چرا ناهید ماه ندارد؟

نمای راداری ناهید از چشم فضاپیمای ماژلان که بخش هایی از آن با بهره از داده های مدارگرد پایونیر گرفته شده است. تصویر بزرگ تر
در سامانه ی خورشیدی ما ده ها و ده ها ماه (قمر) وجود دارد، از دنیاهای بدون هوایی مانند ماه سیاره ی خودمان گرفته تا آن هایی که دارای جَو هستند (مهم ترینشان، تیتان، ماه کیوان است). مشتری و کیوان هر یک چندین ماه دارند، حتی بهرام هم دو ماه کوچک سیارک-مانند دارد. ولی ناهید، سیاره ای که روزگاری اخترشناسان آن را به عنوان همزاد زمین می پنداشتند چه؟

پاسخ "هیچ" است. بله، ناهید (و همچنین سیاره ی تیر) تنها سیاره هایی هستند که هیچ ماه طبیعی به گردشان نمی چرخد. چرایی و دلیل این موضوع پرسشی است که ذهن ستاره شناسان را به هنگام بررسی سامانه ی خورشیدی درگیر می کند.

عکسی که در ۶ دسامبر ۲۰۰۶ در پورتوریکو
به هنگام گذر ایستگاه فضایی بین المللی از
جلوی ماه گرفته شده
ستاره شناسان درباره ی این که چگونه سیاره ها دارای ماه یا ماه هایی می شوند سه توضیح دارند:
۱) یکی این که شاید آن ماه، جرمی سرگردان بوده که "به دام" گرانش سیاره افتاده؛ چیزی که به باور برخی دانشمندان، در مورد فوبوس و دیموس، ماه های بهرام رخ داده.
۲) دیگر این که شاید جرمی به سیاره خورده بوده و تکه هایی که از آن جدا شدند، سرانجام به هم پیوستند و یک ماه را پدید آوردند؛ چیزی که نظریه ی پیشرو درباره ی شکل گیری ماه زمین است. [خواندید: * مدل تازه برای شکل گیری ماه]
۳) و یا شاید هم ماه های یک سیاره از برافزایش (به هم پیوستگی) کلی مواد در همان زمان پیدایش سامانه ی خورشیدی پدید آمدند، به روشی همانند شکل گیری خود سیاره ها.

با در نظر گرفتن مقدار مواد و خرده ریزهایی که در آغاز تاریخ سامانه ی خورشیدی در آن می چرخیده اند، این که ناهید امروز هیچ ماهی ندارد بسیار مایه ی شگفتی برخی ستاره شناسانست. هر چند، شاید این سیاره در گذشته های دور یک ماه داشته. در سال ۲۰۰۶، پژوهشگران بنیاد فناوری کالیفرنیا، الکس عالمی و دیوید استیونسون با حضور در نشست بخش دانش سیاره ای انجمن اخترشناسی آمریکا این نظریه را ارایه کردند که ناهید احتمالا در گذشته دستکم دوبار با سنگ هایی بزرگ برخورد کرده بوده. (چکیده ی پژوهشنامه ی آن ها را اینجا بخوانید)

عکسی که فضاپیمای پایونیر در سال ۱۹۷۸
از ناهید گرفت. شماری از فراسیاره ها هم
سرنوشتی مانند این دنیای تفتیده را دارند
"اسکای اند تلسکوپ" آن زمان درباره ی این پژوهش نوشت: «به احتمال بسیار، ناهید در گذشته مورد برخورد شدید قرار گرفته و از خرده ریزهای ناشی از برخورد، یک ماه به دست آورده بود. این ماهواره ی طبیعی به دلیل برهم کنش های کِشندی، به آرامی و مارپیچ وار از ناهید دور شد. بسیار همانند ماه خودمان که دارد به آرامی از زمین دور می شود.»

عالمی می گوید: «ولی بر پایه ی همانندسازی ها، ناهید پس از تنها حدود ۱۰ میلیون سال دوباره مورد برخورد سهمگین دیگری قرار گرفت. این برخورد دوم مخالف برخورد نخستین بود چرا که "چرخش ناهید به گرد محورش را وارونه کرد".»

«جهت تازه ی چرخش ناهید باعث شد این سیاره به جای آن که مانند گذشته، بر انرژی مداری ماهش بیفزاید، انرژی مداری ماه را از راه کِشند (فرآیند جزر و مدی) جذب کرده و از آن بکاهد. بنابراین، ماه که قبلا داشت از ناهید دور می‌شد، تغییر جهت داد و به گونه ای مارپیچ وار به ناهید نزدیک و نزدیک تر شد تا این که به آن برخورد کرد و در یک رویارویی مرگبار و چشمگیر، با آن یکی (ادغام) شد.»

توضیح های دیگری هم می توانند در کار باشند و تا حدی به همین خاطر هم هست که ستاره شناسان تا این اندازه خواهان دیدار با این سیاره ی شگفت انگیزند. یافتن پاسخ این پرسش که چرا ناهید ماه ندارد می تواند چیزهای بیشتری درباره ی پیدایش سامانه ی خورشیدی به ما بیاموزد.

برای آموختن بیشتر درباره ی ناهید، پیوندهای زیر را ببینید [البته به زبان انگلیسی]:
Venus (ناسا)
Venus Express ( فضاپیمای سازمان فضایی اروپا که اکنون در گردش به گرد این سیاره است)
Venus (پادپخش یا پادکست ستاره شناسی)
Venus (پنجره هایی به کیهان)
Venus Crater Database (بنیاد ماه و سیاره شناسی)
Chasing Venus (اسمیتسونین)


درباره ی ناهید بیشتر بخوانید:   
* سطح ناهید از چشم رادار 

واژه نامه:
moon - Solar System - Earth - Moon - Saturn - Titan - Jupiter - Mars - asteroid - Venus - planet - Mercury - Phobos - Deimos - accretion - California Institute of Technology - Alex Alemi - David Stevenson - American Astronomical Society - tidal interaction - Sky and Telescope - orbital energy - tide -

منبع: universetoday

2 دیدگاه شما:

Anonymous

دوست عزیز ماه واژه ای است مختص ماهواره طبیعی کره زمین و برای سیارات دیگر بهتر است از واژه ماهواره طبیعی استفاده کرد.

یک ستاره در هفت آسمان

دوست عزیز
در بیشتر زبان ها برای ماه چه به صورت خاص (ماه زمین) و چه به صورت عام (قمر سیاره ها) یک واژه به کار میره. مثل زبان انگلیسی که در هر دو مورد، moon رو به کار می برند. در عربی هم واژه ی "قمر" رو در هر دو مورد به کار می برند.
در ضمن واژه ی "ماهواره ی طبیعی" شاید معنا رو برسونه، ولی کلا واژه ی "ماهواره" به راحتی می تونه با ماهواره ی مصنوعی اشتباه گرفته بشه

Blogger template 'Browniac' by Ourblogtemplates.com 2008

بالای صفحه