باز هم یک لکه تیره روی نپتون

عکس‌هایی که روز ۱۶ می ۲۰۱۶ از تلسکوپ فضایی هابل دریافت شده وجود یک گردباد تیره در جو سیاره‌ی نپتون را نشان می‌دهند. چنین ویژگی‌های را فضاپیمای وویجر ۲ که در سال ۱۹۸۹ از کنار نپتون گذشت، و همچنین خود تلسکوپ فضایی هابل در سال ۱۹۹۴ هم دیده بودند ولی این نخستین موردیست که در سده‌ی ۲۱ بر روی نپتون دیده می‌شود.

خبر این یافته در ۱۷ می ۲۰۱۶، در یک تلگرام الکترونیکی ِ اداره‌ی مرکزی تلگرام‌های اخترشناسی (CBAT) و از سوی پژوهشگر اخترشناسی دانشگاه برکلی کالیفرنیا مایک وانگ اعلام شد. وی رهبر گروهی بود که داده‌های هابل را بررسی می‌کردند.

گردبادهای تیره‌ی نپتون سامانه‌هایی پرفشار هستند و به طور معمول "ابرهای همدم" روشنی به همراه دارند که در این مورد هم روی این سیاره‌ی دوردست دیده می‌شود. این ابرهای روشن زمانی پدید می‌آیند که جریان‌ هوای محیط آشفته شده و مسیرش رو به بالا بر فراز گردباد تیره کج می‌شود، و گویا این باعث می‌گردد که گازها یخ زده و به شکل بلورهای یخ متان در آیند. [چیزی ماند فرآیند "بالابری کوهساری" (orographic lifting)]

وانگ می‌گوید: «گردبادهای تیره مانند کوه‌های گازی عدسی-شکلی هستند که در جو سیاره جابجا می‌شوند و ابرهای همدمشان هم مانند "ابرهای کوهساری" هستند که نمایی مانند ساختارهای ورقه‌ای-شکل دارند و بر فراز کوه‌های زمین هم پدید می‌آیند.

دیده شدن دوباره‌ی ابرهای روشن در نپتون از ژوییه‌ی ۲۰۱۵ و توسط رصدگران گوناگون آغاز شدهد، از آماتورها گرفته تا ستاره‌شناسان رصدخانه‌ی دبلیو.ام. کک در هاوایی. ستاره‌شناسان فکر می‌کردند این ابرها احتمالا ابرهای همدمی هستند که گردبادهای تیره‌‌ی نادیدنی را همراهی می‌کنند. گردبادهای تیره‌ی نپتون به طور معمول تنها در طول موج‌های آبی دیده می‌شوند، و تنها هابل است که وضوح مورد نیاز برای دیدن آنها روی نپتونِ دوردست را دارد [پس دانشمندان برای تایید یا رد این گمان باید از هابل کمک می‌گرفتند].
این عکس تازه‌ی تلسکوپ فضایی هابل وجود یک گردباد تیره در جو نپتون را تایید می‌کند. در تصویر سمت چپ که نپتون را در نور دیدنی (مریی) نشان می‌دهد می‌بینیم که این ساختار تیره کنار و زیر یک ساختار از ابرهای روشن جای دارد. چارچوب بالا سمت راست یک نمای همه-رنگی (در همه‌ی طیف) است که این ساختار پیچیده را از نزدیک نشان می‌دهد. ای گردباد یک سامانه‌ی پرفشار است. چارچوب پایین، سمت راست هم نشان می۲دهد که این گردباد در طول موج‌های آبی از همه بهتر دیده می‌شود.
در سپتامبر ۲۰۱۵، برنامه‌ی OPAL، پروژه‌ی بلندمدتِ تلسکوپ فضایی هابل که در آن به طور سالانه نقشه‌هایی سرتاسری از سیاره‌های بیرونی تهیه می‌شود، وجود یک لکه‌ی تیره را نزدیک به جایگاه همان ابرهای روشنی که از روی زمین هم دیده شده بود آشکار کرد. پس از آن که هابل دوباره این گردباد را رصد کرد، عکس‌هایش تایید کردند که پروژه‌ی OPAL به راستی یک ویژگی دیرپا را دیده. داده‌های تازه به گروه امکان داد تا یک نقشه‌ی باکیفیت‌تر از این گردباد و پیرامونش تهیه کنند.

گردبادهای تیره‌ی نپتون در درازنای سال‌ها گوناگونی‌های بسیاری را از نظر اندازه، ساختار، و پایستگی به نمایش گذاشته‌اند (آنها عرض‌ جغرافیایی خود را عوض می‌کنند، و گاهی سرعتشان افزایش یافته و گاهی کاهش می‌یابد). آنها همچنین نسبت به واچرخندهای مشابهی که روی مشتری دیده شده در بازه‌های زمانی بسیار کوتاه‌تری می‌آیند و می‌روند؛ گفتنی است دگرگونی توفان‌های بزرگ مشتری در درازنای بیش از چندین دهه انجام می‌شود.

به گفته‌ی دانشجوی دکترای دانشگاه برکلی، جاشوا تولفسن، اخترشناسان سیاره‌ای امیدوارند شناخت بهتری از چگونگی پیدایش گردبادهای تیره، چیزی که جابجایی‌ها و نوسان‌های آنها را مهار (کنترل) می‌کند، چگونگی برهمکنش آنها با محیط، و چگونگی از هم پاشیدن آنها در پایان پیدا کنند. سنجش دگرگونی‌های این گردبادِ تازه آگاهی دانشمندان درباره‌ی این دو گردباد تیره، و همچنین ساختار و پویایی جو پیرامونشان را گسترش خواهد داد.

-------------------------------------------------
کانال تلگرام یک ستاره در هفت آسمان:

واژه نامه:
NASA - Hubble Space Telescope - vortex - Neptune - Voyager 2 - Central Bureau for Astronomical Telegrams - CBAT - telegram - University of California - Mike Wong - planet - methane - crystal - orographic - Earth - W. M. Keck Observatory - wavelength - Outer Planet Atmospheres Legacy - OPAL - anticyclone - Jupiter - Joshua Tollefson - NASA Earth and Space Science Fellowship -

منبع: nasa

0 دیدگاه شما:

Blogger template 'Browniac' by Ourblogtemplates.com 2008

بالای صفحه