خودروی کنجکاوی بر بستر یک دریاچه باستانی فرود آمده

* چنانچه یافته های تازه ی کنجکاوی نشان می دهد، گودال بزرگ گیل روی سیاره ی بهرام احتمالا تا میلیون ها سال توان پذیرایی از زندگی میکروبی را داشته چرا که در روزگاران گذشته یک دریاچه ی بزرگ و پرآب بوده است.

مشاهدات خودروی کنجکاوی ناسا نشان می دهد که کوه شارپ روی سیاره ی بهرام (مریخ)، از ته نشین شدن رسوب ها در بستر یک دریاچه ی بزرگ در مدت ده ها میلیون سال پدید آمده است. این برداشت از یافته های کنجکاوی در گودال گیل نشانگر آنست که سیاره ی بهرام در روزگار باستان دارای آب و هوایی بوده که احتمالا در جاهای بسیاری از سیاره ی سرخ، دریاچه هایی دیرپا پدید آورده بوده.
برداشت هنری از گودال گیل در زمانی که یک دریاچه ی پرآب بوده - تصویر بزرگ تر
اشوین واساوادا، دانشمند دستیار پروژه ی کنجکاوی در آزمایشگاه پیشرانش جت ناسا در پاسادنای کالیفرنیا می گوید: «اگر انگاره ی (فرضیه ی) ما برای کوه شارپ درست باشد، این پنداشت را که شرایط گرم و مرطوب در بهرام گذرا، منطقه ای، یا تنها زیرزمینی بوده به چالش می کشد. یک توضیح بنیادی تر اینست که جو چگال ترِ گذشته ی بهرام، دمای سراسری آن را بالاتر از نقطه ی یخ زدن برده بوده، هرچند که ما هنوز از چگونگی این کار توسط جو آگاه نیستیم.» [در همین زمینه ببینید: * ویدیوی ناسا از محیط سیاره بهرام در چند میلیارد سال پیش]

وجود این کوهِ لایه ای درون یک دهانه پرسشی چالش برانگیز برای پژوهشگران بوده است. کوه شارپ یا ائولیس ۵ کیلومتر بلندی دارد و در بخش پایینی دامنه ی آن صدها تخته سنگ لایه ای از زیر خاک بیرون زده است. این لایه های سنگی - که از ته نشست های پی در پی دریاچه، رود، و باد به جا مانده- گواهیست از پر شدن و تبخیر پیاپی یک دریاچه ی بسیار گسترده تر و دیرپاتر از هر آنچه در گذشته از نزدیک بررسی شده بود.

دانشمند پروژه ی کنجکاوی، جان گراتزینگر از بنیاد فناوری کالیفرنیا در پاسادنا می گوید: «ما به سرعت در حال گره گشایی از راز کوه شارپ هستیم. جایی که اکنون این کوه قرار دارد، احتمالا روزگاری یک رشته دریاچه بوده.»

کنجکاوی هم اکنون سرگرم بررسی پایین ترین لایه های رسوبی کوه شارپ است، تخته سنگی به بلندی ۱۵۰ متر با نام "سازند موری". رودها شن و ماسه و گل و لای را با خود به دریاچه می آوردند، رسوبات را در دهانه ی رود ته نشین می کردند و دلتاهایی همانند دلتاهای دهانه ی رودهای زمینی پدید می آوردند. این چرخه بارها و بارها رخ می داد.

گروتزینگر می گوید: «نکته ی مهم درباره ی دریاچه ای که بارها و بارها تکرار می شده اینست که هر بار که باز می گشته، آزمایشگاه تازه ای پدید می آورده که به ما درباره ی چگونگی کارکرد محیط می گوید. با بالاتر رفتن کنجکاوی از کوه شارپ، ما رشته آزمایشگاه هایی خواهیم داشت که الگوهایی را درباره ی شیوه ی برهم کنش جو و آب و رسوبات نشان می دهند. شاید چگونگی دگرگونی شیمیایی که با گذشت زمان در این دریاچه ها روی می داده را ببینیم. این انگاره ایست که با چیزهایی که تاکنون دیده ایم پشتیبانی می شود، و چارچوبی برای آزمایش های سال آینده برایمان فراهم می سازد.»

پس از این که دهانه تا بلندای دستکم چند صد متر پر شد، رسوبات سفت شده و به سنگ تبدیل شدند، و آنگاه با گذشت زمان، فرسایش باد باعث کنار زده شدن مواد میان لبه ی دهانه و آنچه اکنون لبه ی کوه است شد و این لایه های انباشته شده ی رسوبات تراش خوردند و به گونه ی یک کوه بر جای ماندند.

خودروی کنجکاوی در مسیر ۸ کیلومتری که از جایگاه فرودش در سال ۲۰۱۲ تا جایگاه کنونی اش پیموده، سرنخ هایی را درباره ی تغییر شکل کف دهانه در روزگار دریاچه ها آشکار کرده است.

