یافتن بزرگ ترین سیاره سنگی که نظریه ها را به چالش می کشد

* ستاره شناسان یک سیاره ی سنگی یافته اند که جرمی ۱۷ برابر، و اندازه ای بیش از دو برابر زمین دارد. 

* وجود این جرم آن چنان نامعمول و غیرعادی است که باید آن را در رده ای تازه از سیاره های فراخورشیدی جای داد.

یافته شدن این سیاره، نظریه پردازانِ شکل گیری سیاره ها را برای توضیح این که چنین دنیای بزرگی چگونه توانسته پدید آید با چالش روبرو ساخته. ستاره شناس، زاوی‌یو جوموسکو از مرکز اخترفیزیک هاروارد-اسمیتسونین (CfA) می گوید: «ما هنگامی که دریافتیم چه چیزی را پیدا کرده ایم به شدت غافلگیر شدیم.» جوموسکو رهبری پژوهشی را بر عهده داشت که با بهره از داده های گرد آمده توسط تلسکوپ فضایی کپلر ناسا انجام می شد.

این سیاره با نام کپلر-۱۰c زمانی که نامگذاری شد، بزرگیش ۲.۳ برابر زمین برآورد شد ولی تاکنون برآوردی از جرمش انجام نگرفته بود. دانشمندان با به کارگیری دستگاه HARPS-North روی تلسکوپ ملی گالیله در جزایر قناری، رصدهای دوباره ای انجام دادند تا به سنجشی از جرم این هیولای سنگی دست یابند.
برداشت یک هنرمند از سامانه ی کپلر-۱۰، که دو سیاره ی سنگی در آنست. در پیش زمینه، کپلر-۱۰c را می بینیم، سیاره ای به جرم ۱۷ برابر زمین و ابعادی بیش از دو برابر آن. این کشف نظریه پردازان سیاره زایی را برای توضیح شکل گیری چین جرمی به چالش می کشد. تصویر بزرگ تر
دانشمندان گمان نمی بردند که جهان هایی مانند این بتوانند وجود داشته باشند. یک چنین جرم سنگینی در روند شکل گیری‌اش می بایست با نیروی گرانش سهمگین خود باعث برافزایش گازهای محیط پیرامون می شد، به گونه ای که پوششی گازی به گرد سیاره پدید می آمد و آن را به یک غول گازی به اندازه ی نپتون یا حتی مشتری تبدیل می کرد. ولی به نظر می آید این سیاره جامد است و عمدتا از سنگ ساخته شده.

همچنین به گفته ی جف مارسی از دانشگاه برکلی کالیفرنیا، اندازه گیری هایی که در گذشته به دست ژئوفیزیکدانان انجام شده بود نشان می داد که نیروی گرانش می بایست سیاره ها را به قدری فشرده سازد که سیاره های سنگی از نظر اندازه نتوانند بزرگ تر از دو برابر زمین شوند: «احتمال وجود یک سیاره ی سنگی ۲.۳ برابر زمین، زبان مرا بند می آورد.»

ناتالی باتالیا، دانشمند ماموریت کپلر در مرکز پژوهشی ایمز ناسا در مافت فیلد کالیفرنیا هم می گوید: «درست زمانی که فکر می کنی همه چیز را فهمیده ای، طبیعت -در این مورد، به معنای واقعی کلمه- بدجور غافلگیرت می کند. آیا دانش شگفت‌انگیز نیست؟»

جوموسکو که این یافته ها را در نشست این هفته ی انجمن اخترشناسی آمریکا در بوستون ارایه کرد می گوید: «هیچ یک از مدل های کنونی پیدایش سیاره ها وجود چنین سیاره ای را پیش بینی نکرده بودند، و از همین روست که ما در آغاز نتوانستیم یافته‌مان را باور کنیم.»

ولی آن ها یافته هایشان را برای پیدا کردن خطاهای احتمالی که می توانست توسط خود تلسکوپ، یا در اثر فعالیت ستاره ی میزبان رخ داده باشد بررسی کردند، و گفتند که بهترین توضیح برای این داده ها [همچنان] یک سیاره ی سنگی پرجرم است.

این گروه از دانشمندان به سیاره ی کپلر-۱۰c لقب یک "مگا-زمین" داده اند، زیرا بسیار سنگین تر از آنست که در رده ی فراسیاره های ابَر-زمین جای بگیرد. ابر-زمین ها سیاره هایی بزرگ تر از زمین ما، ولی بسیار سبک تر از نپتون هستند. به گفته ی جوموسکو، سیاره ی کپلر-۱۰c احتمالا از همان مواد زمین ساخته شده: آب، سیلیکات، و آهن- ولی با نسبت های متفاوت.

کپلر-۱۰c هر ۴۵ روز یک بار به گرد ستاره ای خورشیدسان به نام کپلر-۱۰ می چرخد و خورشیدش آن را بسیار داغ تر از آن می کند که زندگی از آن گونه ای که ما می شناسیم بر رویش پدید آید. فاصله ی آن از زمین حدود ۵۶۰ سال نوریست و در صورت فلکی اژدها جای دارد. این سامانه همچنین یک سیاره ی دیگر به نام کپلر-۱۰b هم دارد که نخستین سیاره ی سنگی یافته شده در داده های فضاپیمای کپلر بوده است.

در این باره در تارنمای مرکز اخترفیزیک هاروارد-اسمیتسونین بیشتر بخوانید.

واژه نامه:
rocky planet - Earth - planet formation - Xavier Dumusque - Harvard-Smithsonian Center for Astrophysics - CfA - NASA - Kepler space telescope - Kepler-10c - HARPS-North - Telescopio Nazionale Galileo - Canary Islands - gravitational force - planet - gas giant - Neptune - Jupiter - exoplanet - silicate - iron - Natalie Batalha - Ames Research Center - sun-like - star - constellation Draco - Kepler-10b - mega-earth - super-earth -

منبع: ناسا و newscientist

0 دیدگاه شما:

Blogger template 'Browniac' by Ourblogtemplates.com 2008

بالای صفحه