درخشش خیره کننده یک حلقه الماس کیهانی

* یک تلسکوپ پرقدرت در شیلی تصویری از یک سحابی سیاره ای و یک ستاره ی درخشان تر از آن را ثبت کرده که با هم، نمایی شگفت انگیز از یک انگشتر الماس را در ژرفای فضا ساخته اند.
این تصویر در اندازه ی بزرگ تر
اخترشناسان با بهره از تلسکوپ بسیار بزرگ ESO در شیلی این تصویر چشم نواز را از سحابی سیاره ای PN A66 33 که معمولا به نام آبل ۳۳ (Abell 33) شناخته می شود ثبت کرده اند. این سحابی که همانند یک حباب آبی زیباست، و مانند دیگر سحابی های سیاره ای زمانی پدید آمده که یک ستاره ی پیر در پایان زندگیش، لایه های بیرونی خود را به فضا پس زده و به اصطلاح "پف کرده" است، به گونه ای شانسی در کنار یک ستاره ی نزدیک تر دیده می شود و به همراه آن، همانندی شگفت انگیزی به یک حلقه ی نامزدی الماس نشان پیدا کرده است. این جواهر کیهانی به گونه ی نامعمولی متقارن است و تقریبا گرد و دایره ای در آسمان دیده می شود.

بیشتر ستارگانی که جرمی به اندازه ی خورشید خودمان دارند، در پایان زندگیشان به کوتوله های سفید تبدیل می شوند - اجرام کوچک، بسیار چگال، و داغی که به آرامی پس از میلیاردها سال خنک می شوند. آن ها تا پیش از رسیدن به این گام پایانی از زندگیشان، یعنی تا پیش از تبدیل شدن به کوتوله ی سفید، جو خود را به فضا پس می زنند و سحابی هایی به نام سیاره ای یا سیاره نما پدید می آورند: ابرهای درخشان و رنگارنگی از گاز برافروخته که پسمانده ی کوچک و درخشان ستاره ی مُرده را در بر می گیرند.
نمای میدان گسترده از آسمان پیرامون آبل ۳۳.
خود این سحابی سیاره ای همچون یک دایره ی آبی
شبح گونه نزدیک مرکز عکس دیده می شود.
تصویر بزرگ تر

این تصویر که توسط تلسکوپ بسیار بزرگ (VLT) در رصدخانه ی جنوبی اروپا (ESO) گرفته شده، سحابی سیاره ای آبل ۳۳ با گِردی چشمگیرش را نشان می دهد که تقریبا ۲۵۰۰ سال نوری از زمین فاصله دارد و در صورت فلکی مار باریک دیده می شود. دایره‌ای بودنِ تقریبی برای سحابی های سیاره ای پدیده ی نامعمولی نیست [ولی] معمولا چیزی تقارن آن ها را بر هم می زند و باعث می شود این سحابی ها پیکره هایی نامنظم پیدا کنند (۱).

ستاره ی بسیار روشنی که در کنار لبه ی سحابی دیده می شود، در این تصویر VLT نمایی زیبا را پدید آورده است. البته این تنها یک هم ترازی است: این ستاره با عنوان HD 83535، در پیش زمینه ی عکس، میان ما و سحابی جای دارد و به گونه ی شانسی آن را در همان میدان دیدِ سحابی می بینیم که با هم چشم اندازی بسیار زیبا از یک انگشتر درخشان الماس نشان را ساخته اند. در این ویدیو، با بزرگنمایی آسمان در صورت فلکی مار باریک، به سحابی آبل ۳۳ می‌رسیم.

پسمان ستاره ی زادارِ آبل ۳۳ (ستاره ای که با مرگش، آبل ۳۳ را ساخته) دارد به یک کوتوله ی سفید تبدیل می شود و آن را می توانید درست درون سحابی و کمی بیرون از مرکز آن ببینید که همچون یک مروارید سفید کوچک دیده می شود. این پسمان با وجودی که هنوز کوتوله ی سفید نشده ولی از هم اکنون درخشان است، بسیار درخشان تر از خورشید ما، و به اندازه ی کافی پرتوی فرابنفش می تاباند که حباب پیرامونش که همان جو پس زده شده ی ستاره ی مرده است را برافروزد و روشن کند (۲).

آبل ۳۳ تنها یکی از ۸۶ جرمی است که ستاره شناس، جورج آبل، در کاتالوگ سال ۱۹۶۶ سحابی های سیاره ای خود وارد کرد. وی همچنین آسمان را برای یافتن خوشه های کهکشانی کاوید و کاتالوگی را گرد آورد که بیش از ۴۰۰۰ عدد از این خوشه ها در آسمان هر دو نیمکره ی زمین را در بر داشت.


یادداشت ها:
۱) برای نمونه، از جمله چیزهایی که می توانند تقارن آن را به هم بزنند، شیوه ی چرخش ستاره می تواند باشد و یا این که ستاره ی مرکزی یک همدم از یک سامانه ی ستاره ای دوتایی یا چندتایی داشته باشد.

۲) در این تصویر بسیار باکیفیت و واضح، ستاره ی مرکزی به نظر دوتایی می آید. این که آیا به راستی چنین است یا این هم تنها یک هم ترازی شانسیست هنوز نامعلوم است.

واژه نامه:
ESO - Very Large Telescope - planetary nebula - PN A66 33 - Abell 33 - star - diamond engagement ring - gem - constellation of Hydra - Sun - white dwarf - VLT - Earth - HD 83535 - nebula - diamond ring - progenitor star - pearl - ultraviolet - George Abell - Abell Catalogue - galaxy cluster - double star system - multiple star system

0 دیدگاه شما:

Blogger template 'Browniac' by Ourblogtemplates.com 2008

بالای صفحه