همسایه سرد خورشید: ستاره ای با دمای قطب شمال!

* اخترشناسان دانشمندان یک کوتوله ی قهوه ای به سردی قطب شمال زمین را یافته اند که خود را در فاصله ی بسیار کمی از سامانه ی خورشیدی پنهان کرده بود.
* به گفته ی دانشمندان، به نظر می رسد این کوتوله سردترین کوتوله ی یافته شده از این گونه باشد.
برداشت هنری از جرم نویافته با نام WISE J085510.83-071442.5 که سردترین کوتوله ی قهوه ای شناخته شده است. تصویر بزرگ تر
ستاره شناسان با بهره از کاوشگر نقشه بردار فروسرخ میدان-گسترده (وایز-WISE) و تلسکوپ فضایی اسپیتزر ناسا این "ستاره ی ناکام" را در فاصله ی تنها ۷.۲ سال نوری از خورشید پیدا کردند که از این نظر می تواند چهارمین سامانه ی نزدیک به خورشید باشد.
این نمودار جایگاه نزدیک ترین سامانه های
ستاره ای به خورشید را نشان می دهد.

کوین لومان، یک اخترشناس در مرکز فراسیاره ها و دنیاهای زیست پذیرِ دانشگاه ایالتی پنسیلوانیا در بیانیه ای گفت: «یافتن یک همسایه ی تازه به این نزدیکی برای سامانه ی خورشیدی بسیار هیجان انگیز است. و با دمایی که این جرم دارد، می تواند چیزهای بسیاری درباره ی جو سیاره ها که اغلب چنین دماهای پایینی دارند به ما بگوید.»

کوتوله های قهوه ای گاهی به نام ستارگان ناکام نیز خوانده می شوند زیرا بسیاری از عناصر سازنده ی یک ستاره را در خود دارند ولی جرم کافی که برای راه اندازی نیروگاه همجوشی هسته ای در مرکزشان نیاز است را ندارند. در نتیجه، این اجرام مانند یک ستاره نور نمی افشانند و گاهی همانند یک سیاره به نظر می رسند. برخی از آن ها حتی به اندازه ای سردند که جوی بسیار همانند جو سیاره های غول گازی دارند.
در این پویانمایی (gif) که از تصاویر گرفته شده در یک بازه ی زمانی چهار سال پدید آمده، جابجایی سریع این کوتوله ی نویافته را می بینید؛ چیزی که نشانگر نزدیکیش به ماست. این جرم نخستین بار در سال ۲۰۱۰ در دو تصویر فروسرخی که تلسکوپ WISE به فاصله ی شش ماه گرفته بود دیده شدند. دو تصویر دیگر را هم تلسکوپ اسپیتزر ناسا در سال های ۲۰۱۳ و ۲۰۱۴ ثبت کرد. [چهار عکس در چهار سال]
این اجرام که با نام "کوتوله های قهوه ای" شناخته می شوند، در عکس هایی که در محدوده ی طیف دیدنی (مریی) گرفته شده اند دیده نمی شوند ولی تلسکوپ های فروسرخ مانند کاوشگر وایز می تواند پرتوهای کم توان آن ها را آشکار سازد.

کوتوله های قهوه ای جرم کافی برای آن که
نیروگاه همجوشی هسته ای را در مرکزشان
برافروزند ندارند، ولی از سیاره های شناخته
شده هم بزرگترند. در این نمودار داده نمایی،
می‌توانید شیوه‌ی کارکرد کوتوله‌های قهوه‌ای
را ببینید. تصویر بزرگ تر
لومان و همکارانش نخست این جرم را در داده های تلسکوپ وایز مشاهده کردند. چنین به نظر می رسید که با سرعت در حال حرکت است و این نشانه ی آن بود که به ما نزدیک است. این گروه سپس از تلسکوپ های اسپیتزر و جمینی جنوبی در رصدخانه ی سِرو پاچون شیلی کمک گرفتند تا فاصله و دمای آن را اندازه بگیرند.

مایکل ورنر، دانشمند پروژه ی اسپیتزر در مرکز پیشرانش جت ناسا در پاسادنای کالیفرنیا می گوید: «این که حتی پس از چند دهه بررسی و کاوش آسمان، هنوز هم سیاهه ی (فهرست) کاملی از نزدیک ترین همسایگان خورشید نداریم توجه برانگیز است.»

به گفته ی لومان و همکارانش، این همسایه ی نویافته با عنوان WISE J085510.83-071442.5، اکنون با دمایی میان ۴۸ تا ۱۳ درجه ی سانتیگراد زیر صفر، رکورددار سردترین کوتوله ی قهوه ای است. رکورددار پیشین بسیار "ولرم"تر بود و دمایش تنها به اندازه ی دمای اتاق می رسید.

چنان چه اخترشناسان می گویند، این جرم که بزرگیش ۳ تا ۱۰ برابر مشتری است، شاید بتواند یکی از کم جرم ترین کوتوله های قهوه ای که تاکنون یافته شده نیز باشد. از آن جایی که بسیار کوچک است، دانشمندان بر این باورند که چه بسا اصلا یک سیاره باشد که از سامانه ی ستاره ایش بیرون انداخته شده، گرچه کوتوله های قهوه ای اجرام بسیار رایج و پرشماری در کیهانند.

این یافته ها در شماره ی ۲۱ آوریل آسترونومیکال جورنال شرح داده شده.

سال گذشته، لومان با بهره از داده های تلسکوپ وایز یک جفت کوتوله ی قهوه ای گرم تر با یک فراسیاره ی احتمالی را در فاصله ی ۶.۵ سال نوری یافته بود. آن سامانه ی تا این اندازه نزدیک با عنوان WISE J104915.57-531906، سومین همسایه ی نزدیک به خورشید است که تاکنون یافته شده.

دو سامانه ی نزدیک تر دیگر، یکی "ستاره ی بارنارد" است که یک کوتوله ی سرخ در فاصله ی ۶ سال نوری ماست و نخستین بار در سال ۱۹۱۶ دیده شد، و دیگری هم "آلفا قنطورس" است که دو ستاره ی اصلی‌اش با هم یک زوج دوتایی را در فاصله ی ۴.۴ سال نوری ما ساخته اند.

واژه نامه:
brown dwarf - North Pole - solar system - NASA - Wide-field Infrared Survey Explorer - WISE - Spitzer Space Telescope - failed star - solar system - Kevin Luhman - Center for Exoplanets and Habitable Worlds - planets - element - nuclear fusion - core - gas giant - visible spectrum - infrared - Gemini South telescope - Cerro Pachon - sun - Michael Werner - Jet Propulsion Laboratory - WISE J085510.83-071442.5 - Jupiter - Astrophysical Journal - exoplanet - WISE J104915.57-531906 - Barnard's star - red dwarf - Alpha Centauri - binary - star system - infographic

منبع: Space.com

0 دیدگاه شما:

Blogger template 'Browniac' by Ourblogtemplates.com 2008

بالای صفحه