عنکبوت های یخی روی سیاره سرخ

* سطح سیاره ی بهرام یا مریخ با ساختارها و چشم اندازهای بسیار گوناگونی پوشیده شده، ولی این یکی از شگفت انگیزترین آنهاست.

این عکس را ماهواره ی مدارگرد شناسایی بهرام (MRO) که در بلندای ۱۵۰ مایلی به گرد سیاره ی سرخ می چرخد با بهره از دوربین آزمایشگاه علمی تصویربرداری با وضوح بالای خود (هایراز، HiRISE) گرفته و سازندهای شگفت انگیز عنکبوت-مانندی را نشان می دهد که ناحیه ی جنوبگان این سیاره را پوشانده اند. این ها ساختارهایی واقعا بیگانه اند که در هیچ کجای سیاره ی زمین مانندشان یافته نمی شوند.
این عکس را مدارگرد شناسایی بهرام ناسا گرفته و ساختارهای عنکبوت-مانندی را روی جنوبگان سیاره ی سرخ نشان می دهد که
توسط دی اکسیدکربن یخزده یا "یخ خشک" پدید آمده اند.
خوب این ها چه هستند؟ آیا بهرام مورد هجوم عنکبوت ها واقع شده؟ یا شاید گونه ای کپک غول پیکرند؟ هیچکدام. این در واقع یک پدیده ی فریبنده ی فصلی است که دانشمندان هایراز نامش را پهنه ی araneiform یا "عنکبوت-سان" گذاشته اند.

به گفته ی دانشمند سیاره ای، کندیس هنسن که همین ناحیه ی جنوبگان را در یکی دیگر از عکس های پیشین هایراز هم توصیف کرده بود، این واژه برای همه ی ساختارهای دیگری که نمایی مانند "عنکبوت"، "هزارپا" یا "ستاره" داشته باشند به کار می رود.

هوای بهرام به اندازه ای سرد است که حتی دی اکسید کربن هم در هوایش یخ می زند و در زمستان بر سطحش می نشیند. دی اکسید کربنی که روی سطح گرد آمده با فرارسیدن بهار و افزایش گرمای نور خورشید، دوباره به هوا بر می گردد.

البته یخ دی اکسید کربن روی بهرام آب نمی شود و به حالت مایع در نمی آید؛ این ماده از گام مایع می گذرد و یکراست از جامد به بخار تبدیل می شود (فرآیند والایش یا تصعید). در نتیجه این فرآیند فصلی، گونه ای فرسایش ویژه ی خود را روی چشم انداز بهرام پدید می آورد.

هنسن می نویسد: «چشم انداز درون این عکس کانال های فرسایش یافته ای را نشان می دهد که با یخ روشن پر شده اند و تضادی با سطح سرخ تیره ی زیرشان ساخته اند. این یخ ها در تابستان به همان شیوه ای که گفتیم وارد جو شده و ناپدید می گردند و تنها چیزی که از آن ها بر جا می ماند عنکبوت های شبحگونی است که بر روی سطح حک شده اند.»

دمای جو زمین به اندازه ی بهرام پایین نمی رود، بنابراین دی اکسید کربن یخ زده (یا "یخ خشک") به طور طبیعی روی زمین پدید نمی آید؛ از همین رو این شیارهای عنکبوتی بیگانه هیچ همسان زمینی ندارند- این پدیده تنها ویژه ی بهرام است.

هنسن می افزاید: «این یک چشم انداز بهرامی ناب است- چنین فرسایش هایی هرگز به طور طبیعی در هیچ جای سیاره ی زمین رخ نمی دهند زیرا آب و هوای زمین برای آن بسیار گرم است.»

بنابراین دانشمندان سیاره ای بسیار به شناخت این گونه فرآیندهای فرسایشی علاقمندند؛ این فرآیندها دیدگاه بسیار ویژه و ممتازی درباره ی تغییرات فصل ها روی سیاره ی سرخ و این که فرآیندهای فرسایشی بسیار متفاوت روی یک دنیای بیگانه چگونه سطح پویا و تغییرپذیر آن را شکل می دهند به ما ارایه می کنند.

در همین زمینه: * نخستین شواهد قطعی از بارش برف بر سطح بهرام 
و:  * سورتمه های یخ خشک در سیاره بهرام * گودال های یخ خشک روی بهرام

واژه نامه:
High-Resolution Imaging Science Experiment - HiRISE - NASA - Mars Reconnaissance Orbiter - MRO - planet - spider - Mars - Earth- Candice Hansen - arachnid - mold - araneiform - carbon dioxide - sublimate - sun - dry ice - Red Planet

منبع: Space.com

0 دیدگاه شما:

Blogger template 'Browniac' by Ourblogtemplates.com 2008

بالای صفحه