تپه های شنی تیتان توسط بادهایی بسیار سریع پدید آمده اند

* هر بار که فضاپیمای کاسینی به کاوش و بررسی محیط زیر جو فشرده ی تیتان، بزرگ ترین ماه سیاره ی کیوان (زحل) می پردازد دانشمندان را با شگفتی تازه ای روبرو می کند. برای نمونه، تپه های بزرگ شنی را ببینید که جهت گیری‌شان خلاف جهت بادهای معمول و سبک خاوری-باختری تیتان است. ولی چرا؟

جو نارنجی فام تیتان به اندازه ای چگال و غلیظ
است که سطح آن‌را تقریبا به طور کامل از چشم
ما پنهان کرده. تصویر بزرگ تر
این پرسش در این نوشته هم مطرح شده بود: * تپه های شنی تیتان

به گفته ی پژوهشگران این جهتگیری وارونه ی تپه ها به هنگام دو وارونگی کمیاب که در مدت یک سال کیوانی ( هم ارز ۳۰ سال زمین) در جهت بادهای سیاره رخ می دهد ایجاد می شود. تنها در این دو زمان است که بادهایی به اندازه ی کافی نیرومند که بتوانند چنین تپه هایی پدید آورند بر تیتان می وزد [و چون جهت این بادها خلاف جهت بادهای معمول تیتان است، تپه های شنی هم جهتی وارونه می یابند- م].

پژوهشگران برای شبیه سازی چیزی که در سطح تیتان رخ می دهد یکی از تونل های باد قدیمی ناسا را به کار بردند تا تاثیر باد بر روی دانه های شن و ماسه را ببینند. (آنان درست نمی دانند چه نوع شن و ماسه ای روی تیتان هست، از همین رو ۲۳ گونه ی مختلف را آزمودند تا چیزی که فکر می کردند بهترین شبیه سازی است، یعنی ذرات کوچک هیدروکربن با حدود ۱/۳ چگالی ذرات زمینی انجام شود.)

پس از دو سال کار بر روی مدل ها -جدا از شش سال کار نوسازی تونل ها- این گروه نتیجه گرفتند که باد می بایست با سرعتی ۵۰% سریع تر از آنچه گمان می رفت بوَزد تا بتواند شن ها را جابجا کند.

دِوون بِر، از استادان بخش دانش زمین و سیاره ای دانشگاه ناکسویل تنسی که رهبری این پژوهش را بر عهده داشت می گوید: «جای شگفتی بود که تیتان دارای ذراتی به اندازه ی دانه های شن - که هنوز خاستگاهشان را نمی شناسیم- و همچنین بادهایی به اندازه ی کافی نیرومند که بتواند این ذرات را جابجا کند است. ما تا پیش از دیدن این تصاویر فکر می کردیم بادهای تیتان ملایم تر از آنند که بتوانند چنین جابجایی هایی را انجام دهند.»

بادهای تیتان زمانی وارونه می شوند که خورشید به بالای استوای آن می رسد و بر جو فشرده ی آن تاثیر می گذارد. و اثرشان به راستی هم نیرومند است، به گونه ای که به پدید آمدن تپه های شنی به بلندی صدها متر و پهنای صدها کیلومتر می انجامد.

این بادها برای انجام چنین کاری نمی توانند سرعتی کمتر از ۱.۴ متر بر ثانیه داشته باشند. این سرعت شاید به نظر ما کم بیاید ولی به یاد داشته باشید که هوای تیتان بسیار چگال و غلطظ است: فشار آن در سطح حدود ۱۲ برابر فشار هوای زمین روی سطح است.

دستاوردهای این پژوهش را در شماره ی کنونی نشریه ی نیچر بخوانید.
عکس هایی که کاسینی در سال ۲۰۰۶ از تلماسه های تیتان گرفت. تصویر بزرگ تر
تپه های شنی تیتان از چشم رادار کاسینی (بالا) که همانند تپه های شن نامیبیا روی زمین (پایین) به نظر می آیند. چیزهایی که در نمای بالایی مانند ابر دیده می شوند در واقع ویژگی های مکان‌نگاشتی هستند. تصویر کمی بزرگ تر

واژه نامه:
Titan - Saturn - moon - Cassini spacecraft - dune - NASA - wind tunnel - hydrocarbon - Earth - Devon Burr - Sun - Nature - sand dune - topographic feature

منبع: universetoday

1 دیدگاه شما:

سام

تیتان=اسرارآمیزترین قمر سامانه خورشیدی . . .

Blogger template 'Browniac' by Ourblogtemplates.com 2008

بالای صفحه