اثر انگشت کیهان آغازین

این تصویر در اندازه‌ی بزرگ‌تر (۲.۱ مگابایت)
بیشتر کهکشان‌های بزرگ کیهان در مرکزشان اَبَرسیاهچاله‌هایی دارند. این سیاهچاله‌های به راستی کلان‌جرم و غول‌آسا مواد پیرامونشان را با نرخی سرسام‌آور می‌بلعند و به همراهش آنچنان تابشی تولید می‌کنند که برخی از آنها را به تابناک‌‌ترین اجرام کیهان تبدیل کرده! مواد پیرامون این ابرسیاهچاله‌ها با وجود دوری باورنکردنی از زمین، به اندازه‌ای درخشانند که از چشم ما مانند ستارگان درون کهکشان خودمان دیده می‌شوند. به همین دلیل این اجرام به نام "اجرام ستاره-مانند" یا "اختروَش" (quasar) نامیده شده‌اند. برخی از اختروش‌ها ابزارهایی سودمند هستند که در بهتر شناختن جهان هستی [و روزگار آغازین آن] به ما کمک می‌کنند. 

از آنجایی که اختروش‌ها بی‌اندازه از ما دورند، فضایی بسیار بزرگ میان تلسکوپ‌های ما و هر یک از آنها وجود دارد. این فضا تهی نیست، بلکه با مواد میان‌کهکشانی انباشته شده که بیشتر آن را ابرهای گازی -به طور عمده گاز هیدروژن و هلیوم، با اندکی از عنصرهای دیگر- تشکیل می‌دهد. ماده‌ی میان‌کهکشانی نوری که از چشمه‌های دور می‌آید را می‌‌درآشامد (جذب می‌کند) و جلوی رسیدن آن به چشم ما را می‌گیرد. نور اختروش‌های دوردست هم ناچار است برای رسیدن به ما از درون همین مواد بگذرد و بنابراین، بخشی از آن درآشامیده می‌شود.

طیفی که اینجا می‌بینید با بهره از دستگاه UVES روی تلسکوپ بسیار بزرگ (وی‌ال‌تی) رصدخانه‌ی جنوبی اروپا در شیلی به دست آمده و نور یک اختروش به نام HE0940-1050 را نشان می‌دهد که از درون چنین ابرهایی گذشته و به دستگاه UVES رسیده.

خط‌های عمودی نمایانگر درآشامش (جذب) هستند- یعنی جاهایی را نشان می‌دهند که نور اختروش توسط گاز میان‌کهکشانی درآشامیده شده و بنابراین از طیف آغازین نور اختروش حذف شده‌اند. پررنگ و کمرنگ بودن این خط‌ها هم مربوط به "مقدار" ماده‌ای است که نور از درونش گذشته. اخترشناسان با بررسی این خط‌ها می‌توانند اطلاعات گوناگونی را درباره‌ی مواد سازنده‌ی این ابرها به دست آورند [در حقیقت فضای کیهان آغازین اثر انگشت خود را روی نور این اختروش‌ها به جا می‌گذارد]. طیف این اختروش به دلیل داشتن خط‌های بسیار محوی که کم‌نورترین خط‌های دیده شده در طیف یک اختروش است، یک طیف استثنایی و ویژه‌ به شمار می‌آید. [درباره‌اش خوانده بودید: * تایید یک ثابت بنیادی به کمک "بارکد" یک اختروش]

-------------------------------------------------
به کانال تلگرام یک ستاره در هفت آسمان بپیوندید:

واژه نامه:
Fingerprint - galaxy - supermassive black hole - black hole - Earth - star - Milky Way - quasi-stellar-object - quasar - intergalactic medium - hydrogen - helium - element - spectrum - UVES - ESO - Very Large Telescope - Chile - HE0940-1050 - absorption

0 دیدگاه شما:

Blogger template 'Browniac' by Ourblogtemplates.com 2008

بالای صفحه