یکی از اعضای گروه علمی کنجکاوی به نام سانجیو گوپتا از امپریال کالج لندن می گوید: «ما سنگ هایی رسوبی یافتیم که نشانگر دلتاهای باستانی کوچکی هستند که بر روی هم انباشته شده بودند. کنجکاوی با گذشتن از یک مرز، از یک محیط رودخانه ای وارد یک محیط عمدتا دریاچه ای شد.»

با وجود شواهدی که در گذشته از چند کاوشگر دیگرِ بهرام به دست آمده بود و همگی نشان از محیطی آبناک در روزگار باستانی بهرام داشتند، مدل سازی از این محیط باستانی تاکنون نیازمند شناسایی شرایطی بوده که می توانسته دوره های زمانی بلندی با گرمای کافی برای پایدار ماندن آب سطحی را پدید آورده باشد.

پروژه ی آزمایشگاه علمی بهرام ناسا (msl) از خودروی کنجکاوی برای ارزیابی محیط های باستانی با توان زیست پذیری، و دگرگونی های چشمگیری که محیط بهرام در مدت میلیون ها سال پشت سر گذاشته است بهره می گیرد. این پروژه بنیان پژوهش کنونی ناسا روی سیاره ی سرخ و آماده سازی برای فرستادن انسان به این سیاره در دهه ی ۲۰۳۰ است.

مایکل مه‌یر، دانشمند ارشد برنامه ی کاوش بهرام ناسا در ستاد کل این سازمان در واشنگتن می گوید: «دانشی که ما با رازگشایی از چگونگی شکل گیری کوه شارپ درباره ی فرگشت محیط بهرام به دست می آوریم راهنمای ما برای برنامه ریزی ماموریت های آینده جهت یافتن نشانه های زندگی بهرامی خواهد بود.»
این عکس نمونه ای از یک سنگ لایه ای با لایه های نازک که به گونه ی برابر چیده شده اند، در برونزد "پارامپ هیل" در پایه ی کوه شارپ را نشان می دهد. تصویر بزرگ تر
در این عکس که روز ۷ اوت ۲۰۱۴ توسط دوربین روی دکل کنجکاوی (ماستکم، Mastcam) گرفته شده، یک سنگ با لایه های برابر را می بینیم. این سنگ الگوی معمول ته نشست های رسوبی کف یک دریاچه را در جایی نه چندان دور از نقطه ی ورود جریان آب به دریاچه نشان می دهد. تصویر بزرگ تر
این عکس را هم دوربین ماستکم کنجکاوی گرفته و بسترهای شیبدار ماسه سنگی را نشان می دهد که به باور دانشمندان، ته نشست های دلتاهای کوچکی هستند که از ورود رودخانه ها به گودال گیل پدید آمده اند. تصویر بزرگ تر
این عکس را هم دوربین ماستکم در روز ۲۵ مارس ۲۰۱۴ گرفته و جنوب ایستگاه بین راهی کیمبرلی را نشان می دهد. تصویر بزرگ تر
در این عکس که روز ۱۵ نوامبر ۲۰۱۴ توسط دوربین لنز دستی کنجکاوی (ماهلی، MAHLI) گرفته شده، نمای بزرگ شده از یک سنگ به نام "موهاوی" را می بینید که بلورهایی لوزی شکل در آن نمایانست. تصویر بزرگ تر
کنجکاوی، خودروی بزرگ پروژه ی آزمایشگاه علمی بهرام ناسا در اوت ۲۰۱۲ در این نقطه نزدیک دامنه ی کوه شارپ در دهانه ی گیل فرود آمد. تصویر بزرگ تر
این عکس را دوربین ماستکم کنجکاوی گرفته و نمونه ای از لایه بندی چلیپایی (مورب) را نشان می دهد که در اثر گذشتن آب از روی یک بستر رسوبی سست پدید آمده. تصویر بزرگ تر
در این نمودار رودهایی که به یک دریاچه می ریزند نشان داده شده. جایی که سرعت جریان آب کم می شود، رسوبات برجای می مانند و یک دلتا پدید می آید که طیفی از مواد رسوبی را به درون دریاچه ته نشین می کند. تصویر بزرگ تر
در این تصویر، چگونگی شکل گیری یک کوه در مرکز دهانه ی گیل نشان داده شده است. تصویر بزرگ تر
واژه نامه:
NASA - Curiosity Rover - Mars - Mount Sharp - Gale Crater - Red Planet - Ashwin Vasavada - Jet Propulsion Laboratory - crater - deposit - John Grotzinger - California Institute of Technology - sedimentary layer - Murray formation - delta - Earth - Sanjeev Gupta - Imperial College - Mars Science Laboratory - Michael Meyer - Mars Exploration Program - Mast Camera - Mastcam - sandstone - Kimberley waypoin - Pahrump Hills - outcrop - cross-bedding - Lozenge - Mojave - Mars Hand Lens Imager -

منبع: nasa

0 دیدگاه شما:

Blogger template 'Browniac' by Ourblogtemplates.com 2008

بالای صفحه