کشف بزرگترین سیاره دو-ستاره‌ای که تاکنون شناخته شده

اگر چشم به صورت فلکی ماکیان بدوزید به جایگاه بزرگ‌ترین سیاره‌ی دو-ستاره‌ای که تاکنون یافته شده نگاه خواهید کرد. این سیاره کم‌نورتر از توان دید انسانست، ولی گروهی از اخترشناسان مرکز پروازهای فضایی گودارد ناسا در گرین بلت مریلند و دانشگاه سن دیه‌گو (SDSU) در کالیفرنیا، با بهره از تلسکوپ فضایی کپلر ناسا این سیاره را شناسایی کردند: سیاره‌ی "کپلر-۱۶۴۷ب".
همسنجی میان اندازه‌های نسبی چند سیاره‌ی پیرادویی کپلر. کپلر-۱۶۴۷ب به اندازه‌ی چشمگیری بزرگ‌تر از همه‌ی سیاره‌های پیرادویی‌که در گذشته یاقته شده بودند است.

خبر این کشف امروز در نشست انجمن اخترشناسی آمریکا در سن دیه‌گو اعلام شد. پژوهشنامه‌ی آن نیز برای انتشار در آستروفیزیکال جورنال پذیرفته شده. رهیری نویسندگان این پژوهشنامه را وزلین کاستوف، عضو پسادکترای مرکز گودارد ناسا بر عهده داشت.

ستاره‌ی کپلر-۱۶۴۷با فاصله‌ی ۳۷۰۰ سال نوری از زمین، حدود ۴.۴ میلیارد سال سن دارد، یعنی تقریبا هم‌سن زمین است. ستارگانی که این سیاره به گردشان می‌چرخد از گونه‌ی ستارگان خورشیدسان هستند، یکی از آنها کمی بزرگ‌تر و دیگری کمی کوچک‌تر از خورشید. جرم و شعاع این سیاره تقریبا هم‌اندازه‌ی مشتری است و بنابراین بزرگ‌ترین سیاره‌ی گذرنده‌ی پیرادویی (circumbinary) است که تاکنون یافته شده.

سیاره‌هایی که به گرد دو ستاره می‌چرخند و به اصطلاح دو خورشید دارند به نام سیاره‌های پیرادویی (پیرامون دو ستاره) شناخته می‌شوند و گاهی هم از آنها به نام سیاره‌های "تاتوین" یاد می‌شود، برگرفته از نام سیاره‌‌ی لوک اسکای‌واکر در داستان "جنگ ستارگان". اخترشناسان با جستجو در داده های تلسکوپ کپلر، به دنبال اُفت‌های نوری می گردند که می‌تواند نشانگر وجود احتمالی یک سیاره باشد که با گذر از جلوی ستاره‌اش، کاهش اندکی در نوری که از آن ستاره به ما می‌رسد پدید می‌آورد.

یک همسنجی میان نماهای چشم پرنده از مدارهای
سیاره‌های پیرادوییِ کپلر. مدار کپلر-۱۶۴۷ب که
به رنگ سرخ نشان داده شده، بسیار گسترده‌تر از
مدار سیاره‌های دیگر است (رنگ خاکستری). مدار
زمین هم به رنگ آبی نمایانده شده
ویلیام ولز، اخترشناس دانشگاه سن دیه‌گو و یکی از نویسندگان پژوهش می‌گوید: «ولی یافتن سیاره‌های پیرادویی بسیار سخت‌تر از پیدا کردن سیاره‌هاییست که تنها به گرد یک ستاره می‌چرخند. گذر سیاره‌های پیرادویی در بازه‌های زمانی منظمی رخ نمی‌‌دهد و مدت زمان و حتی ژرفای گذرهای آنها نیز متفاوت است.»

ژروم اوروژ، اخترشناس SDSU و یکی دیگر از نویسندگان پژوهش هم می‌‌گوید: «برایمان عجیب بود که این سیاره‌ی بزرگ این همه دیر یافته شد، زیرا پیدا کردن سیاره‌های بزرگ آسان‌تر از سیاره‌های کوچک‌تر است؛ ولی چون دوره‌ی مدار این یکی بسیار بلند است تاکنون دیده نشده بود.»

