بادهای خورشید می توانند بر تعداد آذرخش های زمین بیفزایند

* بر پایه ی پژوهشی تازه، بادهای خورشیدی با برخورد به سیاره ی زمین می توانند باعث افزایش آذرخش های آن شوند.
دانشمندان در گذشته بر این گمان بودند که پرتوهای کیهانی - ذراتی با سرعت های نزدیک به سرعت نور که از سرتاسر کیهان می آیند و از ابرنواخترها ریشه می گیرند- در ایجار آذرخش های زمینی نقش دارند، ولی بر پایه ی دستاوردهای پژوهش تازه، ذرات همانند ذرات پرتوهای کیهانی ولی با انرژی کمتر که از خورشید خودمان دمیده می شوند و به نام باد خورشیدی شناخته می شوند هم می توانند بر نرخ آذرخش ها اثر بگذارند. منبع عکس
چنان چه این پژوهش نشان می دهد، پس از آن که جریان های پلاسما و ذراتی که به نام باد خورشیدی شناخته می شوند از خورشید به زمین می رسند، بر شمار آذرخش ها و صاعقه های زمین افزوده می گردد. دلیل و چرایی دقیق این رابطه ناشناخته است، ولی پژوهشگران می گویند شاید برهم کنش میان ذرات خورشیدی به گونه ای جَو زمین را باردار کرده و آن را برای آذرخش توانمندتر می کند.

یکی از این پژوهشگران به نام کریس اسکات که استاد فیزیک فضا و جو در دانشگاه ردینگ است در بیانیه ای گفت: «همچنان که خورشید هر ۲۷ روز یک بار به گرد خود می چرخد، شارهای پرسرعت ذراتش نیز با نظمی پیش بینی پذیر بر سر سیاره ی ما می بارد. این آگاهی ها می تواند در پدید آوردن پیش بینی های بلندمدت آب و هوایی سودمند باشد.»

به راه انداختن آذرخش
این اندیشه که آذرخش ریشه ی فضایی دارد اندیشه ی نویی نیست. پژوهشگران در سال ۲۰۱۳ شواهدی از این یافتند که پرتوهای کیهانی -پرتوهای پرانرژی که احتمالا از ابرنواخترها ریشه می گیرند- می توانند به هنگام ورود به جو زمین، به ایجاد آذرخش بیانجامند. پرتوهای کیهانی با ورود به جو زمین، الکترون اتم ها را از آن ها جدا می کنند و با برخورد این الکترون ها به اتم های دیگر، واکنشی زنجیره ای پدید می آید که می تواند به بیرون راندن الکترون های بیشتری بیانجامد.

در پژوهش سال ۲۰۱۳، پژوهشگران دریافتند که ابرهای تندری قطره های آب و بلورهای یخی که از پیش دارای بار الکتریکی شده اند را در بر دارند و این بدان معناست که یک سطح معمولی از پرتوهای کیهانی می تواند آن ها را وارد فرآیند افسار گسیخته ی آذرخشی کند.

البته هنوز همه ی پژوهشگران درباره ی نقش پرتوهای کیهانی در تولید آذرخش متقاعد نشده اند. ولی چنان چه اسکات در ویدیویی که در پایان این نوشته خواهید دید می گوید، اگر این پرتوها بتوانند چنین کاری کنند، پس مغناطیس بادهای نیرومند خورشید هم باید بتوانند میدان مغناطیسی پیرامون زمین را نیرو ببخشد.
آذرخشی که آسمان شامگاهی بر فراز یوتا را به هنگام توفان تندری در یوتا و شمال آریزونا برافروخته است. این نمای باورنرکردنی را دیوید رنکین درست پس از غروب آفتاب ۱۴ سپتامبر ۲۰۱۳ از انتهای جنوبی دریاچه ی پاول یوتا گرفته. تصویر بزرگ تر
ارتباط خورشید با آذرخش؟
ولی چیزی که اسکات و همکارانش یافتند این نبود. این دانشمندان پیشینه ای از آذرخش های میان سال های ۲۰۰۰ و ۲۰۰۵ که در برنامه ی شناسایی آذرخشِ U.K. Met Office ثبت شده بود را مقایسه و بررسی کردند. آن ها در این کار بر آذرخش هایی در شعاع ۵۰۰ کیلومتر مرکز انگلستان تمرکز کردند. سپس این آذرخش ها را با داده های باد خورشیدی که از فضاپیمای ACE ناسا به دست آمده بود مقایسه و بررسی کردند.

پژوهشگران انتظار داشتند ببینند که بادهای خورشیدی میدان مغناطیسی نگهبان زمین را تقویت کرده و با جلوگیری از ورود پرتوهای کیهانی، مانع آذرخش شوند؛ ولی برعکس چنین چیزی را دیدند.

چیزی که دیده شد این بود که با یورش توده ی چشمگیری از باد خورشید، آذرخش های بیشتری نسبت به پیش از آن رخ می‌داد. پس از برخورد یک باد شدید خورشیدی به زمین، میانگین آذرخش هایی که طی ۴۰ روز بعدی در منطقه ی مورد بررسی رخ داد ۴۲۲ مورد بود، در حالی که در ۴۰ روزِ پیش از آن باد، این میانگین به ۳۲۱ مورد آذرخش می رسید.

به نوشته ی پژوهشگران، این اندازه گیری ها یا می توانند نتیجه ی شمار بیشتری آذرخش باشند و یا این که آذرخش هایی نیرومندتر رخ داده بوده به گونه ای که بر دستگاه های دیده بانی آب و هوا بیشتر اثر گذاشته بوده اند.

به گزارش این پژوهشگران در شماره ی ۱۴ ماه می نشریه ی Environmental Research Letters، آذرخش ها ۱۲ تا ۱۸ روز پس از برخورد باد خورشید به اوج رسیدند.

اسکات می گوید: «باد خورشیدی به هنگام وزش بر زمین، توده هایی از ذرات پرانرژی را هم با خود می آورد که به درون جو زمین نفوذ می کنند و چنان چه به نظر می رسد، بر نرخ آذرخش ها تاثیر می گذارند.»

اسکات در ویدیو می افزاید از آن جایی که بادهای خورشیدی پیش بینی پذیرند، پس اگر درست بودن این نظریه ثابت شود امکان آن را خواهیم داشت که زمان افزایش خطر آذرخش و صاعقه را هم پیش بینی کنیم.

واژه نامه:
lightning - plasma - solar wind - Earth - Sun - weather forecast - Chris Scott - cosmic rays - supernova - electron - atom - magnetic field - Met Office - NASA - Advanced Composition Explorer - ACE - Environmental Research Letters - Lake Powell

منبع: Space.com

0 دیدگاه شما:

Blogger template 'Browniac' by Ourblogtemplates.com 2008

بالای صفحه