کشف نخستین ستاره پیوندی پس از چهار دهه جستجو

* به نظر می رسد اخترشناسان نخستین مورد از رده ای شگفت انگیز از ستارگان دورگه را یافته اند. این یافته، تاییدیست بر پیش بینی هایی نظری که چهار دهه پیش انجام شده بودند.
این تصویر جایگاه ستاره ی HV 2112، یک ستاره ی دورگه که پیوندیست میان یک ابرغول سرخ و یک ستاره ی نوترونی، را در ابر کوچک ماژلان نشان می دهد، یک کهکشان کوتوله در فاصله ی ۲۰۰ هزار سال نوری از زمین. تصویر بزرگ تر
در سال ۱۹۷۵، فیزیکدان کیپ تورن و اخترشناس آنا ژیتکوف وجود اجرامی شگفت انگیز را مطرح کردند که بر پایه ی نظریه ی آن ها، پیوندی بودند میان ابرغول های سرخ و ستارگان نوترونی (پسمان های رُمبیده و ابَرچگالی که از انفجارهای ابرنواختری به جا می مانند).

به گفته ی پژوهشگران، این اجرام که به نام اجرام تورن-ژیتکوف (TZO) نامیده شده اند، احتمالا زمانی پدید می آیند که یک ابرغول سرخ یک ستاره ی نوترونی در نزدیکیش را می بلعد، به گونه ای که این ستاره ی نوترونی به ژرفای ابرغول فرو رفته و در هسته ی آن جای می گیرد. TZOها از دید ظاهری همانند ابرغول های سرخ معمولی‌اند، مانند ستاره ی پرآوازه‌ی ابط الجوزا در صورت فلکی شکارچی. ولی بر پایه ی نظریه ها، شناسه های شیمیایی آن ها با ابرغول های سرخ معمولی تفاوت دارد.
داده‌نمایی: ستارگان نوترونی که بالاترین
چگالی را در اجرام شناخته شده‌ی فضا
دارند، می‌توانند پرتوهایی را به سراسر
کهکشان بگسیلند. تصویر بزرگ تر

امیلی لیوِسک، رهبر این پژوهش از دانشگاه بولدر کلرادو در بیانیه ای گفت: «بررسی این اجرام کار هیجان انگیزی است زیرا نماینده ی مدل کاملا تازه ای از چگونگی کارکرد ساختار درونی ستارگان است.»

وی افزود: «ما همچنین در این ساختار درونی با روشی تازه برای تولید عنصرهای سنگین در کیهان روبرو می شویم. [حتما] شنیده اید که می گویند همه چیز از "مواد ستاره ای" ساخته شده -- شاید در دل این ستارگان روشی تازه برای ساختن بخشی از مواد کیهان جریان داشته باشد.»

و اکنون لیوسک و گروهش می گویند احتمالا نخستین TZO را یافته اند: یک ستاره با نام HV 2112 در ابر کوچک ماژلان، یک کهکشان کوتوله که حدود ۲۰۰ هزار سال نوری از زمین فاصله دارد.

این پژوهشگران با بهره از تلسکوپ ۶.۵ متری کلِیِ ماژلان در شیلی، نور ستاره ی HV 2112 را بررسی کردند. آنان دریافتند که این نور به شدت سرشار از شناسه های طیفی روبیدیوم، لیتیوم، و مولیبدن است، درست همان گونه که در نظریه برای TZOها پیش بینی شده بود. (به گفته ی دانشمندان، ابرغول های سرخ معمولی هم این عنصرها را تولید می کنند، ولی نه به این فراوانی.)

به گفته ی پژوهشگران، داده های تازه هر چند دلالت کننده اند ولی هنوز نمی توان به سادگی با آن ها وجود TZOها را ثابت کرد.

فیلیپ مسی از رصدخانه ی لاول در فلگستف آریزونا و یکی از نویسندگان این پژوهش می گوید: «بی شک این امکان هم هست که ما اشتباه کرده باشیم. ناهماهنگی ها و تناقض‌های جزیی میان آنچه که ما یافته ایم و آنچه که نظریه پیش بینی کرده وجود دارد. ولی این پیش بینی های نظری بسیار قدیمی هستند، و از آن زمان تاکنون پیشرفت های تئوریک بسیاری شده است. امیدوارم یافته ی ما به پژوهش های بیشتری روی بخش های نظری دامن بزند.»

این کشف برای ژیتکوف که یکی از نویسندگان این پژوهش هم بود معنای بسیاری دارد. وی که اکنون در دانشگاه کمبریج انگلستان است می گوید: «من بی نهایت خوشحالم که تاییدهای دیداری برای پیش بینی های نظری ما دارد آغاز می شود. از زمانی که من و کیپ تورن مدل هایمان از ستارگانی با هسته های نوترونی را ارایه کردیم، کسی نتوانسته بود آن ها را رد کند. اگر نظریه ی ما درست و استوار باشد، دیر یا زود به گونه ی تجربی تایید خواهد شد. تنها باید یک دسته ی امیدوارکننده از ستارگان را می یافتیم، وقت برای تلسکوپ می گرفتیم و برنامه را ادامه می دادیم.»

این پژوهش برای انتشار در یادداشت های ماهانه ی انجمن سلطنتی اخترشناسی پذیرفته شده است.

واژه نامه:
hybrid star - Kip Thorn - Anna Zytkow - red supergiant - neutron star - supernova - Thorne-Zytkow object - TZO - core - star - Betelgeuse - constellation Orion - Emily Levesque - Magellan Clay telescope - HV 2112 - rubidium - lithium - molybdenum - Small Magellanic Cloud - dwarf galaxy - Philip Massey - Lowell Observatory - neutron core - Monthly Notices of the Royal Astronomical Society Letters - galaxy

منبع: Space.com

0 دیدگاه شما:

Blogger template 'Browniac' by Ourblogtemplates.com 2008

بالای صفحه