وقتی پرتوهای خورشید در سمت مخالف آسمان به هم می‌رسند

این تصویر در اندازه‌ی بزرگ‌تر
 این چشم‌انداز شاید کمی فراطبیعی به نظر بیاید، ولی در واقع چیزی نیست جز یک خورشید در حال غروب و چند تکه ابر که در جای مناسبی قرار گرفته‌اند. این عکس در اوایل همین ماه در وست‌مینستر کلرادی آمریکا گرفته شده‌اند.

رگه‌هایی که اینجا در آسمان می‌بینید، پرتوهای "پادشفقی" یا "ضدشفقی" نام دارند. پرتوهای پادشفقی پدیده‌های نوری زیبایی هستند و زمانی رخ می‌دهند که پرتوهای نور پراکنده شده توسط غبار و ریزگردها در افق "مخالف" افقی که خورشید در آن غروب (یا طلوع) می کند پدیدار می‌شوند.

واژه‌ی crepuscular یا "شفقی" مربوط به نیمتاب یا مربوط به روشنی گرگ و میش است. این پرتوها زمانی پدید می‌آیند که خورشید در پایین افق باشد و تپه‌ها یا ابرها جلوی بخش‌هایی از نور آن را بگیرند، و تنها زمانی چشم انسان آنها را می‌بیند که هوا به اندازه ی کافی غبارآلود یا دارای ذرات ریزگرد باشد. در این صورت اگر بیننده در جایگاه مناسب باشد، نور خورشید به سوی او پراشیده می‌شود.

گاهی این پرتوهای نور که توسط غبار و ریزگرد پراکنده شده‌اند، در نقطه‌ی "پادخورشید" دیده می‌شوند [افق مخالف افقی که آفتاب در آن غروب یا طلوع می‌کند]. در این صورت نامشان از "پرتوی شفقی" به "پرتوی پادشفقی" تغییر می‌کند. این پرتوها از خورشید شروع می‌شوند، سرتاسر آسمان را می پیمایند تا به افق روبرو رسیده و سپس در آن جا، درست در نقطه‌ی پادخورشید با یکدیگر همگرا می‌شوند. گرچه نور خورشید در واقع در خط راست حرکت می‌کند، ولی مسیر آن در آسمانِ کروی به شکل دایره‌های بزرگ دیده می شود.

یعنی در واقع پرتوهای پادشفقی همان پرتوهای شفقی هستند که کره‌ی آسمان را پیموده و در نقطه‌ی روبروی خورشید به هم رسیده‌اند؛ اگر آسمان را کروی در نظر بگیریم، نقطه‌ی روبروی خورشید نقطه‌ای در فاصله‌ی زاویه‌ایِ ۱۸۰ درجه از خورشید خواهد بود. برای دیدن این پرتوها در زمان غروب باید دیدِ خوبی از افق هموار خاوری داشته باشیم، و در زمان طلوع هم از افق باختری.

در هر دو مورد پرتوهای شفقی و پادشفقی، پرتوهای نور عملا با یکدیگر همراستا (موازی) هستند، ولی به دلیل پدیده‌ی دورنما (پرسپکتیو) چنین به نظر می رسد که در یک نقطه به هم می‌رسند، درست همان پدیده‌ای که باعث می‌شود از چشم ما، خطوط راه آهن در دوردست به هم برسند.

--------------------------------------------
کانال تلگرام یک ستاره در هفت آسمان:

واژه نامه:
Sun - anticrepuscular ray - crepuscular ray - anti-solar

منبع: apod.nasa.gov

0 دیدگاه شما:

Blogger template 'Browniac' by Ourblogtemplates.com 2008

بالای صفحه