پروکسیما قنطورس دور همدم‌هایش می‌گردد!

* قنطورسی‌ها چه خانواده‌ی خوشبختی هستند! به گفته‌ی اخترشناسان، این سه ستاره که نزدیک‌ترین ستارگان به سامانه‌ی خورشیدی‌اند همگی دور هم می‌چرخند. این یافته به بحث‌هایی یک سده‌ای پایان می‌دهد.

از این سه، نزدیک‌ترین ستاره پروکسیما قنطورس است، یک کوتوله‌ی سرخ که تنها ۴.۲۴ سال نوری از زمین فاصله دارد. این ستاره در ماه اوت، زمانی که دانشمندان پی بردند میزبان یک سیاره‌ی هم‌جرم زمین و با دمای احتمالا مناسب برای آب مایع سطحی است به شدت خبرساز شد. [خواندید: * کشف نزدیک‌ترین سیاره زیست‌پذیر پیرامون نزدیک‌ترین ستاره]
کوتوله‌ی سرخِ پروکسیما قنطورس در سمت راستِ همد‌م‌های درخشانش

پس از آن، و در فاصله‌ی ۴.۳۷ سال نوری زمین، دو ستاره‌ی درخشان به نام‌های آلفا قنطورس اِی و بی جای دارند. این دو هر ۸۰ سال یک بار همکدیگر را دور می‌زنند و به ترتیب رنگی زرد و نارنجی دارند. از دید چشم نامسلح، این دو با هم به شکل سومین ستاره‌ی درخشان آسمان شب دیده می‌شوند.

برخلاف آنها، پروکسیما قنطورس کم‌نورتر از آنست که بدون تلسکوپ دیده شود و از همین رو تا سال ۱۹۱۵ کسی از وجودش آگاه نبود.

از آن هنگام تاکنون، اخترشناسان فکر این را می‌کردند که پروکسیما قنطورس به گرد آلفا قنطورس ای و بی بچرخد- ولی نتوانسته بودند اثباتش کنند.

اگر پروکسیما قنطورس در بند این دو ستاره بود، پس می‌بایست با سرعتی برابر با آنها در فضا جابجا می‌شد وگرنه از بند گرانش این جفت رها شده و می‌گریخت. فاصله‌ی پروکسیما و جفت آلفا قنطورس ۱۳۰۰۰ برابر فاصله‌ی زمین تا خورشید (یکای کیهانی یا au) است.

سرعت‌های دقیق
در چند سال گذشته، شکارچیان سیاره توانایی این را یافته‌اند که با بررسی جابجایی‌های بسیار جزیی که یک سیاره‌ی کوچک، مانند سیاره‌ای که در مدار پروکسیما قنطورس است، در حرکت ستاره‌اش پدید می‌آورد و آن را نسبت به ما دور و نزدیک می‌کند، سرعت‌هایی بی‌اندازه دقیق را اندازه بگیرند.

پی‌یر کروِلا از رصدخانه‌ی پاریس در فرانسه می‌گوید: «به همین دلیل است که اکنون توانسته‌ایم به وجود یک پیوند گرانشی میان پروکسما و جفت آلفا قنطورس پی ببریم.»

افزون بر آن، این پژوهش برای نخستین بار مدار پروکسیما را آشکار می‌کند. این ستاره هر ۵۵۰ هزار سال یک بار مداری بیضی را می‌پیماید. پروکسیما در نزدیک‌ترین نقطه‌ی مدارش، ۴۳۰۰ یکای کیهانی از همدم‌هایش فاصله دارد؛ در دورترین نقطه‌ی مدارش هم به فاصله‌ی ۱۳۰۰۰ یکای کیهانی می‌رسد، یعنی همین جایی که اکنون هست.

کروِلا و همکارانش برای اندازه‌گیری دقیق سرعت‌ها باید اثرهای بسیار ریزی که بیشتر رصدگران نادیده می‌گیرند را هم در نظر می‌گرفتند . برای نمونه، فوتون‌ها با گریختن از گرانش ستاره انرژی از دست می‌دهند و طول موجشان اندکی به سرخی می‌گراید. از سوی دیگر، سطح ستاره‌ها برآمده شده و فوتون‌هایشان کمی به آبی می‌گراید.

پس از تصحیح این اثرها، این دانشمندان نتیجه گرفتند که سرعت پروکسیما قنطورس در فضا تنها ۲۷۰ متر بر ثانیه با سرعت همدم‌های درخشانش تفاوت دارد- نصف سرعتی که برای گریز از چنگ گرانش آنها نیاز است. پس این سه ستاره به طور قطع یک سه‌تایی مداری هستند.

گزارش این پژوهش در تارنمای arXiv منتشر شده.

--------------------------------------------
به تلگرام یک ستاره در هفت آسمان بپیوندید:

واژه نامه:
star - solar system - Proxima Centauri - Earth - planet - liquid water - Alpha Centauri - Pierre Kervella - Paris Observatory - France - elliptical - sun - wavelength - photon - ArXiv

منبع: newscientist

0 دیدگاه شما:

Blogger template 'Browniac' by Ourblogtemplates.com 2008

بالای صفحه