کشف چگال ترین کهکشان

* فاصله ی میان خورشید و نزدیک ترین ستاره به آن (ستاره ای که به نام آلفا قنطورس خوانده می شود) را در نظر بگیرید: چیزی نزدیک به ۴ سال نوری.
* اکنون تصور کنید ۱۰ هزار ستاره ی دیگر در همین فضای نسبتا کوچک جا داده شود.

این تقریبا برابر است با چگالی کهکشانی که به تازگی توسط یک گروه بین المللی از اخترشناسان به رهبری یک عضو هیات علمی دانشگاه ایالتی میشیگان (MSU) یافته شده. جی استریدر، استادیار فیزیک و اخترشناسی در MSU می گوید: «این کهکشان پرجرم تر از هر کهکشان کوتوله ی فرا-چگالی با چنین اندازه ای است. و بی شک چگال ترین کهکشان شناخته شده در فضای نزدیک به راه شیری هم هست.»
اخترشناسان چیزی را یافته اند که می تواند چگال ترین کهکشان در فضای نزدیک باشد. رهبری گروهی که این کهکشان کوتوله ی کمیاب فرا-چگال را یافت بر عهده ی جی استرادر بود. تصویر بزرگ توسط رصدخانه ی فضایی پرتو X چاندرای ناسا ثبت شده. تصویر پیوست را هم تلسکوپ فضایی هابل گرفته. تصویر بزرگ تر
به نوشته ی مقاله ای مفصل که در یکی از نگارش های تازه ی Astrophysical Journal Letters منتشر شده، این کهکشان کوتوله ی فشرده در خوشه ی کهکشانی سنبله یافته شد. این خوشه یک مجموعه کهکشان است و حدود ۵۴ میلیون سال نوری از کهکشان ما فاصله دارد.

چیزی که این کهکشان، با عنوان M60-UCD1 را به این اندازه چشمگیر ساخته اینست که تقریبا نیمی از جرمش در فضایی به شعاع تنها حدود ۸۰ سال نوری جای داده شده. این باعث شده چگالی شمار ستارگان آن حدود ۱۵ هزار برابر چگالیِ فضای نزدیک به زمین در کهکشان راه شیری باشد [یعنی شمار ستارگان آن حدود ۱۵ هزار برابر شمار ستارگان همسایه ی خورشید است]. استریدر می گوید: «سفر از ستاره ای به ستاره ی دیگر در M60-UCD1 بسیار آسان تر از کهکشان راه شیری است. ستارگان این کهکشان بسیار به هم نزدیک ترند و برای همین هم چنین سفری زمان بسیار کمی خواهد برد.»

یافتن کهکشان های فرا-چگال تاریخچه ی نسبتا تازه ای دارد: تنها ۱۰ سال و اندی. تا ۱۰ سال پیش اخترشناسان تنها می توانستند آن ها را مانند "چیزهایی" در دوردست ببینند، ولی گمان می کردند این "چیزها" ستارگانی تنها یا کهکشان هایی بسیار دورند.

یکی از نمودهای (جنبه های) فریبنده ی این کهکشان وجود یک چشمه ی درخشان پرتو X در مرکزش است. یک توضیح برای آن، سیاهچاله ای غول پیکر به جرم تقریبی ۱۰ میلیون برابر جرم خورشید است.

اخترشناسان در تلاشتند دریابند که آیا M60-UCD1 و دیگر کهکشان های فرا-چگال از همان آغاز به گونه ی خوشه هایی بسیار فشرده از ستارگان پدید آمدند یا این که کهکشان هایی [معمولی] بوده اند که بعدها با جدا شدن ستارگانی از آن ها کوچک تر شده اند. وجود احتمالی سیاهچاله ی پرجرم مرکزی، به همراه جرم بالای کهکشان و نیز وجود عناصری مانند عنصرهای خورشید در ستارگان آن، نظریه ی دوم را نیرو می بخشد.

وجود یک سیاهچاله ی غول پیکر در مرکز M60-UCD1 بر خلاف نظریه ایست که بر پایه ی آن، این کهکشان زمانی یک خوشه ی ستاره ای بوده. زیرا چنین سیاهچاله های بزرگی در اجرامی از این دست پیدا نمی شود.

این کهکشان با بهره از تلسکوپ فضایی هابل ناسا یافته شد. رصدهای بعدی هم به کمک رصدخانه ی فضایی پرتو X چاندرا و تلسکوپ های نوری زمینی، از جمله تلسکوپ ۱۰ متری کک در هاوایی انجام شد. استریدر می گوید: «ما بیست سال پیش نمی توانستیم چنین کاری را انجام دهیم. ما در آن زمان هابل یا چاندرا را نداشتیم. این یکی از آن پروژه هاییست که برای انجامش از توانایی همه ی رصدخانه های بزرگ ناسا، به همراه منابع روی زمین کمک گرفته می شود.»

واژه نامه:
sun - Alpha Centauri - galaxy - Jay Strader - MSU - Astrophysical Journal Letters - ultra-compact dwarf galaxy - Virgo cluster of galaxies - Milky Way - M60-UCD1 - Earth - X-ray - black hole - star cluster - Hubble Space Telescope - Chandra X-ray Observatory - Keck

منبع: sciencedaily

0 دیدگاه شما:

Blogger template 'Browniac' by Ourblogtemplates.com 2008

بالای صفحه