Parkes radio telescope

منبع: SPACE.com

2 دیدگاه شما:

حسین

با سلام خدمت شما.مطلبی رو از سایتی خوندم.گفتم از شما سوالی رو بپرسم.قسمتی از این مطلب این بود:
{ نظریه انفجار بزرگ نمی‌گوید جهان از یک «نقطه»‌ی داغ و متراکم متولد شد؛ بلکه می‌گوید از یک «وضعیت» داغ و متراکم متولد شد.}.یک مقدار دچار تناقض شدم.چون این مطلب با اون چیزی که تا حالا هممون شنیدیم فرق داره که میگه جهان درلحظه افرینش یک نقطه بسیار کوچک بوده.اینهم لینک مطلب:http://www.parssky.com/view/5158.aspx

ممنون از زحماتتون.

یک ستاره در هفت آسمان

درود بر شما حسین گرامی
اون مطلب رو خوندم. ظاهرا کپی از مطلب سایت رادیوزمانه بود و ادامه هم داره، یعنی کامل نیست.
درباره ی "وضعیت داغ و متراکم" همینقدر میدونم که این وضعیت مربوط به لحظه ی آغاز جهان (انفجار بزرگ) نبوده، بلکه مربوط به چند صد هزار سال بعد از اونه. در همین مطلبی که شما خوندید هم این نکته گفته شده. ما به اون زمان میگیم "دوران تاریک کیهان". اینجا می تونید دربارش بخونید:
http://1star-7skies.blogspot.com/2011/10/6.html
من درباره ی این مطلب نظری ندارم چون اصلا صاحب نظر نیستم و در حد سوادم و خوانده هام نظر میدم، ولی یک نکته رو می دونم که این ها همه "نظریه" های گوناگونند.
واقعیت اینه که انفجار بزرگ یا "مهبانگ" هنوز کاملا در حد یک نظریه است، و طبیعیه که نظریه های موازی بسیاری هم داشته باشه. از جمله نظریه ای که میگه: مهبانگ "آغاز جهان" نبود، تنها "تغییر حالت" آن بود!
(این عنوان مطلبی در همین وبلاگِ یک ستاره در هفت آسمانه)

Blogger template 'Browniac' by Ourblogtemplates.com 2008

بالای صفحه