خواهران و برادران ستاره ای

این تصویر در اندازه ی بزرگ تر. اندازه های دیگر را از این پیوند دریافت کنید.
در این پیوند هم تصویری برهمکنشی از این خوشه را می بینید که می توانید هر بخشی از آن را به اندازه دلخواه خود بزرگنمایی کنید.
خوشه های باز ستاره ای، تنها اجرامی زیبا و خوش‌عکس نیستند. آن ها زادگاه بیشتر ستارگان کیهانند و می توانند برای اخترشناسان همچون آزمایشگاه هایی برای بررسی چگونگی فرگشت و تکامل و سرانجام، مرگ ستارگان به کار روند. خوشه ای که اینجا می بینید IC ۴۶۵۱ نام دارد. ستارگانی که در این خوشه به دنیا آمده اند، اکنون طیف گسترده ای از ویژگی های گوناگون را به نمایش گذاشته اند.

خوشه ی ستاره ای باز IC ۴۶۵۱ که عضو کهکشان راه شیری خودمانست، با حدود ۳۰۰۰ سال نوری فاصله از زمین، در صورت فلکی آتشدان جای دارد. سن این خوشه نزدیک به ۱.۷ میلیارد سال نوریست که در استاندارد خوشه های باز، یک خوشه ی میانسال به شمار می رود. IC ۴۶۵۱ توسط سولون بیلی، پیشگام ساختن رصدخانه در بلندی های خشک رشته کوه آند یافته شد، و اخترشناس دانمارکی-ایرلندی، جان لوییس امیل درایر il در سال ۱۸۹۶ آن را وارد کاتالوگ کرد.

بیش از یک هزار خوشه ی ستاره ای باز در کهکشان راه شیری شناسایی شده و گمان می رود بیش از این هم باشند. بسیاری از این خوشه ها با جزییات بسیار خوب بررسی شده اند. بررسی ستارگان خوشه های باز بر دانش ما از پیدایش و فرگشت کهکشان راه شیری و ستارگان درونش افزوده است. این خوشه ها همچنین به اخترشناسان امکان می دهند مدل هایشان از چگونگی فرگشت ستارگان را به آزمایش بگذارند.

میدان گسترده ی خوشه ی IC ۴۶۵۱. اندازه ی بزرگ تر
اندازه های دیگر را از این پیوند دریافت کنید
ستارگان IC ۴۶۵۱ همگی تقریبا در یک زمان و از دل یک ابر گازی پدید آمده اند [۱]. این خواهران و برادران ستاره ای تنها با نیروی گرانشی که خودشان بر یکدیگر وارد می کنند و نیز از گاز میانشان بر آن ها وارد می شود در کنار هم مانده اند و از همین رو همبستگی بسیار کمی با هم دارند. 

در پی برهمکنش ستارگان خوشه با هم و با خوشه های دیگر و همچنین با ابرهای گازی نزدیکشان، و نیز به دنبال تمام شدن گاز درون خوشه که یا برای ساختن ستارگان تازه مصرف می شود یا از خوشه به بیرون پراکنده می شود، ساختار و پیکربندی خوشه هم کم کم دگرگون می شود. سرانجام، جرم باقی مانده در خوشه به اندازه ای کم می شود که حتی ستارگان کوچکش هم می توانند از آن بگریزند. مشاهدات تازه از IC ۴۶۵۱ نشان داده که این خوشه اکنون جرمی هم ارز ۶۳۰ خورشید دارد [۲]، در حالی که به باور دانشمندان، در آغاز دستکم ۸۳۰۰ ستاره داشته و جرم کلش ۵۳۰۰ برابر خورشید بوده است.

از آنجایی که IC ۴۶۵۱ به نسبت پیر است، بخشی از این جرمِ از دست رفته به خاطر وجود بزرگ ترین ستارگان خوشه بوده که با رسیدن به پایان زندگیشان، منفجر شده اند. ولی بیشتر ستارگانِ از دست رفته نمرده اند، بلکه تنها از خوشه جدا شده اند. این جدایی می توانسته از راه های گوناگونی رخ داده باشد: در اثر گذشتن خوشه از کنار یک ابر گازی غول پیکر، یا رویارویی با یک خوشه ی نزدیک، و یا تنها به این دلیل که ستاره خودش کم کم از خوشه دور شده است.

شماری از این ستارگان گمشده شاید هنوز هم در قید گرانش خوشه بوده و با فاصله ی بسیاری پیرامون آن باشند. بقیه ی ستارگان از دست رفته هم از خوشه رفته اند تا به خوشه های دیگر بپیوندند یا جایی دیگر برای خود در کهکشان راه شیری دست و پا کنند. خورشید ما هم احتمالا زمانی عضو خوشه ای مانند IC ۴۶۵۱ بوده ولی کم کم خودش و خواهران و برادرانش از هم جدا شده و در پهنه ی راه شیری پخش شده اند.

این عکس با بهره از تصویرگر میدان گسترده (WFI) گرفته شده. این دوربین برای همیشه روی تلسکوپ ۲.۲ متری MPG/ESO در رصدخانه ی لاسیا نصب شده است. WFI دارای چندین آشکارساز CCD با سرجمعِ ۶۷ میلیون پیکسل است و می تواند پهنه ای به گستردگی یک قرص کامل ماه را مشاهده کند. این دستگاه ۴۰ فیلتر دارد که با آن ها می توان رصدهایی از طیف دیدنی (مریی) تا فروسرخ-نزدیک را انجام داد. برای گرفتن این عکس، تنها سه تا از این فیلترها به کار رفته.

* در ویدیوی زیر، با بزرگنمایی بخشی از کهکشان در صورت فلکی آتشدان، به خوشه ی IC ۴۶۵۱ می رسیم. این ویدیو را می توانید در نگارش ها و اندازه های گوناگون از این پیوند دریافت کنید.

-----------------------------------------------------
یادداشت ها:
۱] اگرچه بسیاری از ستارگان درون این عکس متعلق به IC ۴۶۵۱ هستند، ولی بیشتر ستارگان پرنوری که دیده می شود عضو خوشه نبوده و در واقع "میان ما و آن" جای دارند. به همین گونه، بیشتر ستارگان کم نورتر هم عضو خوشه نبوده و "دورتر" از آن جای دارند.

۲] این مقدار در حقیقت بسیار بیش از ممقدار برآرد شده در پژوهش های گذشته است که ناحیه های کوچک تری را بررسی کرده بودند و در نتیجه بسیاری از ستارگان خوشه که در فاصله ی بیشتری از مرکز آن هستند را به شمار نیاورده بودند.

واژه نامه:
cluster - Wide Field Imager - WFI - ESO - La Silla Observatory - IC 4651 - Milky Way - constellation of Ara - The Altar - open cluster - Solon Bailey - Andes - John Louis Emil Dreyer - star - galaxy - Sun - supernova - gas cloud - CCD - detector - full Moon - visible - infrared -

0 دیدگاه شما:

Blogger template 'Browniac' by Ourblogtemplates.com 2008

بالای صفحه