با کشف امواج گرانشی آغازین، نظریه جهان های چندگانه تقویت می شود

* در این مقاله به جای واژه‌ی عربی تورم، واژه‌ی فارسی پَندام به کار رفته.

بخش پایینی این تصویر، بزرگی کیهان نسبت
به زمان را نشان می‌دهد. رخدادهای ویژه مانند
پیدایش هیدروژن خنثی در ۳۸۰ هزار سال پس
از مهبانگ در تصویر نمایانده شدهد. تا پیش از
این زمان، به دلیل برهم کنش پایدار میان ماده
(الکترون‌ها) و نور (فوتون‌ها)، جهان مات بود.
پس از این زمان، جهان شفاف شد و فوتونهایی
هایی که به نام CMB می شناسیم آزاد شدند.
تصویر بزرگ تر
* به گفته ی شماری از پژوهشگران، یافته شدن نخستین نشانه ی مستقیم از پندام کیهانی (تورم کیهانی- دوره ای از گسترش سریع کیهان که در جریی از ثانیه پس از مهبانگ روی داد) نظریه ای دیگر را هم تقویت می کند: این که جهان ما تنها یکی از "چندین جهان" است.

دانشمندان در روز دوشنبه (۱۷ مارس) یافته شدن نخستین شواهد مستقیم از امواج گرانشی آغازین - چین و شکن هایی در فضازمان که درست پس از آغاز کیهان پدید آمد- را اعلام کردند. [* خواندید: خبر بزرگ ۱۷ مارس این بود: نشانه های مستقیم به جا مانده از مهبانگ آشکار شدند!]

اگر این دستاوردها تایید شود، نشانه ی بی چون و چرایی از این خواهد بود که فضازمان درست پس از مهبانگ در ۱۳.۸ میلیارد سال پیش، با سرعتی چندین برابر سرعت نور گسترده شد.

این یافته ی تازه همچنین به اندیشه ی چندجهانی هم اعتباری بخشید. بر پایه ی نظریه ی چندجهانی، هنگامی که کیهان در نخستین دَم پس از مهبانگ، گسترشی نمایی یافت، بخش هایی از فضا-زمان با سرعتی بیش از بخش های دیگر گسترده شدند. این می توانسته به شکل گیری "حباب هایی" از فضازمان بیانجامد که با رشد هر یک، جهانی جداگانه پدید آمد.

بر پایه ی پنداشت چندجهانی، کیهانی که ما در آنیم و می شناسیم، قانون های فیزیکی ویژه ی خود را دارد، در حالی که آن جهان های دیگر می توانند قانون هایی متفاوت داشته باشند.

[در این باره بخوانید: * ما در یک «چندجهانی» زندگی می کنیم؛ به ۵ دلیل! و * کشف نخستین نشانه های جهان های موازی]

پندام نیروی اسرارآمیزی بود که در کسری از
ثانیه، جهان آغازین را از ابعاد زیرمیکروسکوپی
به ابعادی غول آسا رساند. در این نمودار داده-
نمایی، شیوه ی گسترش کیهان از دیدگاه نظریه ی
پندام کیهانی برای مهبانگ و کیهان را می بینید.
تصویر بزرگ تر
آلن گوت، یک فیزیکدان نظری در MIT که در این پژوهش شرکت نداشت، در نشستی رسانه ای گفت: «به سختی می توان مدلی هایی از پندام پدید آورد که به یک چندجهانی نیانجامند. این کار شدنی نیست، بنابراین من فکر می کنم قطعا هنوز هم پژوهش های دیگری نیاز است. ولی بیشتر مدل های پندام به یک چندجهانی می انجامند، و شواهدِ پندام ما را وادار می کنند تا اندیشه ی چندجهانی را جدی بگیریم.»

پژوهشگران دیگر هم بر وجود پیوند میان پندام و چندجهانی توافق دارند.

به گفته ی فیزیکدان نظری دانشگاه استنفورد، آندره لینده، که او هم در این پژوهش شرکت نداشت: «در بیشتر مدل های پندام، اگر پندامی در کار باشد، چندجهانی هم در کار خواهد بود.» 

