کهکشانی مانند یک عروس دریایی

* رگه ی آبی درخشانی که در این تصویر می بینید نشانه ای آشکار از یک جنایت کیهانیست.
* کهکشان ESO 137-001 که در صورت فلکی سه بَر (مثلث) جنوبی جای دارد، نمونه ایست از یک کهکشان مارپیچی ظریف و زیبا، ولی با یک راز.

در این تصویر تازه ی هابل، کهکشان مارپیچی ESO 137-001 را می بینیم که دارد بر زمینه ای درخشان، در قلب خوشه‌ی کهکشانی آبل ۳۶۲۷ (خوشه ی گونیا) حرکت می کند، در حالی که خوشه هم با خشونت تمام، اندرونه ی بدن آن را بیرون کشیده و به فضا می ریزد.
این تصویر از همگذاری داده های تلسکوپ هابل و تلسکوپ پرتو ایکس چاندرا به دست آمده و رگه های بلندی به رنگ آبی کهربایی را نشان می دهد که در اثر فشار برخوردی تهی کننده از دل کهکشان ESO 137-001 بیرون زده اند. تصویر بزرگ تر 
در این تصویر نه تنها خود کهکشان و پس زمینه اش با جزییات خیره کننده ثبت شده، بلکه چیزی چشمگیرتر هم در آن به چشم می خورد: رگه هایی به رنگ آبی پررنگ که از کهکشان بیرون زده اند و در محدوده ی طول موج فرابنفش می‌درخشند.

این رگه ها در واقع ستارگانی جوان و داغ پوشیده در جریان های گازی تنُکی هستند که دارند با حرکت کهکشان در فضا، از دل آن بیرون کشیده می شوند. این دزدی خشن کهکشانی به دلیل فرایندی رخ داده که به نام "فشار برخوردی تهی کننده" (فشار رَم، ram-pressure stripping) شناخته می شود، یک نیروی پسار (drag force) که بر اجسامی که در یک شاره حرکت می کنند وارد می شود [۱]. شاره ای که این کهکشان در آن حرکت می کند گاز فرا-داغی است که در مرکز همه ی خوشه های کهکشانی جای دارد.

این تصویر همچنین نشانه های گویای دیگری از این فرآیند را نیز ثبت کرده، از جمله نمای خمیده (منحنی) قرص گاز و غبار - نتیجه ی نیروهایی که از سوی گازهای داغ به آن وارد می شوند. کشش خوشه می تواند آنقدر نیرومند باشد که ESO 137-001 را به زانو در آورده و نابود کند، ولی در این طناب کشی کیهانی، کشش گرانشی کهکشان به اندازه ای هست که بیشینه ی غبارهایش را در خود نگه دارد- گرچه رگه های غبار قهوه ای رنگی هم دیده می شود که در اثر این فرآیند جابجا شده اند.

بررسی فشار برخوردی تهی کننده به اخترشناسان کمک می کند تا سازوکارهایی که پشت دگرگونی و فرگشت کهکشان هاست را بهتر بشناسند. برای نمونه، این فشار سرانجام بیشتر غبار سرد این کهکشان را از آن بیرون خواهد کشید. از آن جایی که غبار سرد یک عنصر کلیدی برای ستاره زایی است، تهی شدن کهکشان از غبار سرد به گونه ی چشمگیری توان ستاره زایی های بیشتر را از آن خواهد گرفت.

ESO 137-001 یکی از کهکشان های خوشه ی گونیا است، یک خوشه ی کهکشانی که نزدیک مرکز ناحیه ای اسرارآمیز از فضا به نام "کششگر بزرگ" (Great Attractor) جای دارد. این ناحیه از فضا به این دلیل کشنده یا کششگر بزرگ نامیده شده که بسیار پرجرم است و دارای آن چنان نیروی گرانشی پرقدرتیست که همه ی خوشه های کهکشانی در حال کشیده شدن به سوی آنند. این ناحیه حدود ۲۰۰ میلیون سال نوری از کهکشان راه شیری ما دور است. هم کهکشان ما و هم گروه محلی‌اش دارند به آرامی به سوی این ناحیه ی رازگونه کشیده می شوند.
تصویر تازه ی هابل از کهکشان مارپیچی ESO 137-001 با رگه های آبی رنگی که هابل آن ها را در محدوده ی فرابنفش ثبت کرده
اندازه ی اندازه ی بزرگ تر
هابل تصویر همسایه ی ESO 137-001 راه هم ثبت کرده، کهکشان ESO 137-002 که آن هم دارای دُم بلندی از گاز داغ است که از آن بیرون کشیده شده (potw1302). با وجود آن که خوشه ی گونیا از دیدگاه استاندارد کیهانی نسبتا به ما نزدیک است، ولی حتی یک نگاه کوتاه به آن هم کار ساده ای نیست. از دیدگاه زمینی، این خوشه نزدیک به صفحه ی کهکشان راه شیری دیده می شود و یک ابر فشرده ی غبار کیهانی جلوی آن را گرفته. ولی هابل با بهره از داده های تازه ی دوربین میدان گسترده ی شماره ۳ی خود (WFC3) از پس این مشکل بر آمده.

مانند بیشتر عکس های هابل، این تصویر هم تنها یک عکس زیبا نیست، بلکه آگاهی های فراوانی درباره ی محیط خشن مرکز یک خوشه، و سرنوشت کهکشان هایی مانند ESO 137-001 که از درونش می گذرند به ما می دهد.

یکی از شرکت کنندگان در رقابت پردازش عکسِ "گنج های پنهان هابل" به نام سرژ مونیه هم نگارشی از این عکس را به این رقابت فرستاده است. [درباره ی این رقابت خواندید: * فراخوان ناسا: مسابقه گنج های پنهان هابل]
------------------------------------------------------------
یادداشت ها:
۱) یک نمونه ی سریع و ساده از این پدیده: خودرو به سرعت در یک بزرگراه در حرکت باشد و ما سرمان را از پنجره ی آن بیرون آورده باشیم، یا بخواهیم در یک استخر شنا راه برویم.


واژه نامه:
Hubble - spiral galaxy - ESO 137-001 - galaxy cluster - Abell 3627 - crime - constellation of Triangulum Australe - The Southern Triangle - galaxy - ultraviolet - ram pressure stripping - drag force - fluid - Norma Cluster - Great Attractor - Milky Way - Local Group - ESO 137-002 - Earth - cosmic dust - Hubble's Wide Field Camera 3 - WFC3 - Hubble's Hidden Treasures - Serge Meunier

منبع: spacetelescope

0 دیدگاه شما:

Blogger template 'Browniac' by Ourblogtemplates.com 2008

بالای صفحه