آیا انرژی تاریک از "خلا کیهانی" بیرون می زند؟

* بر پایه ی پژوهشی تازه، انرژی تاریک اسرارآمیزی که به گسترش کیهان ما شتاب می بخشد، می تواند ریشه در "انرژی خلا" زمینه ای داشته باشد که سرتاسر کیهان را در بر گرفته.
مشاهدات پلانک و ماهواره های دیگر به حل معادله ی حالت انرژی تاریک کمک می کنند. تصویر بزرگ تر
یکی از نویسندگان این پژوهش، خوان زولا از دانشگاه بارسلون اسپانیا در بیانیه ای گفت: «چیزی که به نظر ما در حال رخ دادن است یک اثر پویا و دینامیک از خلا کوانتومی است، یک پارامتر که می توانیم آن را محاسبه کنیم. هیچ چیز پُرتر و انباشته تر از خلا کوانتومی نیست زیرا پر از نوسان هاییست که به گونه ای بنیادی در مقدارهایی که می بینیم و اندازه می‌گیریم سهیمند.»

اگرچه انرژی تاریک در حدود ۷۵ درصد کیهان را تشکیل داده، ولی دانشمندان هنوز از چیستی آن آگاهی دقیقی ندارند. تاکنون پنداشت ها و نظریه های گوناگونی درباره اش ارایه شده، از جمله نظریه ی "گوهر پنجم" (پنجمین عنصر، اثیر یا اتر- Quintessence). این نظریه از گونه ای کُنشگر پادگرانشی می گوید که به جای جذب، دفع می کند [به جای درکشیدن، وا می زند].

پنداشت دیگر، فرض بر وجود یک "میدان شبحی" یا phantom field است که چگالی‌اش پیوسته با زمان افزایش می یابد. این نظریه یک گسترش شتابدار را پیش بینی می کند که آن چنان نیرومند است که سرانجام همه ی پیوندهایی که اتم ها را کنار هم نگهداشته را می شکند و باعث از هم گسیختن کیهان در رویدادی به نام "مه‌گُسست" (Big Rip) در حدود ۲۰ میلیارد سال دیگر می شود.

پنداشت های گوهر پنجم و میدان شبحی تا اندازه ای بر پایه ی داده هایی بنا شده اند که کاوشگر ناهمسانگردی ریزموج ویلکینسون ناسا (دبلیومپ- WMAP) و ماهواره ی پلانکِ سازمان فضایی اروپا گرد آورده اند. فضاپیمای پلانک تابش زمینه ی ریزموج کیهان را بررسی کرده؛ این تابش کهن ترین نور کیهانست که ۳۸۰ هزار سال پس از مهبانگ، در پی شفاف شدن کیهان آزاد شد و بر سرتاسر گیتی تابید. [بخوانید: * تلسکوپ پلانک کامل ترین نقشه کیهان را پدید آورد]

در پژوهش تازه، زولا و نویسنده ی اصلی، سپیروس باسیلاکوس از آکادمی آتن در یونان، همان تصاویر فضاپیما را بررسی کردند و پشتیبانی کمتری هم برای نظریه گوهر پنجم و هم برای نظریه ی میدان شبحی در آن یافتند.

زولا می گوید: «پژوهش نظری ما نشان می دهد که معادله ی حالت انرژی تاریک می تواند همانند یک میدان گوهر پنجم، یا حتی یک میدان شبحی به نظر بیاید، بدون آن که واقعا هیچ یک از آن ها باشد.» وی می افزاید: «بنابراین، هنگامی که این اثرها را در تصاویر دبلیومپ، پلانک، و دستگاه های دیگر می بینیم، واقعیت ندارند و چیزی که داریم می بینیم تنها یک سراب است.»

باسیلاکوس و زولا در عوض این اندیشه را مطرح می کنند که انرژی تاریک گونه ای از انرژی خلا کوانتومی پویا (دینامیک) است -چیزی متفاوت با ثابت کیهانشناسی انیشتین-، که به توصیف یک چگالی انرژی خلا می پردازد و می تواند توضیح دیگری از سرشت انرژی تاریک باشد.

باسیلاکوس و زولا اذعان دارند که نظریه ی انرژی خلا کوانتومی هنوز جای گفتگو دارد ولی آن را پنداشت امیدوارکننده ای می دانند. زولا می گوید: «به هر حال، باز هم گوهر پنجم و میدان های شبحی پیچیده تر و گیج کننده تر هستند تا انرژی کوانتومی خلا؛ و بنابراین توضیح انرژی کوانتومی خلا بر پایه ی انرژی کوانتومی پویا (دینامیک) می تواند پنداشت ساده‌تر و طبیعی تری باشد.»

در همین زمینه: * نشانه های پنهان انرژی تاریک در خلا کیهانی 

واژه نامه:
dark energy - vacuum energy - quantum vacuum - Joan Sola - University of Barcelona - quintessence - anti-gravitating - phantom field - density - atom - Big Rip - NASA - Wilkinson Microwave Anisotropy Probe - WMAP - European Space Agency - Planck satellite - cosmic microwave background - Big Bang - Spyros Basilakos - Academy of Athens - equation of the state - mirage - dynamic quantum vacuum energy - Einstein - cosmological constant -

منبع: Space.com

0 دیدگاه شما:

Blogger template 'Browniac' by Ourblogtemplates.com 2008

بالای صفحه