گونه‌ای کهکشان به نام "کهکشان بچه قورباغه‌ای"

این تصویر در اندازه‌ی بزرگ‌تر
در این تصویر تازه‌ی تلسکوپ فضایی ناسای هابل یک بچه قورباغه‌ی کیهانی را با سری درخشان و دُمی دراز می‌بینیم که دارد در آبگیر سیاه فضا می‌لولد. کهکشان‌های بچه قورباغه‌ای گونه‌هایی کمیابند و به سختی می‌توان یکی از آنها را در فضای نزدیک پیدا کرد. این نمونه‌ی خیره‌کننده که LEDA 36252 نام دارد، به عنوان بخشی از کاوش‌های هابل در ویژگی‌های رازگونه‌ی آنها -که دستاوردهای شگفت‌انگیزی هم داشته- بررسی شده.

جهان هستی آبگیری چرخان از کهکشان‌هاییست که در فضای تهی جابجا می‌شوند. با این که مارپیچی‌ها و بیضیگون‌ها دو رده‌ی اصلی از کهکشان‌های درون این آبگیرند، ولی گونه‌های دیگری هم در آن وجود دارد، از جمله همین که تلسکوپ فضایی هابل به کمک دوربین میدان‌گسترده‌ی شماره ۳ی خود (WFC3) به تصویر کشیده.

کهکشان LEDA 36252 -یا Kiso 5639- یک نمونه از اجرامیست که به نام کهکشان‌های بچه قورباغه‌ی (tadpole galaxies) شناخته می‌شوند زیرا دارای سری درخشان و فشرده و دُمی دراز و کشیده هستند [۱]. کهکشان‌های بچه قورباغه‌ای گونه‌هایی نامعمولند و در کیهان نزدیک کمیابند -از میان ۱۰ هزار کهکشان در کیهان نزدیک، تنها ۲۰ تای آنها بچه‌ قورباغه‌ای است- ولی در کیهان آغازین (فضای دوردست) رایج‌ترند.

این عکس از LEDA 36252 در برنامه‌ای علمی برای بررسی ویژگی‌های آن گرفته شده [۲]. این کهکشان که ۸۰ میلیون سال نوری از زمین فاصله دارد، یک آزمایشگاه کیهانی آرمانی برای اخترشناسان جهت بررسی برافزایش گازهای کیهانی، فعالیت‌های ستاره‌فشانی، و پیدایش خوشه‌های ستاره‌ای کروی است.

ستارگان درون کهکشان‌های بچه قورباغه‌ای به طور کلی بسیار پیرند -فسیل‌هایی زنده از کیهان آغازین و همسن خود این کهکشان‌ها. LEDA 36252 هم در این مورد استثنا نیست.

با این وجود بررسی LEDA 36252 به یافته‌هایی نامنتظره هم انجامیده: در سر آن انبوهی از ستارگان با جوانی غافلگیرکننده‌ وجود دارد که جرم همگی آنها بر روی هم هم‌ارز ۱۰ هزار خورشید است. این ستارگان در خوشه‌هایی بزرگ گرد هم آمده‌اند و به نظر می‌رسد به طور عمده از هیدروژن و هلیوم و شاید مقدار بسیار ناچیزی از عنصرهای دیگر ساخته شده‌اند. به گمان اخترشناسان ستاره‌فشانی‌ تازه‌ای که به پیدایش این ستارگان جوان انجامیده زمانی به راه افتاده بوده که کهکشان گازهای آغازین را از پیرامون خود گردآوری کرد -گازهایی که تنها مقدار بسیار کمی از عنصرهای سنگین‌تر که در اثر فرآیندهای همجوشی ستارگانِ گذشته پدید آمده بود در آنها وجود داشت.

همچنین در دُم آن که از سرش آغاز شده و در جای جای آن ستارگان درخشان آبی پراکنده‌اند، دستکم چهارمنطقه‌ی ستاره‌زایی جدا و نمایان دیده می‌شود که به نظر می‌رسد از منطقه‌ی ستاره‌زایی درون سرش پیرترند.

هابل همچنین نشانه‌هایی از بادهای نیرومند ستاره‌ای و انفجارهای ابرنواختری دیده که چندین غار (حفره) را در سر LEDA 36252 پدید آورده‌اند. دنباله‌های تنُکی که از گاز و شماری ستاره تشکیل شده‌اند هم از بدنه‌ی اصلی این بچه قورباغه‌ی کیهانی به بیرون کشیده شده‌اند.

نماهای WFC3ی هابل که این عکس از آنها پدید آمده بخش گسترده‌ای از طیف را در بر دارند، از جمله فرابنفش، نور دیدنی (مریی)، هیدروژن آلفا (H-alpha) و فروسرخ. پرتوهای همه‌ی این بخش‌های طیف‌ با هم نمایی رنگین، زیبا و پرجزییات از LEDA 36252 پدید آورده‌اند.

در ویدیوی زیر که از چشم تلسکوپ هابل است، با بزرگنمایی بخشی از آسمان به کهکشان LEDA 36252 یا Kiso 5639 در فاصله‌ی ۸۰ میلیون سال نوری می‌رسیم:

---------------------------------------------------
یاداشت‌ها:
۱] یک کهکشان ویژه با عنوان آرپ ۱۸۸وجود دارد که به نام "کهکشان بچه قورباغه" شناخته می‌شود و هابل آن را در گذشته بارها به تصویر کشیده. ولی آرپ ۱۸۸ یک کهکشان مارپیچی است نه یک کهکشان بچه قورباغه‌ای و تنها به دلیل دُم کشیده‌اش به این نام خوانده شده.

۲] گزارش این پژوهش با عنوان "رصدهای تلسکوپ فضایی هابل از ستاره‌زایی ناشی از برافزایش در کهکشان بچه قورباغه‌ایِ Kiso 5639" نوشته‌ی دی. المگرین و همکاران، در آستروفیزیکال جورنال منتشر شده.

--------------------------------------------
کانال تلگرام یک ستاره در هفت آسمان:

واژه نامه:
NASA - ESA - Hubble Space Telescope - tadpole - LEDA 36252 - spiral galaxy - elliptical galaxy - Wide Field Camera 3 - WFC3 - Kiso 5639 - accretion - starburst - globular star cluster - Sun - hydrogen - helium - element - star formation - fusion - stellar wind - supernova - filament - spectrum - ultraviolet - optical - H-alpha - infrared - Tadpole Galaxy - Hubble Space Telescope Observations of Accretion-Induced Star Formation in the Tadpole Galaxy Kiso 5639 - D. Elmegreen - The Astrophysical Journal

منبع: spacetelescope

0 دیدگاه شما:

Blogger template 'Browniac' by Ourblogtemplates.com 2008

بالای صفحه