حلقه انیشتین بر گردن یک کهکشان

* بنیانگذار نظریه ی نسبیت عام -نظریه ای که امسال صد ساله می شود- مسئول حلقه ی غول پیکری است که بر گردن کهکشان پنهان در مرکز این تصویر افتاده!
این حلقه در واقع تنها تصویریست که به دلیل هم ترازی دو کهکشان دوردست نسبت به زمین پدید آمده. 

به پیش بینی نظریه ی آلبرت انیشتین، نیروی گرانش کهکشانِ نزدیک تر با رفتاری مانند یک عدسی همگرا، نوری که از کهکشان دورتر می آید را خم می کند و به چشم ما می رساند به گونه ای که از چشم ما، کهکشان دورتر همچون حلقه ای به گرد آن دیده می شود. این فرآیند به نام همگرایی گرانشی و این حلقه هم به نام حلقه ی انیشتین شناخته می شود. این عکس در ماه اکتبر گذشته توسط آرایه ی بزرگ میلیمتری/زیرمیلیمتری آتاکاما (آلما، ALMA) در شیلی گرفته شد.

همگذاری از تصاویر هابل و آلما
تصویر بزرگ تر
کهکشان دورتر که همین حلقه ی برافروخته ی نارنجی رنگ است، SDP.81 نامیده شده و در فاصله ی ۱۲ میلیارد سال نوری ما جای دارد، یعنی نور آن را در زمانی می بینیم که کیهان تنها ۱۵ درصد سن کنونی را داشت.

کهکشان نزدیک تر که در طول موج این تصویر دیده نمی شود تنها ۴ میلیارد سال نوری از ما دور است ولی نام چندان شسته‌رُفته ای ندارد: SDSS J090311.57+003906.5. در تصویر دوم که پیوندی از تصاویر آلما و هابل است، کهکشان نزدیک تر را همچون لکه ی محو آبی فامی در میان حلقه می بینیم.

اخترشناسان به کمک این عدسی های گرانشی می توانند کهکشان های بسیار دور را با جزییاتی که در نبودِ عدسی دیده نمی شوند بررسی کنند.

SDP.81 که نخستین بار توسط تلسکوپ فضایی هرشل یافته شده بود، یک کهکشان ستاره‌زای فعال است. آرایه ی آلما نوری را که از غبارهای برافروخته در SDP.81 می تابد شناسایی کرده و نشانه هایی از مولکول های آب و مونوکسید کربن را هم در آن یافته. این به اخترشناسان برای تعیین ساختار و جنبش درونی آن کمک می کند. (در واقع خط نارنجی روشنی که در حلقه دیده می شود نشانگر نوریست که از غبارهای کهکشان گسیلیده می شود.)

ویدیوی پویانمایی زیر، شیوه ی خمش نور یک کهکشان دوردست در اثر گرانش یک کهکشان پرجرم نزدیک تر، و شکل گیری حلقه ی انیشتین را به خوبی نشان می دهد: 


واژه نامه:
general relativity - ring - galaxy - Einstein Ring - Earth - Albert Einstein - gravitational lensing - ALMA - radio telescope array - SDP.81 - SDSS J090311.57+003906.5 - carbon monoxide - water - molecule - star-forming galaxy

منبع: newscientist

0 دیدگاه شما:

Blogger template 'Browniac' by Ourblogtemplates.com 2008

بالای صفحه