سیاره‌ای که می‌تواند اکسیژن داشته باشد ولی زندگی نه!

سیاره‌ی دوردست گلیزه ۱۱۳۲ب (GJ 1132b) همان زمان یافته شدنش در سال گذشته اخترشناسان را فریفته‌ی خود ساخت. این سیاره که تنها ۳۹ سال نوری از زمین دور است، با وجود دمای سوزان ۲۳۰ درجه‌ی سلسیوس، احتمالا دارای جو است. ولی آیا این جو ضخیم و چگال است یا نازک و تنُک؟ پژوهش تازه نشان می‌دهد که احتمال دومی بیشتر است.

لورا شافر از مرکز اخترفیزیک هاروارد-اسمیتسونین (CfA) و همکارانش به بررسی این پرداختند که اگر گلیزه ۱۱۳۲ب در آغاز جَوی بخارآلود و پرآب می‌داشته، با گذشت زمان چه بر سرش می‌آمده.
برداشت هنری از فراسیاره‌ی گلیزه ۱۱۳۲ب، به فاصله‌ی
۳۹ سال نوری زمین. پژوهش تازه نشان می‌دهد که این
سیاره می‌تواند یک جو نازک اکسیژنی داشته باشد- ولی به
دلیل گرمای بیش از اندازه‌ش، زیست‌پذیر نیست.

این سیاره که در مداری بسیار تنگ -به فاصله‌ی تنها ۲.۲ میلیون کیلومتر- به گرد ستاره‌اش می‌چرخد، به شدت زیر تابش‌های فرابنفش آنست. نور فرابنفش مولکول‌های آب را به هیدروژن و اکسیژن تجزیه می‌کند که هر دو هم می‌توانند به فضا فرار کنند. ولی از آن جایی که هیدروژن سبک‌تر است، آسان‌تر می‌گریزد و اکسیژن دیرتر [بیشتر می‌ماند].

شافر می‌گوید: «در سیاره‌های خنک‌تر، اکسیژن می‌تواند نشانه‌ی زندگی بیگانه و زیست‌پذیری باشد. ولی در سیاره‌ی داغی مانند گلیزه ۱۱۳۲ب این دقیقا وارونه است- اکسیژن در چنین سیاره‌ای نشانه‌ی آنست که سیاره برشته شده و زیست‌ناپذیر است.»

از آن جا که بخار آب یک گاز گلخانه‌ای است، چنین سیاره‌ای دارای اثر گلخانه‌ای نیرومندی می‌شود که گرمای وارد شده از سوی ستاره را بیش از پیش می‌کند. در نتیجه سطح آن می‌تواند تا میلیون‌ها سال گداخته (مذاب) بماند.

یک "اقیانوس تفتال (ماگما)" می‌تواند با جو برهمکنش کرده و بخشی از اکسیژن آن را جذب کند [و نگهدارد]، ولی چقدر از آن را؟ بر پایه‌ی مدلی که شافر و همکارانش پدید آورده‌اند، تنها یک دهم آن را. بیشتر ۹۰ درصد اکسیژن باقیمانده به فضا می‌گریزد ولی بخشی از آن می‌تواند در جو سیاره بماند.

یکی از نویسندگان این پژوهش به نام رابین وردزورث از دانشکده‌ی مهندسی و علوم کاربردی هاروارد پائولسون می‌گوید: «این می‌تواند به نخستین مورد شناسایی اکسیژن بر روی یک سیاره‌ی سنگی بیرون از سامانه‌ی خورشیدی تبدیل شود.»

اگر هنوز اکسیژنی روی گلیزه ۱۱۳۲ب باقی مانده باشد، نسل آینده‌ی تلسکوپ‌ها مانند تلسکوپ غول‌پیکر ماژلان و تلسکوپ فضایی جیمز وب باید بتوانند آن را ببینند و بررسی کنند.

مدل "اقیانوس تفتال-جو" می‌تواند به دانشمندان کمک کند تا معمای دگرگونی سیاره‌ی ناهید در گذر زمان را حل کنند. ناهید هم احتمالا در آغاز به اندازه‌ی زمین آب داشته ولی نور شدید خورشید مولکول‌های آن را شکسته بوده [و اکسیژنش را از دست داده بوده]. گرچه اکنون نشانه‌ی چندانی از اکسیژن روی آن دیده نمی‌شود [پس] مساله‌ی ناپدید شدن اکسیژن آن همچنان به قوت خود باقیست.

شافر پیش‌بینی می‌کند که مدل آنها بینش‌هایی درباره‌ی فراسیاره‌های دیگری که همانند این سیاره هستند فراهم کند. برای نمونه، سامانه‌ی تراپیست-۱ دارای سه سیاره است که به احتمال بسیار همگی در منطقه‌ی زیست‌پذیر جای دارند. از آنجایی که این سه خنک‌تر از گلیزه ۱۱۳۲ب هستند، شانس بهتری برای نگهداری جَوشان دارند. [درباره‌شان خواندید: * سه سیاره زیست‌پذیر در فاصله تنها ۴۰ سال نوری یافته شد].

-------------------------------------------------
کانال تلگرام یک ستاره در هفت آسمان:

واژه نامه:
planet - GJ 1132b - Earth - Laura Schaefer - Harvard-Smithsonian Center for Astrophysics - CfA - water - ultraviolet - UV - molecule - hydrogen - oxygen - habitability - greenhouse - star - magma ocean - rocky planet - solar system - Robin Wordsworth - Harvard Paulson School of Engineering and Applied Sciences - Giant Magellan Telescope - James Webb Space Telescope - exoplanet - TRAPPIST-1 - habitable zone

منبع: sciencedaily

0 دیدگاه شما:

Blogger template 'Browniac' by Ourblogtemplates.com 2008

بالای صفحه