دوره‌ی زمانی گردش این سیاره به گرد ستارگانش ۱۱۰۷ روز است، یعنی بیش از سه سال. این بلندترین دوره‌ی مداری در میان همه‌ی فراسیاره‌های گذرنده‌ایست که تاکنون وجودشان تایید شده. همچنین این سیاره بسیار دورتر از همه‌ی سیاره‌های پیرادوییِ یافته شده به گرد ستاره‌اش می‌چرخد و گرایش سیاره‌های پیرادویی برای داشتن مدارهای تنگ را زیر پا می‌گذارد. شگفت آن که مدارش درون منطقه‌ی زیست‌پذیر (کمربند زندگی) است، فاصله‌ای از ستارگان که یک سیاره می‌تواند آب را به حالت مایع روی سطحش نگه دارد.

ولی کپلر-۱۶۴۷ب هم مانند مشتری یک غول گازی است و بعید است میزبان زندگی باشد، گرچه ماه‌های بزرگی دارد که شاید بتوانند مناسب زندگی باشند.

ولز می‌گوید: «زیست‌پذیری به کنار، کپلر-۱۶۴۷ب از این رو مهم است که نوک کوه یخِ دسته‌ای از سیاره‌های پیرادویی بزرگ و بلند-دوره است که وجودشان به طور نظری پیش بینی شده.»

هنگامی که یک سیاره‌ی نامزد یافته می‌شود، پژوهشگران به کمک برنامه‌های رایانه‌ای پیشرفته واقعی بودن یا نبودن آن را تعیین می‌کنند. فرآیندی که می‌تواند خسته‌کننده باشد.
برداشت هنری (نقاشی) از دو رویداد همزمانِ گرفتِ ستاره‌ای و گذر سیاره‌ای در سامانه‌ی کپلر-۱۶۴۷

در مورد کپلر-۱۶۴۷ب هم در سال ۲۰۱۱  یکی از نویسندگان پژوهش و اخترشناس بنیاد SETI به نام لورنس دویل متوجه یک گذر شده بود. ولی این که گذر به راستی توسط یک سیاره‌ی پیرادویی انجام شده با نه نیازمند داده‌های بیشتر و سال‌ها بررسی داشت و تایید آن تا امروز به درازا کشید. برای برآورد جرم سیاره هم شبکه‌ای از اخترشناسان آماتور در "شبکه‌ی پیگیری" KELT با انجام رصدهای بیشتر به پژوهشگران یاری رساندند.

--------------------------------------------
تلگرام یک ستاره در هفت آسمان:

واژه نامه:
constellation Cygnus - planet - double-star system - naked eye - NASA - Goddard Space Flight Center - SDSU - Kepler Space Telescope - Kepler-1647b - American Astronomical Society - Astrophysical Journa - Veselin Kostov - Kepler-1647 - Earth - sun - star - radius - Jupiter - circumbinary planet - Tatooine - Luke Skywalker - Star Wars - William Welsh - transit - Jerome Orosz - orbital period - exoplanet - habitable zone - liquid water - moon - Habitability - iceberg - Laurance Doyle - SETI Institute - Kilodegree Extremely Little Telescope - Follow-Up Network - stellar eclipse - bird's eye

منبع: nasa

2 دیدگاه شما:

Anonymous

پیرادویی ، اولش که این کلمه رو خوندم فکر کردم که یک لغت خارجیه ولی بعدش که تعریفش رو خوندم متوجه شدم شدم ی کلمه فارسی است .
نمیدونم چه چجوریه اما من یکی که به شخصه نتونستم با این کلمه کنار بیام ، کلا ی جور خاصیه که ته دلم حتی اون رو به عنوان کلمه فارسی مخفف هم نمیتونم قبول کنم .

یک ستاره در هفت آسمان

شاید اگه با یک خط فاصله نوشته بشه، درکش راحت تر بشه:
پیرا-دویی.

Blogger template 'Browniac' by Ourblogtemplates.com 2008

بالای صفحه