وی که در همان نشست رسانه ای سخن می گفت افزود: «می شود مدل هایی برای پندام پدید آورد که اجازه ی یک چندجهانی را ندهند، ولی کار دشواری خواهد بود. هر آزمایشی که اعتبار بیشتری به نظریه ی پندامی بدهد، ما را به نشانه های واقعی بودن چندجهانی نزدیک تر می کند.»

هنگامی که بیش از ۳۰ سال پیش، گوت و همکارانش اندیشه ی پندام را پی ریختند، دانشمندان آن را اندیشه ای آزمون ناپذیر می پنداشتند. ولی امروز، پژوهشگران می توانند نوری که از مهبانگ به جا مانده و به نام زمینه ی ریزموج کیهانی (CMB) شناخته می شود را بررسی کنند.

در پژوهش تازه، گروهی به رهبری جان کوواک از مرکز اخترفیزیک هاروارد-اسمیتسونین نشانه های گویای پندام را در این تابش زمینه ی ریزموج پیدا کردند. پژوهشگران پیچش هایی آشکار درالگوی قطبیدگی CMB یافتند، این پیچش ها نشانگر وجود امواج گرانشی‌ای بودند که در پی گسترش سریع و انفجاری فضازمان، درست پس از مهبانگ پدید آمدند.

لینده که یکی از مشارکت کنندگان اصلی در نظریه ی پندام است می گوید اگر این جهان (جهانی که می شناسیم) تنها یک حباب باشد، باید حباب های دیگر بسیاری نیز در بافت کیهانی وجود داشته باشد. او چنین توضیح می دهد: «به گونه ای حالت ناپایدار فکر کنید. فرض کنید روی یک تپه ایستاده اید. ممکن است از این سوی تپه بیفتید، ممکن است از آن سوی تپه بیفتید؛ و اگر مست باشید که حتما خواهید افتاد. پندام هم با توجه به گسترش فضای ما، یک ناپایداری در آنست.»
به باور بسیاری از فیزیکدانان، جهان ما شاید تنها یکی از چندین جهان باشد. به گفته ی پژوهشگران، اگر جهان های چندگانه وجود داشته باشند، می توانند به هم برخورد کرده و نشانه هایی از خود در تابش زمینه ی ریزموج کیهان بر جای بگذارند.
وی می افزاید: «چیزی دارید که در حال رشد نمایی است. اگر بگذارید همین طور گسترش یابد، به رشد نمایی خود ادامه خواهد داد. این جهان [جهان آشنای خودمان] یک احتمال از وجود خطایی در این ناپایداری [پندام] است، که البته برای ما بسیار بسیار خوب بوده زیرا همه ی فضای ما را پدید آورده. اکنون، می دانیم که اگر خطایی بتواند در چیزی رخ دهد، پس این خطا باز هم تکرار خواهد شد، یک بار، دو بار، سه بار، و خلاصه تا آن چیز وجود دارد، خطا هم در آن رخ خواهد داد.»

[یعنی نقصی که به هنگام پندام، در رشد نمایی فضازمان رخ داد و به پیدایش جهان ما انجامید، باز هم می توانسته تکرار شود و در نتیجه جهان های دیگر را بیافریند. -م] 

در همین زمینه بخوانید: * ساخته شدن جهان کمی بیش از ۶ روز طول کشید و * آیا جهان های دیگری هم وجود دارد؟

واژه نامه:
inflation - Big Bang - gravitational wave - space-time - multiverse - exponentially - bubble - Alan Guth - MIT - Andrei Linde - inflationary - cosmic microwave background - CMB - John Kovac - Harvard-Smithsonian Center for Astrophysics - polarization - neutral Hydrogen - photon -

منبع: Space.com

1 دیدگاه شما:

SQR

تو رو به روح عمام بی‌خیال پارسی‌سره‌نویسی بشید، آخه «پندام» دیگه چیه! :D
همون معادل انگلیسی رو بیارید ترجیح داره واقعا.

Blogger template 'Browniac' by Ourblogtemplates.com 2008

بالای صفحه