کشف شگفت‌انگیز: دو ستاره در میان سه قرص غبار!

اخترشناسان چیزی را یافته‌اند که هرگز مانند آن دیده نشده بود: دو ستاره، هر یک پیچیده در پوششی از قرص‌های پیش‌سیاره‌ای و یک قرص بزرگ‌تر که همه‌ی آنها- هم دو ستاره و هم قرص‌هایشان را در میان گرفته. این سامانه که IRS 43 (آی‌آراس ۴۳) نامیده شده حدود ۴۰۰ سال نوری از زمین فاصله دارد.
گازهای پیرامون دو ستاره در آی‌آراس ۴۳ از چشم آلما. رنگها نمادین هستند. گازها در مداری پیرامون ستارگان می‌چرخند (رنگ زرد). گازی که از ما دور می‌شود با رنگ سرخ نشان داده شده و گازی که رو به ما جابجا می‌شود با رنگ آبی. جایگاه قرص‌ها با نقطه‌چین نشان داده شده.
کیهان پر از ستارگانیست که با سیاره‌ها و قرص‌های سیاره‌زایی (پیش‌سیاره‌ای- یک قرص چرخان از گاز و غبار) در میان گرفته شده‌اند. همچنین سامانه‌های دوتایی فراوانی یافته شده که هر یک از ستارگانشان قرص پیش‌سیاره‌ای خودش را دارد. ما حتی سیاره‌هایی کمیاب را می‌شناسیم که به گرد هر دو ستاره‌ی یک سامانه‌ی دوتایی می‌چرخند.

در آی‌آراس ۴۳، هر سه قرص با یکدیگر زاویه دارند که همین به گفته‌ی کریستین برینچ از بنیاد نیلز بور دانشگاه کپنهاگ دانمارک، این سامانه را ویژه و بی‌مانند کرده.

هر دو ستاره در آی‌آراس ۴۳ بسیار جوان و تقریبا هم‌اندازه‌ی خورشیدند. هر یک دارای قرصی تقریبا به بزرگی سامانه‌ی خورشیدی است، و چه بسا هر کدام در روند ساختن سیاره‌هایی نیز باشند.

این سیاره‌های احتمالی را نمی‌توانیم به طور مستقیم ببینیم زیرا در پوششی از غبارند، ولی می‌توانیم با بهره از آرایه‌ی بزرگ میلیمتری/زیرمیلیمتری آتاکاما (آلما، ALMA) در شمال شیلی، رد آنها را در این قرص‌ها شناسایی کنیم.

به گفته‌ی برینچ، این که قرص‌های کوچک‌تر در این سامانه چگونه پدید آمده‌اند هنوز یک راز است. وی می‌گوید: «هر سه قرص به طور قطع از یک ماده تشکیل شده‌اند. ولی این که آیا دو قرص کوچک از تکه تکه شدن قرص بزرگ پدید آمده‌اند و یا این که دستاورد جریان مواد از قرص بزرگ به سوی ستاره‌هاست هنوز روشن نیست.»
نمایشی از جایگاه نسبی قرص‌های سیاره‌زایی در سامانه‌ی آی‌آراس ۴۳. دو ستاره‌ی نوزاد هر کدام یک قرص چرخان گاز و غبار، و همچنین یک قرص مشترک بسیار بزرگ‌تر دارند که آنها و قرص‌هایشان را در میان گرفته. هر سه قرص نسبت به یکدیگر می‌لنگند. رنگ سرخ بخش‌هایی از قرص‌ها را نشان می‌دهد که دارند از ما دور می‌شوند، و رنگ آبی بخش‌هایی را نشان می‌دهد که به سوی ما جابجا می‌شوند. تصویر بزرگ‌تر
وی می‌افزاید: «اگر این قرص‌ها از همان آغاز ناهمتراز پدید آمده باشند، ناهمترازیشان می‌توانسته دستاورد خود فرآیند شکل‌گیری آنها باشد، و بنابراین می‌توانیم انتظار داشته باشیم چنین سامانه‌هایی بسیار رایج باشند. ولی، اگر ناهمترازی آنها به دلیل پرتاب شدن یک ستاره‌ی سوم بوده، پس چنین سامانه‌هایی را باید بسیار کمیاب بدانیم.»

هر سه‌ی این قرص‌های سیاره‌ای گردش‌های در هم و برهمی دارند، ولی برینچ می‌گوید این لزوما مانع ساخته شدن سیاره‌ نمی‌شود. برینچ می‌گوید: «اگر آنها بخواهند سیاره‌ بسازند، من فکر نمی‌کنم این مشکلی برای پایداریشان پدید بیاورد. تنها می‌توانیم تلاش کنیم چرخه‌های باورنکردنی روز و شبی که این سیاره‌ها خواهند داشت را تصور کنیم.»


-------------------------------------------------
به کانال تلگرام یک ستاره در هفت آسمان بپیوندید:

واژه نامه:
star - planet-forming disc - IRS 43 - Earth - planet - binary system - planetary disc - Christian Brinch - University of Copenhagen - Niels Bohr Institute - Denmark - sun - solar system - Atacama Large Millimeter/submillimeter Array - Chile - The Astrophysical Journal Letters

منبع: newscientist

0 دیدگاه شما:

Blogger template 'Browniac' by Ourblogtemplates.com 2008

بالای صفحه