همترازی شگفت آور اختروش ها در فاصله های میلیارد سال نوری

* تلسکوپ VLT هم ترازی میان محور چرخش سیاهچاله های ابرپرجرم و ساختار بزرگ-مقیاس کیهان را آشکار کرده است.
برداشت هنری از هم ترازی اسرارآمیز محورهای چرخش اختروش ها- تصویر بزرگ تر
رصدهای تازه ی تلسکوپ بسیار بزرگ (VLT) در رصدخانه ی جنوبی اروپا (ESO) در شیلی، هم ترازی هایی را در بزرگ ترین ساختارهایی که تاکنون در کیهان دیده شده آشکار کرده است. یک گروه پژوهشی اروپایی دریافته که محورهای چرخش سیاهچاله های ابرپرجرم مرکزی در چند اختروش که برای نمونه برگزیده شد اند، در فاصله های چند میلیارد سال نوری با یکدیگر همراستا (موازی) است. این گروه همچنین کشف کرده که محورهای چرخش این اختروش ها تمایل به هم ترازی با ساختارهای پهناورِ درون شبکه ی کیهانی که خود در آنند را دارند.

اختروَش ها یا کوازارها کهکشان هایی هستند که یک سیاهچاله ی ابرپرجرم بسیار فعال در مرکز خود دارند. این سیاهچاله ها را قرصی چرخان از مواد بی نهایت داغ در بر گرفته که در بیشتر موارد، به وسیله ی فواره های بلندی که در راستای محور چرخش سیاهچاله هاست به بیرون فوران می شوند. اختروش ها می توانند از همه ی ستارگان درون کهکشان میزبانشان بیشتر بدرخشند.

یک گروه به رهبری دامیا اوتسمکر از دانشگاه لیژ بلژیک با بهره از دستگاه FORS روی تلسکوپ VLT، به بررسی ۹۳ اختروش پرداخت که از پیش می دانستند گروه های غول پیکری به گستردگی میلیاردها سال نوری تشکیل داده اند. این اختروش ها در زمانی از تاریخ دیده می شوند که کیهان حدود یک سوم سن کنونی‌اش را داشته.

اوتسمکر می گوید: «نخستین چیز شگفتی که متوجهش شدیم این بود که محورهای چرخش برخی از اختروش ها با یکدیگر هم تراز بود- با وجود این واقعیت که این اختروش ها میلیاردها سال نوری از هم فاصله داشتند.»
شبیه سازی ساختار بزرگ-مقیاس کیهان
تصویر بزرگ تر

این گروه سپس دید خود را فراتر بردند و به دنبال این گشتند تا ببینند که آیا این محورهای چرخش با هم پیوند و ارتباطی دارند - نه تنها با یکدیگر، بلکه با ساختار کیهان در مقیاس های بزرگِ آن زمان.

هنگامی که اخترشناسان به پراکندگی کهکشان ها در مقیاس های چند میلیارد سال نوری نگاه کردند دریافتند که پراکندگی (توزیع) آن ها یکسان نیست بلکه پیرامون تُهیک های (فضاهای پوچ) بزرگی که در آن ها شمار کهکشان ها ناچیزست، یک تار (شبکه ی) کیهانی از رشته ها و توده ها ساخته اند. این آرایش زیبا و فریبنده ی مواد همانست که به عنوان ساختار بزرگ-مقیاس شناخته می شود.

دستاوردهای تازه ی VLT نشان می دهد که محورهای چرخش اختروش ها تمایل به همراستا (موازی) بودن با ساختارهای بزرگ-مقیاسی دارند که خود در آنند. بنابراین اگر اختروش ها در یک رشته ی بلند باشند، پس چرخش های سیاهچاله های مرکزی‌شان در راستای آن رشته خواهد بود. به برآورد پژوهشگران، احتمال آن که این هم ترازی ها تنها از روی شانس باشند کمتر از ۱% است.

دومینیک اسلوسه از بنیاد اخترشناسی ارگلندر در بن آلمان و دانشگاه لیژ نیز می افزاید: «یکی از پیش بینی های مهمِ مدل های عددی از فرگشت کیهان، وجود یک هم-پیوندی میان جهت گیری اختروش ها و ساختاری که در آنند است. داده های ما نخستین تایید دیداری این پدیده، در مقیاس هایی بسیار گسترده تر از چیزیست که تا امروز برای کهکشان های معمولی دیده شده بود.»

این گروه پژوهشی نتوانستند محورهای چرخش اختروش ها یا فواره های آن ها را به طور مستقیم ببینند. در عوض آنان قطبش نور هر اختروش را سنجیدند، و برای ۱۹ تای آن ها یک سیگنال با قطبیدگی چشمگیر یافتند. جهت این قطبش، همراه با اطلاعات دیگر، می تواند برای پی بردن به زاویه ی قرص برافزایشی و در نتیجه جهت محور چرخش اختروش به کار رود.

دومینیک اسلوسه در پایان می گوید: «هم ترازی های درون این داده های تازه، در مقیاس هایی حتی بزرگ تر از پیش بینی های شبیه سازی های کنونی، شاید اشاره ای باشد به این که در مدل های کنونی ما از کیهان، یک جزء فراموش شده است.»

در ویدیوی زیر، برداشتی هنری از این هم ترازی ها را می بینید:

واژه نامه:
ESO - Very Large Telescope - VLT - supermassive black hole - quasar - Damien Hutsemékers - FORS - galaxy - void - large-scale structure - black hole - numerical model - Dominique Sluse - Argelander-Institut für Astronomie - polarisation - accretion disc - spin axis

2 دیدگاه شما:

Anonymous

بسیار جالب و اموزنده ست این پستینگ شما.
بسیار سپاسگزار هستم.

یک ستاره در هفت آسمان

لطف دارید دوست گرامی

Blogger template 'Browniac' by Ourblogtemplates.com 2008

بالای صفحه