چراغ قوه غول پیکری که بر تاروپود کیهان نور افکند

* اخترشناسان برای نخستین بار عکسی از شبکه ی تارهای گازی پراکنده ی کیهانی که در فضای میان کهکشان ها تنیده شده ثبت کردند.
رنگ فیروزه ای در این تصویر ژرف (با نوردهی بلند)، یک سحابی از گاز هیدروژن به گستردگی ۲ میلیون سال نوری را نشان می دهد که در راستای تار و پود کیهان گسترده شده. تصویر بزرگ تر
این شبکه  یا تار و پود گازی که بیشتر ماده ی موجود در کیهان را در بر دارد، همچون آینه ای چگونگی پراکندگی ماده ی نادیدنی تاریک را باز می نماید. گروه بین المللی اخترشناسان با بهره از نور یک اختروش (کوازار) دوردست - درخشان‌ترین اجرام کیهان- این رشته ها را که میان کهکشان ها کشیده شده و تاکنون دیده نشده بودند مشاهده کردند.
سباستیانو کانتالوپو، پژوهشگر دانشگاه سانتاکروز کالیفرنیا و نویسنده ی اصلی این پژوهش می گوید: «پرتوهای اختروش همانند نور یک چراغ قوه رفتار می کنند. در این مورد، ما خوش شانسیم که نور یکی از این چراغ قوه ها بر این سحابی افتاده و با روشن کردن رشته های گازی آن، برایمان نمایانش ساخته است.»

ساختار کیهان
کهکشان ها با میلیاردها ستاره ای که دارند به نظر بسیار بزرگ می آیند، ولی [در واقع] تنها درصد کوچکی از ماده ی موجود در کیهان را در خود جای داده اند. آن ها تنها همچون گره هایی در بافت کیهانند، جاهایی که گرانش باعث شده مواد به سوی هم کشیده شوند. همتاسازی های رایانه ای نشان می دهد که کهکشان های دور از هم با رشته های بلندی به یکدیگر پیوسته اند. این تارهای کیهانی از گاز هیدروژنی تشکیل شده اند که از روزگار آغاز کیهان بر جای مانده [همتاسازی پایان این مطلب را ببینید].

همتاسازی های رایانه ای نشان می دهند که ماده‌ی
درون کیهان در یک شبکه یا "بافت" کیهانی جای
گرفته و کهکشانها هم در واقع گره‌هایی در تار و
پود آنند. تصویر پیوست تکه‌ای به گستردگی ۱۰
میلیون سال نوری از یک همتاسازی را نشان می
دهد که هم گاز و هم ماده‌ی تاریک را در بردارد.
ویدیوی یکی از این این همتاسازی ها را در زیر
مشاهده کنید. تصویر بزرگ تر
کانتالوپو و گروهش از نور یک اختروش برای روشن کردن تار و پودهایی که میان کهکشان ها کشیده شده بود کمک گرفتند. اختروش ها از سیاهچاله های ابَرپرجرمی که در مرکز کهکشان ها، در برخی از چگال ترین بخش های این تارها هستند پدید می آیند. این اجرام می توانند نه تنها گاز پیرامون کهکشان، بلکه رشته موادی که از آن ها به بیرون کشیده شده را هم روشن کنند.

خاویر پروچاسکا، او هم از دانشگاه سانتاکروز، در بیانیه ای گفت: «این اختروش گازهای پخش شده در فضا را در مقیاسی بسیار فراتر از هر آنچه تاکنون دیده ایم روشن کرده و نخستین تصویر از گازهای فراگیری که در میان کهکشان ها کشیده شده اند را به ما ارایه می کند. این جرم به ما دیدگاهی فوق العاده به ساختار کلی جهان را می دهد.»

با گسترش (انبساط) کیهان، نوری که از اختروش در فاصله ی حدود ۱۰ میلیارد سال نوری ما می تابد هم کش می آید [سرخگرایی یا انتقال به سرخ]. کانتالوپو و گروهش فیلتر ویژه ای برای تلسکوپ ۱۰ متری کِک در هاوایی ساختند که تنها طول موج سرخ‌گراییده ی فرابنفش را آشکار می کرد.

سحابی گازیِ روشن شده رشته هایش پهنه ای در حدود ۲ میلیون سال نوری از کیهان را پوشانده و در فضای میان کهکشان ها تنیده شده است. کانتالوپو می گوید: « این یک جرم بسیار استثنایی است. جرمی غول پیکر - دستکم دو برابر بزرگ تر از همه ی سحابی هایی که تاکنون دیده ایم، و از محیط کهکشانی‌ای که اختروش در آنست هم بسیار فراتر رفته.»

پژوهش های این گروه در شماره ی ۱۹ ژانویه ی نشریه ی نیچر منتشر شد. 

نوری در تاریکی
گمان بر اینست که ساختار ماده ی "معمولی" در کیهان پراکندگی ماده ی تاریک را باز می تاباند. گرچه دانشمندان تاکنون نتوانسته اند به گونه ی مستقیم ماده ی تاریک را ببینند، ولی پژوهش ها نشان می دهد که این ماده تقریبا ۸۵ درصد مواد درون کیهان را تشکیل داده.

کهکشان ها در دل هاله هایی از ماده ی تاریک جای گرفته اند. رشته های این ماده ی ناپیدا در سراسر کیهان گسترده شده. ماده ی معمولی به لطف نیروی گرانش، همین پراکندگی ماده ی تاریک را دنبال می کند؛ از همین رو این رشته‌های گاز یونیده، مانند چیزی که کانتالوپو و گروهش یافته اند، در واقع جا و آرایش ماده ی تاریک را به ما می نمایانند. [در این زمینه: * ماده تاریک همچون تار عنکبوت، در سر تا سر کیهان تنیده شده]

به برآورد پژوهشگران، مقدار گاز معمولی پراکنده ی درون این سحابی بیش از ۱۰ برابر چیزیست که پیش بینی شده بود.

کانتالوپو می گوید: «به نظر ما گاز درون توده های کوچک و چگالی که در لابلای تاروپود کیهانند بسیار بیشتر از چیزیست که در مدلسازی ها دیده ایم. دیدن این پدیده ها شناخت ما از گاز میان کهکشانی را به چالش می کشد و آزمایشگاهی تازه برای آزمودن و پالایش مدل هایمان به ما می دهد.»

*همتاسازی رایانه ای از فرگشت تار و پود کیهان. نماهای بیشتری از ویدیو را اینجا ببینید:


واژه نامه:
cosmic web - dark matter - quasar - flashlight - Sebastiano Cantalupo - nebula - gravity - hydrogen - supermassive black hole - galaxy - Xavier Prochaska - Keck Telescope - wavelength - Nature - ionized gas -

منبع: SPACE.com

1 دیدگاه شما:

Anonymous

خب حالا آخرش که چی ما که کاری از دستمون بر نمیاد پس بذار جهان هر شکلی که میخواد داشته باشه

Blogger template 'Browniac' by Ourblogtemplates.com 2008

بالای صفحه